PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGI
E
,INLEIDING
WAAROM IS PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE NUTTIG?
Het kan vertalingen naar andere vakgebieden in kaart brengen van persoonlijkheid. Het
wil beschrijven hoe mensen in elkaar zitten, verklaren waarom iemand zich op een
bepaalde manier gedraagt en voorspelt of iemand gedrag nogmaals zal stellen. Dit is
cruciaal in iemands begeleiding.
Welke persoonlijkheidstrekken spelen een rol in het ontwikkelen van een verslaving?
Impulsiviteit
Neiging naar sterke prikkels
Angst
Depressie
Beloningsgevoeligheid
…
WAT IS PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE NIET?
Barnum-/ Forer effect= de neiging van individuen om algemeen geldende uitspraken te
aanvaarden als zijnde typerend voor zichzelf
Risico’s?
Invloed op individuele beslissingen
o Vb “kreeft en schorpioen passen toch niet samen?”
Invloed op feedback in groep
o Vb “die kritiek ging niet over mij maar over de rest van de groep.”
Persoonlijkheidspsychologie is de tak van de psychologie die zich bezighoudt met het
bestuderen van persoonlijkheid.
DRIE ANALYSENIVEAUS (KLUCKHOHN & MURRAY)
Elk mens is zoals alle anderen
Elk mens is zoals sommige anderen
Elk mens is geen ander
ELK MENS IS ZOALS ALLE ANDEREN
Human nature
Gemeenschappelijkheden
Ergens bij willen horen
ELK MENS IS ZOALS SOMMIGE ANDEREN
Individuele verschillen
Verschillen tussen groepen
ELK MENS IS ALS GEEN ANDER
Uniciteit
2
, Iemands unieke manier van verdriet hebben
PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
Persoonlijkheidspsychologie heeft een rijke geschiedenis. De amerikaanse
ontwikkelingen bouwden verder op filosofisch, psychologisch en psychiatrisch
gedachtengoed uit de VS en Europa.
Persoonlijkheid kan nomothetisch (=in groepen) of idiografisch (=één individu) gemeten
worden.
Interpersoonlijke verschillen:
Verschillen tussen personen
Nood aan grond voor vergelijking
Gebruik van traits
Stabiel doorheen de tijd
Evolutie van topologische visie naar dimensionele
Intrapersoonlijke verschillen:
Variabiliteit binnen één individu: weergeven als states
Grotere vergankelijkheid dan traits
Tijdelijke reacties
Angst als trait:
Persoon X is angstiger dan persoon Y, ongeacht de situatie
Angst als state:
Persoon X voelt zich in situatie A angstiger dan in situatie B
WAT IS PERSOONLIJKHEID?
De intuïtieve benadering van persoonlijkheid is vanuit een cultureel perspectief. Hierbij
zijn veel verschillende theorieën die opgedeeld kunnen wirden in entiteitstheorieën
(human nature=stabiel) en incrementele theorieën (human nature=dynamisch). We zien
elkaar als personen en persoonlijkheden.
DEFINITIE
Persoonlijkheid heeft betrekking op de kenmerkende individuele verschillen tussen
mensen in de manier waarop ze denken, zich voelen en zich gedragen. Deze
individuele verschillen zijn vrij stabiel en deels genetisch bepaald en openbaren zich
in verschillende situaties.
(zie ook slide 2 bij hoorcollege 2)
3
, PERSOONLIJKHEID, EEN INTRODUCTIE
WAT IS PERSOONLIJKHEID?
KENMERKENDE INDIVIDUELE VERSCHILLEN
Kenmerken= trekken (traits)
=eigenschappen die verschillen tussen mensen beschrijven
Avarage tendencies zijn gemiddelde gedragsneiginen, ze zijn stabiel. De trekpsychologie
bestudeert deze traits met als doel de basisdimensies die nodig zijn om persoonlijkheden
te beschrijven vast te stellen en hoe deze samen hangen met gesteld gedrag en
emoties. Er wordt onderzoek gedaan naar correlaties met als functie te beschrijven,
verklaren en voorspellen.
KARAKTER
Het karakter is kenmerkend en typerend van de persoon en wordt ontwikkeld door leren
en ervaringen. Typerende eigenschappen worden vaak uitvergroot door anderen.
Karaktertrekken als eigenschappen zijn causaal verbonden met het gedrag.
Karaktertrekken als samenvattingen zijn karaktertrekken die niet de oorzaak vormen van
gedrag maar een samenvatting zijn van wat we zien.
TEMPERAMENT
Is afkomstig van een heel oude theorie dat iemands persoonlijkheid bepaald wordt door
de samenstelling van lichaamssappen.
Een teveel aan Naam temperament Psychologische
beschrijving
Bloed Sanguinisch Vrolijke, vriendelijk en
grappig
Slijm Flegmatisch Traag, loom en lui
Gal Cholerisch Onstuimig, grootmoedig en
onverschrokken
4
E
,INLEIDING
WAAROM IS PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE NUTTIG?
Het kan vertalingen naar andere vakgebieden in kaart brengen van persoonlijkheid. Het
wil beschrijven hoe mensen in elkaar zitten, verklaren waarom iemand zich op een
bepaalde manier gedraagt en voorspelt of iemand gedrag nogmaals zal stellen. Dit is
cruciaal in iemands begeleiding.
Welke persoonlijkheidstrekken spelen een rol in het ontwikkelen van een verslaving?
Impulsiviteit
Neiging naar sterke prikkels
Angst
Depressie
Beloningsgevoeligheid
…
WAT IS PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE NIET?
Barnum-/ Forer effect= de neiging van individuen om algemeen geldende uitspraken te
aanvaarden als zijnde typerend voor zichzelf
Risico’s?
Invloed op individuele beslissingen
o Vb “kreeft en schorpioen passen toch niet samen?”
Invloed op feedback in groep
o Vb “die kritiek ging niet over mij maar over de rest van de groep.”
Persoonlijkheidspsychologie is de tak van de psychologie die zich bezighoudt met het
bestuderen van persoonlijkheid.
DRIE ANALYSENIVEAUS (KLUCKHOHN & MURRAY)
Elk mens is zoals alle anderen
Elk mens is zoals sommige anderen
Elk mens is geen ander
ELK MENS IS ZOALS ALLE ANDEREN
Human nature
Gemeenschappelijkheden
Ergens bij willen horen
ELK MENS IS ZOALS SOMMIGE ANDEREN
Individuele verschillen
Verschillen tussen groepen
ELK MENS IS ALS GEEN ANDER
Uniciteit
2
, Iemands unieke manier van verdriet hebben
PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
Persoonlijkheidspsychologie heeft een rijke geschiedenis. De amerikaanse
ontwikkelingen bouwden verder op filosofisch, psychologisch en psychiatrisch
gedachtengoed uit de VS en Europa.
Persoonlijkheid kan nomothetisch (=in groepen) of idiografisch (=één individu) gemeten
worden.
Interpersoonlijke verschillen:
Verschillen tussen personen
Nood aan grond voor vergelijking
Gebruik van traits
Stabiel doorheen de tijd
Evolutie van topologische visie naar dimensionele
Intrapersoonlijke verschillen:
Variabiliteit binnen één individu: weergeven als states
Grotere vergankelijkheid dan traits
Tijdelijke reacties
Angst als trait:
Persoon X is angstiger dan persoon Y, ongeacht de situatie
Angst als state:
Persoon X voelt zich in situatie A angstiger dan in situatie B
WAT IS PERSOONLIJKHEID?
De intuïtieve benadering van persoonlijkheid is vanuit een cultureel perspectief. Hierbij
zijn veel verschillende theorieën die opgedeeld kunnen wirden in entiteitstheorieën
(human nature=stabiel) en incrementele theorieën (human nature=dynamisch). We zien
elkaar als personen en persoonlijkheden.
DEFINITIE
Persoonlijkheid heeft betrekking op de kenmerkende individuele verschillen tussen
mensen in de manier waarop ze denken, zich voelen en zich gedragen. Deze
individuele verschillen zijn vrij stabiel en deels genetisch bepaald en openbaren zich
in verschillende situaties.
(zie ook slide 2 bij hoorcollege 2)
3
, PERSOONLIJKHEID, EEN INTRODUCTIE
WAT IS PERSOONLIJKHEID?
KENMERKENDE INDIVIDUELE VERSCHILLEN
Kenmerken= trekken (traits)
=eigenschappen die verschillen tussen mensen beschrijven
Avarage tendencies zijn gemiddelde gedragsneiginen, ze zijn stabiel. De trekpsychologie
bestudeert deze traits met als doel de basisdimensies die nodig zijn om persoonlijkheden
te beschrijven vast te stellen en hoe deze samen hangen met gesteld gedrag en
emoties. Er wordt onderzoek gedaan naar correlaties met als functie te beschrijven,
verklaren en voorspellen.
KARAKTER
Het karakter is kenmerkend en typerend van de persoon en wordt ontwikkeld door leren
en ervaringen. Typerende eigenschappen worden vaak uitvergroot door anderen.
Karaktertrekken als eigenschappen zijn causaal verbonden met het gedrag.
Karaktertrekken als samenvattingen zijn karaktertrekken die niet de oorzaak vormen van
gedrag maar een samenvatting zijn van wat we zien.
TEMPERAMENT
Is afkomstig van een heel oude theorie dat iemands persoonlijkheid bepaald wordt door
de samenstelling van lichaamssappen.
Een teveel aan Naam temperament Psychologische
beschrijving
Bloed Sanguinisch Vrolijke, vriendelijk en
grappig
Slijm Flegmatisch Traag, loom en lui
Gal Cholerisch Onstuimig, grootmoedig en
onverschrokken
4
