Samenvatting - Organisatie van de veiligheidssector II

ORGANISATIE VAN DE VEILIGHEIDSSECTOR II
Gewestelijke inspectiediensten + private inspectiediensten niet studeren

DEEL I: INLEIDING

Wie zijn de ≠ actoren binnen het veiligheidslandschap, hoe werken ze samen en welke risico’s of bedreigingen
spelen er

HOOFDSTUK 1: INLEIDING


1. ORGANISATIE V/D BELGISCHE STAAT

 Grondwet
 Monarchie
 Representatieve democratie
 Verschillende overheidsniveaus: FOD, gemeenschappen & gewesten, provincies, gemeenten

Scheiding der machten (Montesquieu)

MACHT WIE BEVOEGDHEID
Wetgevende macht Parlement (Kamer en Senaat)  Maakt wetten
 Controleert uitvoerende
macht
Uitvoerende macht Regering (Koning + ministers)  Voert wetten uit
 Bestuurt het land
 Beleidsvorming
Rechterlijke macht Hoven en rechtbanken  Spreken recht
 Controleren naleving van
wetten

Staatshervormingen sinds jaren ’70  decentralisatie
 Bevoegdheden worden overgeheveld van Federaal naar centraal niveau (gemeenschap/gewest-niveau)
 Bijvoorbeeld: 6de staatshervorming 2011 – justitiehuizen worden Vlaamse bevoegdheid


2. PROVINCIES

Taak v/d provincies

 Bovenlokale taakbehartiging
 Ondersteunende taken op verzoek van andere OH’den
 Initiatieven met het oog op gebiedsgerichte samenwerking
 Bevoegdheden worden autonoom uitgevoerd:
o Controle van hogere OH’den

 Rol inzake veiligheid



Provincieraad en Deputatie

1

, Gouverneur
o Spreekbuis van provincie bij hogere OH’den
o Vertegenwoordiger van hogere OH’den in provincie

 Arrondissementscommissaris
o Adjunct gouverneur
o Handhaving openbare orde

 Verbindingsambtenaren
o Gedetacheerd vanuit federale politie
o Beleidslijnen inzake veiligheid mee uittekenen


3. GEMEENTEN

 Burgemeester
 Nieuwe Gemeentewet
o Veiligheid in de gemeente
o Tegengaan van inbreuken op openbare rust
o Opmaak van politieverordeningen (GAS)

DEEL II: LOKALE VEILIGHEID

Veiligheidsgevoelens van burgers wordt beïnvloed door lokale factoren:
 Lokaal bestuur (gemeenten en steden) en lokale partners belangrijke rol:
o Zij staan in voor het voorbereiden, uitstippelen en uitvoeren van lokaal veiligheidsbeleid

 Gemeente -/stadsbestuur heeft een regierol

HOOFDSTUK 1: LOKALE VEILIGHEID


1. BESTUURLIJKE HANDHAVING

Steden en gemeenten staan in voor het waarborgen v/d openbare orde, dit doen ze door ≠ maatregelen te
nemen
 Gerechtelijk niveau: politie en justitie treden samen op
 Bestuurlijk niveau: lokaal bestuur houdt toezicht en grijpt in = bestuurlijke handhaving

Instrumenten van bestuurlijke handhaving:
 Politieverordeningen en reglementen
o Bv. parkeren op parkeerplaats voor personen met een handicap zonder kaart, verboden achterlaten
van zwerfafval
o Wordt per gemeente en per stad apart opgenomen

 GAS-wetgeving
o Gemeentelijk administratieve santcies worden ingezet om overlast en criminaliteit tegen te gaan

 De Wet Gemeentelijk Bestuurlijke Handhaving
o Sinds 2024
o Lokale besturen kunnen maatregelen nemen om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan
o Ondermijnende criminaliteit = criminaliteit dat verwijst naar illegale activiteiten (bv. durgshandel,
mensenhandel).
 Deze activiteiten tasten de integriteit van onze SL en het lokaal bestuur aan


2

,2. GEMEENTELIJKE ADMINISTRATIEVE SANCTIE

Ontstaan in stedelijke context
 Steden groeien: verjonging, vergrijzing en verkleuring
 Groeiende druk op openbare ruimte vanuit wonen, mobiliteit en recreatie
 Burgers rapporteren overlastfenomenen (sluikstorten, nachtlawaai, wildplassen, …)
 Strefrecht bleek inefficiët (straffelooheid)

Wet van 13 mei 1999: de gemeentelijke administratieve sancties (GAS)
 Geeft gemeenten de mogelijkheid sneller te reageren bij kleine criminaliteit
o Sneller reageren bij kleine criminaliteit
o Plaatselijke regelementen en vorderingen meer afdwingbaar maken
o Gevoel van straffeloosheid tegengaan
 Overlast ‘betsraffen’ met GAS,
 Daarvoor werd er aan overlast niks gedaan door hoge werklast en doordat het als niet prioritair
beschouwd werd


2.1. OVERLAST

Wat is overlast?
 Niet wettelijk omschreven
 = lichte vormen verstoring openbare orde (rust – veiligheid – gezondheid en zindeljikheid)


2.2. ADMINISTRATIEVE INBREUKEN

Wat zijn administratieve inbreuken:
 Overlastinbreuken
o Zwerfvuil, wildplassen, hondenpoep, geurhinder, …

 Lichte en zware gemengde inbreuken
o Nachtlawaai, graffiti, vernieling grafstenen, …

 Stilstaan & parkeren
o Foutief parkeren op het voetpad, parkeren op plaatsen voor mensen met een beperking, …


2.3. GEBRUIK GAS

23 november 2023 aanpassing in GAS-regelement: gebruik GAS
 Een gemeente die gebruik wil maken van GAS, moet 3 stappen ondernemen:
1) Een aangepast politieregelement of afzonderlijk GAS-regelemnt opmaken, dat vermeld dat GAS als
sanctie gebruikt kan worden
 Gemeente bepaalt zelf welke gedragingen niet door de beugel kunnen

2) Vaststellende ambtenaren aanduiden en opleiden om inbreuken vast te stellen
 Bv. ambetaneren van lokale, provinciale of gewestelijke OH’den, ….

3) Sanctionerende ambtenaar aanduiden die het proces-verbaal beoordeelt
 Procedure kan opgestart worden binnen de 6 maand na vaststelling


2.4. ADMINISTRATIEVE SANCTIES

4 mogelijke administratieve sancties:
 De administratieve geldboete
o Max € 500

3

, o Voor minderjarigen max €175

 De administratieve schorsing van een door de gemeente afgegeven toestemming of vergunning
 De administratieve intrekking van een door de gemeente afgegeven toestemming of vergunning
 De tijdelijke of definitieve administratieve sluiting van een inrichting

 DAARNAAST zijn er 2 alternatieve maatregelen voor GAS: gemeenschapsdienst of lokale bemiddeling


2.5. OEFENING GAS




3. NIEUWE WET GEMEENTELIJKE BESTUURLIJK HANDHAVING:

Nieuwe wet Gemeentelijke Bestuurlijk Handhaving (sinds 2024):
 Doel: aanpak georganiseerde- en ondermijnende criminaliteit (bv. drugshandel, mensenhandel)
o Beide vormen preventief en repressief aanpakken via bestuurlijke handhaving

 Creëert een wettelijk kader voor krachtige lokale aanpak
 Gericht op ondermijnende criminaliteit bv.
o Souvenierwinkel, nachtwinkels  sommige gevallen winkels die witwassen
o Lokaal bestuur kan daar zicht op krijgen en daar kunnen ze ook een (intergiteits)onderzoek doen om
te kijken of het gaat om een legale winkel of witwaswinkel
o Lokaal bestuur kan winkel sluiten

Belangrijkste maatregelen
 Oprichting Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen (DIOB)
o = federale dienst onder het gezag van minister van Binnenlandse Zaken en minister van justitie
o Maakt risicoanalyses over economische sectoren en activiteiten waarin ondermijnende criminaliteit
zich kan afspelen

 Uitvoeren van integriteitsonderzoeken
o Gericht op exploitanten van risicovolle inrichtingen (zoals horecazaken, autowasserij, …)
o Wordt gebruik gemaakt van: databanken, politierapporten en eventueel advies van DIOB
o O.b.v. resultaten uit het onderzoek, kunnen:
 Vergunningen geweigerd, geschortst of opgeheven worden
 EN inrichtingen kunnen gesloten worden



4