BEWIJSRECHT
INHOUDSTAFEL
INHOUDSTAFEL..........................................................................1
INLEIDING.................................................................................2
Wat is bewijzen?.............................................................................................................. 3
bewijssystemen............................................................................................................... 3
Bronnen........................................................................................................................... 5
algemene begrippen....................................................................................................... 7
RECHT OP BEWIJS......................................................................8
beginsel........................................................................................................................... 8
grenzen........................................................................................................................... 9
toepassingen................................................................................................................. 13
TAAKVERDELING......................................................................14
fundamentele beginselen.............................................................................................. 14
taak van de partijen...................................................................................................... 15
taak van de rechter....................................................................................................... 15
AANVULLEND KARAKTER VAN BEWIJSREGELS............................16
VOORWERP VAN HET BEWIJS....................................................17
BEWIJSLAST............................................................................. 19
algemene beginselen.................................................................................................... 19
toepassingen................................................................................................................. 20
BEWIJSSTANDAARD..................................................................26
wettelijke vermoedens.................................................................................................. 27
TOELAATBAARHEID VAN DE BEWIJSMIDDELEN...........................28
oude regeling................................................................................................................ 28
nieuwe regeling............................................................................................................. 28
BEWIJSMIDDELEN.....................................................................37
bewijs door ondertekend geschrift................................................................................37
bewijs door feitelijke vermoedens.................................................................................54
de bekentenis................................................................................................................ 56
eed................................................................................................................................ 59
1
,ONDERZOEKSMAATREGELEN.....................................................60
overlegging van stukken............................................................................................... 61
gerechtelijk deskundigenonderzoek..............................................................................63
beslag inzake namaak................................................................................................... 69
veralgemeend bewijsbeslag.......................................................................................... 72
BEWIJSVERKRIJGING IN EEN EUROPESE CONTEXT.......................73
INLEIDING
2
, WAT IS BEWIJZEN?
= rechter overtuigen van de juistheid van een bewering aan de hand van
bepaalde elementen =/= de waarheid aantonen
- Het overtuigen van de waarachtigheid van een feit (NIET
rechtsregel)
- Het overtuigen van de rechter
- Het overtuigen overeenkomstig de wet
Wanneer er zich een geschil voordoet, zijn de partijen het meestal niet
eens over wat er gebeurd is het is een illusie dat je kan aantonen wat
de waarheid is: de perceptie van de een kan volledig zijn dan dat van een
ander
Bv: gat in een waterleiding in het Sint-Pietersplein dus moeten ze het plein
openleggen maar gevaarlijk voor de oude gebouwen die er staan om
gebouwen te beschermen eerst sleuven maken aannemer meent dat er
zandsteenformaties waren en dat de overeengekomen prijs dus te weinig
was en wel een meerprijs discussie over het feit of de meerprijs
mogelijk was MAAR partijen waren vergeten te bewijzen dat er effectief
sprake was van zandsteenformatie vordering werd verworpen wegens
gebrek aan bewijs
Onderscheid tussen formeel en materieel bewijsrecht
- Formeel: bewijsvoering (Ger.W.) = hoe kan men het bewijs
vergaren?
o Plaatsbezoek/deskundigenonderzoek/overlegging van stukken
- Materieel: bewijswaardering (BW) = aan de hand van welke
regels kan men het bewijs leveren
Belang van het bewijs: niet bewijzen = niet bestaan
- In een proces
- Buiten een proces
o Men moet de kansen kunnen inschatten op slagen in een
potentieel proces
o Bv: vrouw met haar kinderen kwam naar BE en de man in TUR
had daar een vordering ingesteld tot terugkering => vrouw
gaat in Cassatie en zei dat ze mishandeld werd in TUR MAAR
er was daar geen bewijs van vordering werd afgewezen
- Relativiteit van het bewijs
BEWIJSSYSTEMEN
VRIJE BEWIJSVOERING
= alle bewijsmiddelen zijn toegelaten + geen hiërarchie onderling
3
, Dit is het geval in strafzaken MAAR wel nog steeds specifieke regels zoals
voor bewijslastverdeling en ongeoorloofd bewijs.
Bv: een bekentenis heeft geen hogere waarde dan een getuigenverklaring
GEREGLEMENTEERDE BEWIJSVOERING
= regeling van de toelaatbaarheid en de bewijswaarde van de
bewijsmiddelen, niet alle bewijsmiddelen zijn toegestaan (in burgerlijke
zaken)
Waarom?
- Wantrouwen over het getuigenbewijs: niet geloofwaardig wegens
partijdigheid/perceptie is subjectief/geheugen vervaagd over verloop
van de tijd
o Nederland: veel meer gebruik van getuigenbewijs
- Groter vertrouwen in het bewijs door een ondertekend geschrift
o Het moment dat het geschrift werd opgesteld bestond er nog
geen betwisting tussen de partijen
o Het vervaagt niet door verloop van tijd
o Steeds toegelaten en een grotere bewijswaarde dan
getuigenbewijs
- Nadeel: veel complexer om een overeenkomst te gaan bewijzen
want je moet een geschreven akte hebben die aan bepaalde
vormvoorwaarden voldoet + het kan dat ze nadien iets anders zijn
overeengekomen en dat de akte toch niet weergeeft wat de partijen
zijn overeengekomen soms onrechtvaardig om enkel die akte als
bewijs toe te laten oplossing van het geding zal dus vaak
onrechtvaardig overkomen
Gevolg
- Meer zekerheid
o Men weet op voorhand of er een kans is om een geding te
winnen
o Wanneer men een akte ondertekend, is de persoon van zijn
handeling
- Minder overeenstemming met de werkelijkheid?
o In bepaalde gevallen kan er bij gebrek aan ondertekend
geschrift niet bewezen worden
o Maar de bekentenis en de eed zijn steeds toelaatbaar
BEWIJS IN HET ONDERNEMINGSRECHT
- Opgenomen in boek 8 nieuw BW
- Alles bewijsmiddelen zijn toelaatbaar
- Het bewijs door een ondertekend geschrift heeft (in principe) geen
hogere bewijswaarde dan een bewijs door getuigen en vermoedens
4
INHOUDSTAFEL
INHOUDSTAFEL..........................................................................1
INLEIDING.................................................................................2
Wat is bewijzen?.............................................................................................................. 3
bewijssystemen............................................................................................................... 3
Bronnen........................................................................................................................... 5
algemene begrippen....................................................................................................... 7
RECHT OP BEWIJS......................................................................8
beginsel........................................................................................................................... 8
grenzen........................................................................................................................... 9
toepassingen................................................................................................................. 13
TAAKVERDELING......................................................................14
fundamentele beginselen.............................................................................................. 14
taak van de partijen...................................................................................................... 15
taak van de rechter....................................................................................................... 15
AANVULLEND KARAKTER VAN BEWIJSREGELS............................16
VOORWERP VAN HET BEWIJS....................................................17
BEWIJSLAST............................................................................. 19
algemene beginselen.................................................................................................... 19
toepassingen................................................................................................................. 20
BEWIJSSTANDAARD..................................................................26
wettelijke vermoedens.................................................................................................. 27
TOELAATBAARHEID VAN DE BEWIJSMIDDELEN...........................28
oude regeling................................................................................................................ 28
nieuwe regeling............................................................................................................. 28
BEWIJSMIDDELEN.....................................................................37
bewijs door ondertekend geschrift................................................................................37
bewijs door feitelijke vermoedens.................................................................................54
de bekentenis................................................................................................................ 56
eed................................................................................................................................ 59
1
,ONDERZOEKSMAATREGELEN.....................................................60
overlegging van stukken............................................................................................... 61
gerechtelijk deskundigenonderzoek..............................................................................63
beslag inzake namaak................................................................................................... 69
veralgemeend bewijsbeslag.......................................................................................... 72
BEWIJSVERKRIJGING IN EEN EUROPESE CONTEXT.......................73
INLEIDING
2
, WAT IS BEWIJZEN?
= rechter overtuigen van de juistheid van een bewering aan de hand van
bepaalde elementen =/= de waarheid aantonen
- Het overtuigen van de waarachtigheid van een feit (NIET
rechtsregel)
- Het overtuigen van de rechter
- Het overtuigen overeenkomstig de wet
Wanneer er zich een geschil voordoet, zijn de partijen het meestal niet
eens over wat er gebeurd is het is een illusie dat je kan aantonen wat
de waarheid is: de perceptie van de een kan volledig zijn dan dat van een
ander
Bv: gat in een waterleiding in het Sint-Pietersplein dus moeten ze het plein
openleggen maar gevaarlijk voor de oude gebouwen die er staan om
gebouwen te beschermen eerst sleuven maken aannemer meent dat er
zandsteenformaties waren en dat de overeengekomen prijs dus te weinig
was en wel een meerprijs discussie over het feit of de meerprijs
mogelijk was MAAR partijen waren vergeten te bewijzen dat er effectief
sprake was van zandsteenformatie vordering werd verworpen wegens
gebrek aan bewijs
Onderscheid tussen formeel en materieel bewijsrecht
- Formeel: bewijsvoering (Ger.W.) = hoe kan men het bewijs
vergaren?
o Plaatsbezoek/deskundigenonderzoek/overlegging van stukken
- Materieel: bewijswaardering (BW) = aan de hand van welke
regels kan men het bewijs leveren
Belang van het bewijs: niet bewijzen = niet bestaan
- In een proces
- Buiten een proces
o Men moet de kansen kunnen inschatten op slagen in een
potentieel proces
o Bv: vrouw met haar kinderen kwam naar BE en de man in TUR
had daar een vordering ingesteld tot terugkering => vrouw
gaat in Cassatie en zei dat ze mishandeld werd in TUR MAAR
er was daar geen bewijs van vordering werd afgewezen
- Relativiteit van het bewijs
BEWIJSSYSTEMEN
VRIJE BEWIJSVOERING
= alle bewijsmiddelen zijn toegelaten + geen hiërarchie onderling
3
, Dit is het geval in strafzaken MAAR wel nog steeds specifieke regels zoals
voor bewijslastverdeling en ongeoorloofd bewijs.
Bv: een bekentenis heeft geen hogere waarde dan een getuigenverklaring
GEREGLEMENTEERDE BEWIJSVOERING
= regeling van de toelaatbaarheid en de bewijswaarde van de
bewijsmiddelen, niet alle bewijsmiddelen zijn toegestaan (in burgerlijke
zaken)
Waarom?
- Wantrouwen over het getuigenbewijs: niet geloofwaardig wegens
partijdigheid/perceptie is subjectief/geheugen vervaagd over verloop
van de tijd
o Nederland: veel meer gebruik van getuigenbewijs
- Groter vertrouwen in het bewijs door een ondertekend geschrift
o Het moment dat het geschrift werd opgesteld bestond er nog
geen betwisting tussen de partijen
o Het vervaagt niet door verloop van tijd
o Steeds toegelaten en een grotere bewijswaarde dan
getuigenbewijs
- Nadeel: veel complexer om een overeenkomst te gaan bewijzen
want je moet een geschreven akte hebben die aan bepaalde
vormvoorwaarden voldoet + het kan dat ze nadien iets anders zijn
overeengekomen en dat de akte toch niet weergeeft wat de partijen
zijn overeengekomen soms onrechtvaardig om enkel die akte als
bewijs toe te laten oplossing van het geding zal dus vaak
onrechtvaardig overkomen
Gevolg
- Meer zekerheid
o Men weet op voorhand of er een kans is om een geding te
winnen
o Wanneer men een akte ondertekend, is de persoon van zijn
handeling
- Minder overeenstemming met de werkelijkheid?
o In bepaalde gevallen kan er bij gebrek aan ondertekend
geschrift niet bewezen worden
o Maar de bekentenis en de eed zijn steeds toelaatbaar
BEWIJS IN HET ONDERNEMINGSRECHT
- Opgenomen in boek 8 nieuw BW
- Alles bewijsmiddelen zijn toelaatbaar
- Het bewijs door een ondertekend geschrift heeft (in principe) geen
hogere bewijswaarde dan een bewijs door getuigen en vermoedens
4
