Opgeloste examenvragen SSZ ’24-25:
MODULE 1: Algemeen overzicht
1. Bewijs van de hoedanigheid van zelfstandige. Leg uit:
a. op wie de bewijslast rust. cursus p. 24 e.v.:
Degene die aanvoert dat een persoon de hoedanigheid bezit; bewijst dat de
beroepsbezigheid in België niet gebeurt via een arbeidsovereenkomst of
ambtenarenstatuut.
b. met welke middelen een bewijs kan worden geleverd. Illustreer met
voorbeelden.
Alle middelen, getuigen en feitelijke vermoedens (geen bekentenissen en
gedingbeslissende eed). Het bestaan van werkgeversgezag of statutaire aanwerving =
rechtsfeit. Daarnaast zijn er ook specifieke bewijsmiddelen: zoals Openbare
bekendmaking van de activiteit:
Het voeren van publiciteit
Inschrijving in het handels- of ambachtsregister
Inschrijving op het tableau van een professionele orde
Aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds
Bewijzen van regelmatige activiteit:
Voor helpers bijvoorbeeld moet worden aangetoond dat de activiteit geen toevallig
karakter heeft. Dit kan worden bewezen door:
• De intentie van de betrokkene
• De omvang van de inkomsten
• Het regelmatig karakter van de activiteit (bijvoorbeeld activiteit tijdens dezelfde
periodes over meerdere jaren)
c. In welke mate daarbij kan worden teruggegrepen naar het fiscaal recht:
Er zijn ook een fiscaal vermoeden (refereert naar winsten&baten): beroepsbezigheid + in
België. Dit kan aangetoond worden door feitelijke vermoedens (bv. aangifte of belasting
van zelfstandige beroepsinkomsten in België.
Tegenbewijs: arbeidsovereenkomst of ambtenarenstatuut.
Fiscale elementen: Het feit dat iemand in België wordt belast op beroepsinkomsten leidt
vaak tot het vermoeden van een zelfstandige activiteit, vooral wanneer:
De persoon zelf aangifte doet van winst in de belasting
Geen bezwaar indient tegen de aanslag
Echter, belasting alleen is niet altijd voldoende bewijs want de personenbelasting treft
ook buitenlandse inkomsten van Belgische inwoners
Occasionele prestaties in België door buitenlandse zelfstandigen worden ook
belast
3. Weerlegbare vermoedens:
1
,Voor bepaalde categorieën bestaan wettelijke vermoedens:
Wanneer beide echtgenoten als zelfstandige beroepsinkomsten aangeven bij de
fiscus
Dit vermoeden kan worden weerlegd met alle wettelijke middelen, inclusief
getuigen en vermoedens
2. Bespreek in detail de rechtspositie van de meewerkende partner in het
sociaal statuut van de zelfstandigen door de volgende vragen te
beantwoorden:
a. onder welke voorwaarden valt de meewerkende partner van een
zelfstandige onder de toepassing van het sociaal statuut der zelfstandigen?
De voorwaarden zijn opgenomen in art 7bis, lid 1 KB nr 38 (= wettelijk vermoeden van
meewerkendepartner)
1) de meewerkende partner mag geen eigen beroep uitoefenen die eigen rechten opent
2) de meewerkende partner mag geen socialezekerheidsuitkering genieten
3) de meewerkende partner mag geen gelijkwaardige socialezekerheidsrechten genieten
als de zelfstandige
Art 7bis, lid 2 KB nr 38 bepaalt dat een meewerkende partner een eigen zelfstandige
activiteit mag verrichten
Dit staat de hoedanigheid als meewerkende partner niet in de weg
Voorwaarde: de inkomsten uit de eigen zelfstandige activiteit mogen een bij wet
bepaald jaarbedrag (= 3000 euro) niet overschrijden
Reden: de wetgever wil vermijden dat meewerkende partners zich niet sociaal
zouden engageren of maatschappelijk actief zijn omwille van het mogelijke verlies van
hun statuut van meewerkende partner en de daaraan verbonden bijdragevoordelen
Het toepassingsgebied van artikel 7bis KB nr 38 is verruimd tot de ongehuwde partner
van een zelfstandige die met de zelfstandige, die geen bedrijfsleider is, verbonden is door
een verklaring van wettelijke samenwoning
De koning heeft geen nadere regels voor de gelijkstelling bepaald, maar de
gelijkstellingsregeling wordt in de praktijk wel toegepast
b. onder welke voorwaarden valt hij/zij niet daaronder? Wat is de ratio legis
van deze regels?
Indien een meewerkende partner door de eigen zelfstandige beroepsactiviteit een
gelijkstelling met de beoefenaars van een zelfstandige activiteit verkrijgt.
Gevolg: vermoeden van meewerkende echtgenoot is niet van toepassing (art 37,
§1 algemeen regelement sociaal statuut zelfstandigen)
Reden: door de gelijkstelling bouwt de betrokkene socialezekerheidsrechten op en
door de toepassing van het vermoeden van meewerkende echtgenoot zou het voordeel
van de gelijkstelling verloren gaan.
Het wettelijk vermoeden van meewerkende partner is niet van toepassing op de
echtgenoot of wettelijk samenwonende partner van een zelfstandige bedrijfsleider (art
7bis, lid 4 KB nr 38)
2
, Reden: vennoten in personenvennootschappen mogen hun belastbaar inkomen
niet verminderen met een aan hun meewerkende echtgenoot toegekend
meewerkinkomen
Gevolg: echtgenoten die bedrijfsleiders bijstaan bouwen geen eigen
socialezekerheidsrechten op
Uitzondering: de echtgenoot oefent zelf een vennootschapsmandaat uit
waardoor ze een zelfstandige wordt.
Het vermoeden van tewerkstelling als meewerkende echtgenoot geldt tot het bewijs van
het tegendeel dat kan geleverd worden door een verklaring op erewoord (art 7bis, lid 3
KB nr 38)
Gevolg: de echtgenoot kan op fiscaal vlak geen bezoldiging meer krijgen
Reden: om een bezoldiging te kunnen krijgen moet er een effectieve hulpverlening
zijn.
De echtgenoot-helper die niet voldoet aan de voorwaarden voor de toepassing van het
vermoeden blijft uitgesloten van het sociaal statuut der zelfstandigen ( artikel, 7, 1° KB nr
38)
Ratio Legis:
1) officieel motief: het was in de praktijk moeilijk uit te maken of een echtgenoot, die zijn
medeechtgenoot alleen occasioneel hielp om zijn huwelijksverplichtingen na te komen,
dan wel een werkelijke beroepsactiviteit maakte van de bijstand en vervanging van zijn
echtgenoot
2) werkelijk motief: bijdragedruk van de familiebedrijven te verlichten door de
meewerkende echtgenoot niet te beschouwen als een verzekerings- en bijdrageplichtige
helper
Gevolg: er werd een fiscaal voordeel toegekend
Voorwaarde: de ene echtgenoot moest de andere echtgenoot werkelijk bijstaan bij
de uitoefening van diens beroep = combinatie sociale bijdragevermindering en
fiscale voordelen
Wat houdt het fiscaal voordeel in? Het fiscaal toegekend inkomen van de
meewerkende echtgenoot werd uitgesloten van belastingen en werd toegevoegd
aan het inkomen van de geholpen echtgenoot (=zelfstandige) die daar bijdragen
op betaalde.
Voordeel: Door het niet meerekenen in de belastingen en door het apart
opsplitsen kwam men minder snel in de hogere tarieven en dus betaalt
men minder belastingen, terwijl de bijdragen van zelfstandigen degressief
van aard zijn en je op de volgende schijf minder bijdrage betaalt
Nadeel: de echtgenoot die helpt bouwt geen eigen
socialezekerheidsrechten op Is verholpen door het statuut van
meewerkende partner
3) In het kader van de aansluiting van de meewerkende partner door een wettelijk
vermoeden, kwam de wetgever tot de overtuiging dat de leemten in de sociale
bescherming der meewerkende echtgenoten en de toenemende instabiliteit van
gezinsrelaties, samen met het gelijkekansenbeleid, de invoering van een volwaardig
statuut voor de meewerkende partners rechtvaardigen. Er werd afstand genomen van het
voorstel om meewerkende partners de vrijheid te laten al dan niet toe te treden tot het
sociaal statuut der zelfstandigen.
3
, c. op welke punten wijken de bijdrageregels voor de meewerkende partner af
van de bijdrageregels:
• voor de geholpen echtgenoot;
Elk van de partners betaalt socialeverzekeringsbijdragen op het eigen aandeel in de
gezamenlijk verdiende beroepsinkomsten
Voor de geholpen partner wordt de bezoldiging aan de meewerkende partner beschouwd
als een beroepskost
Gevolg: de geholpen partner mag de bezoldiging aan zijn meewerkende partner
aftrekken van zijn beroepsinkomsten
Gevolg: versmallen van de bijdragebasis
De meewerkende partner is geen zelfstandige en krijgt een bezoldiging en kunnen ook
hun werkelijke of forfaitaire beroepsinkomsten in mindering brengen op hun bezoldiging
Gevolg: versmallen van de bijdragebasis
De bezoldiging moet overeenstemmen met de normale bezoldiging van hun
prestaties
Aan de meewerkende partner mag niet meer worden toegekend dan 30%
van het nettobedrag van de inkomsten die ressorteren uit de beroepsbezigheid van de
geholpen zelfstandige. Tenzij de prestaties van de meewerkende partner kennelijk recht
geven op een groter gedeelte
Is niet van toepassing indien beide partners een zelfstandige activiteit uitoefenen
Reden: de bijdragen worden berekend op de nettoberoepsinkomsten die
ieder afzonderlijk heeft verdiend
Er is bij beiden een minimumbijdrage van toepassing:
Minimumbijdrage ook al bereiken de werkelijke beroepsinkomsten van een zelfstandige in
hoofdberoep de minimumdrempel niet of lijdt de betrokkene verlies dan worden zijn
socialezekerheidsbijdragen berekend op de minimumdrempel
De minimumbijdrage is bij de meewerkende echtgenoot lager dan voor een zelfstandige
in hoofdberoep.
4
MODULE 1: Algemeen overzicht
1. Bewijs van de hoedanigheid van zelfstandige. Leg uit:
a. op wie de bewijslast rust. cursus p. 24 e.v.:
Degene die aanvoert dat een persoon de hoedanigheid bezit; bewijst dat de
beroepsbezigheid in België niet gebeurt via een arbeidsovereenkomst of
ambtenarenstatuut.
b. met welke middelen een bewijs kan worden geleverd. Illustreer met
voorbeelden.
Alle middelen, getuigen en feitelijke vermoedens (geen bekentenissen en
gedingbeslissende eed). Het bestaan van werkgeversgezag of statutaire aanwerving =
rechtsfeit. Daarnaast zijn er ook specifieke bewijsmiddelen: zoals Openbare
bekendmaking van de activiteit:
Het voeren van publiciteit
Inschrijving in het handels- of ambachtsregister
Inschrijving op het tableau van een professionele orde
Aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds
Bewijzen van regelmatige activiteit:
Voor helpers bijvoorbeeld moet worden aangetoond dat de activiteit geen toevallig
karakter heeft. Dit kan worden bewezen door:
• De intentie van de betrokkene
• De omvang van de inkomsten
• Het regelmatig karakter van de activiteit (bijvoorbeeld activiteit tijdens dezelfde
periodes over meerdere jaren)
c. In welke mate daarbij kan worden teruggegrepen naar het fiscaal recht:
Er zijn ook een fiscaal vermoeden (refereert naar winsten&baten): beroepsbezigheid + in
België. Dit kan aangetoond worden door feitelijke vermoedens (bv. aangifte of belasting
van zelfstandige beroepsinkomsten in België.
Tegenbewijs: arbeidsovereenkomst of ambtenarenstatuut.
Fiscale elementen: Het feit dat iemand in België wordt belast op beroepsinkomsten leidt
vaak tot het vermoeden van een zelfstandige activiteit, vooral wanneer:
De persoon zelf aangifte doet van winst in de belasting
Geen bezwaar indient tegen de aanslag
Echter, belasting alleen is niet altijd voldoende bewijs want de personenbelasting treft
ook buitenlandse inkomsten van Belgische inwoners
Occasionele prestaties in België door buitenlandse zelfstandigen worden ook
belast
3. Weerlegbare vermoedens:
1
,Voor bepaalde categorieën bestaan wettelijke vermoedens:
Wanneer beide echtgenoten als zelfstandige beroepsinkomsten aangeven bij de
fiscus
Dit vermoeden kan worden weerlegd met alle wettelijke middelen, inclusief
getuigen en vermoedens
2. Bespreek in detail de rechtspositie van de meewerkende partner in het
sociaal statuut van de zelfstandigen door de volgende vragen te
beantwoorden:
a. onder welke voorwaarden valt de meewerkende partner van een
zelfstandige onder de toepassing van het sociaal statuut der zelfstandigen?
De voorwaarden zijn opgenomen in art 7bis, lid 1 KB nr 38 (= wettelijk vermoeden van
meewerkendepartner)
1) de meewerkende partner mag geen eigen beroep uitoefenen die eigen rechten opent
2) de meewerkende partner mag geen socialezekerheidsuitkering genieten
3) de meewerkende partner mag geen gelijkwaardige socialezekerheidsrechten genieten
als de zelfstandige
Art 7bis, lid 2 KB nr 38 bepaalt dat een meewerkende partner een eigen zelfstandige
activiteit mag verrichten
Dit staat de hoedanigheid als meewerkende partner niet in de weg
Voorwaarde: de inkomsten uit de eigen zelfstandige activiteit mogen een bij wet
bepaald jaarbedrag (= 3000 euro) niet overschrijden
Reden: de wetgever wil vermijden dat meewerkende partners zich niet sociaal
zouden engageren of maatschappelijk actief zijn omwille van het mogelijke verlies van
hun statuut van meewerkende partner en de daaraan verbonden bijdragevoordelen
Het toepassingsgebied van artikel 7bis KB nr 38 is verruimd tot de ongehuwde partner
van een zelfstandige die met de zelfstandige, die geen bedrijfsleider is, verbonden is door
een verklaring van wettelijke samenwoning
De koning heeft geen nadere regels voor de gelijkstelling bepaald, maar de
gelijkstellingsregeling wordt in de praktijk wel toegepast
b. onder welke voorwaarden valt hij/zij niet daaronder? Wat is de ratio legis
van deze regels?
Indien een meewerkende partner door de eigen zelfstandige beroepsactiviteit een
gelijkstelling met de beoefenaars van een zelfstandige activiteit verkrijgt.
Gevolg: vermoeden van meewerkende echtgenoot is niet van toepassing (art 37,
§1 algemeen regelement sociaal statuut zelfstandigen)
Reden: door de gelijkstelling bouwt de betrokkene socialezekerheidsrechten op en
door de toepassing van het vermoeden van meewerkende echtgenoot zou het voordeel
van de gelijkstelling verloren gaan.
Het wettelijk vermoeden van meewerkende partner is niet van toepassing op de
echtgenoot of wettelijk samenwonende partner van een zelfstandige bedrijfsleider (art
7bis, lid 4 KB nr 38)
2
, Reden: vennoten in personenvennootschappen mogen hun belastbaar inkomen
niet verminderen met een aan hun meewerkende echtgenoot toegekend
meewerkinkomen
Gevolg: echtgenoten die bedrijfsleiders bijstaan bouwen geen eigen
socialezekerheidsrechten op
Uitzondering: de echtgenoot oefent zelf een vennootschapsmandaat uit
waardoor ze een zelfstandige wordt.
Het vermoeden van tewerkstelling als meewerkende echtgenoot geldt tot het bewijs van
het tegendeel dat kan geleverd worden door een verklaring op erewoord (art 7bis, lid 3
KB nr 38)
Gevolg: de echtgenoot kan op fiscaal vlak geen bezoldiging meer krijgen
Reden: om een bezoldiging te kunnen krijgen moet er een effectieve hulpverlening
zijn.
De echtgenoot-helper die niet voldoet aan de voorwaarden voor de toepassing van het
vermoeden blijft uitgesloten van het sociaal statuut der zelfstandigen ( artikel, 7, 1° KB nr
38)
Ratio Legis:
1) officieel motief: het was in de praktijk moeilijk uit te maken of een echtgenoot, die zijn
medeechtgenoot alleen occasioneel hielp om zijn huwelijksverplichtingen na te komen,
dan wel een werkelijke beroepsactiviteit maakte van de bijstand en vervanging van zijn
echtgenoot
2) werkelijk motief: bijdragedruk van de familiebedrijven te verlichten door de
meewerkende echtgenoot niet te beschouwen als een verzekerings- en bijdrageplichtige
helper
Gevolg: er werd een fiscaal voordeel toegekend
Voorwaarde: de ene echtgenoot moest de andere echtgenoot werkelijk bijstaan bij
de uitoefening van diens beroep = combinatie sociale bijdragevermindering en
fiscale voordelen
Wat houdt het fiscaal voordeel in? Het fiscaal toegekend inkomen van de
meewerkende echtgenoot werd uitgesloten van belastingen en werd toegevoegd
aan het inkomen van de geholpen echtgenoot (=zelfstandige) die daar bijdragen
op betaalde.
Voordeel: Door het niet meerekenen in de belastingen en door het apart
opsplitsen kwam men minder snel in de hogere tarieven en dus betaalt
men minder belastingen, terwijl de bijdragen van zelfstandigen degressief
van aard zijn en je op de volgende schijf minder bijdrage betaalt
Nadeel: de echtgenoot die helpt bouwt geen eigen
socialezekerheidsrechten op Is verholpen door het statuut van
meewerkende partner
3) In het kader van de aansluiting van de meewerkende partner door een wettelijk
vermoeden, kwam de wetgever tot de overtuiging dat de leemten in de sociale
bescherming der meewerkende echtgenoten en de toenemende instabiliteit van
gezinsrelaties, samen met het gelijkekansenbeleid, de invoering van een volwaardig
statuut voor de meewerkende partners rechtvaardigen. Er werd afstand genomen van het
voorstel om meewerkende partners de vrijheid te laten al dan niet toe te treden tot het
sociaal statuut der zelfstandigen.
3
, c. op welke punten wijken de bijdrageregels voor de meewerkende partner af
van de bijdrageregels:
• voor de geholpen echtgenoot;
Elk van de partners betaalt socialeverzekeringsbijdragen op het eigen aandeel in de
gezamenlijk verdiende beroepsinkomsten
Voor de geholpen partner wordt de bezoldiging aan de meewerkende partner beschouwd
als een beroepskost
Gevolg: de geholpen partner mag de bezoldiging aan zijn meewerkende partner
aftrekken van zijn beroepsinkomsten
Gevolg: versmallen van de bijdragebasis
De meewerkende partner is geen zelfstandige en krijgt een bezoldiging en kunnen ook
hun werkelijke of forfaitaire beroepsinkomsten in mindering brengen op hun bezoldiging
Gevolg: versmallen van de bijdragebasis
De bezoldiging moet overeenstemmen met de normale bezoldiging van hun
prestaties
Aan de meewerkende partner mag niet meer worden toegekend dan 30%
van het nettobedrag van de inkomsten die ressorteren uit de beroepsbezigheid van de
geholpen zelfstandige. Tenzij de prestaties van de meewerkende partner kennelijk recht
geven op een groter gedeelte
Is niet van toepassing indien beide partners een zelfstandige activiteit uitoefenen
Reden: de bijdragen worden berekend op de nettoberoepsinkomsten die
ieder afzonderlijk heeft verdiend
Er is bij beiden een minimumbijdrage van toepassing:
Minimumbijdrage ook al bereiken de werkelijke beroepsinkomsten van een zelfstandige in
hoofdberoep de minimumdrempel niet of lijdt de betrokkene verlies dan worden zijn
socialezekerheidsbijdragen berekend op de minimumdrempel
De minimumbijdrage is bij de meewerkende echtgenoot lager dan voor een zelfstandige
in hoofdberoep.
4
