Bank- en financiewezen – Samenvatting: (2024-2025)
Inhoud
Examen:............................................................................................................................................................................. 7
Deel 1: Interestrekenen en interestdragende bankproducten:..................................................8
Hoofdstuk 1: De bankbalans:.............................................................................................................................. 8
De bankbalans:........................................................................................................................................................ 8
Toelichting:................................................................................................................................................................. 9
Hoofdstuk 2: Methoden van interestberekening:.............................................................................. 10
Tijdswaarde van het geld:................................................................................................................................ 11
Actuele waarde en slotwaarde:.................................................................................................................. 12
Enkelvoudige interestberekening:........................................................................................................... 13
Algemeen:............................................................................................................................................................. 13
Praktijkvoorbeelden van enkelvoudige interestberekening:...........................................14
Samengestelde interestberekening:...................................................................................................... 15
Algemeen:............................................................................................................................................................. 15
Praktijkvoorbeelden van samengestelde interestberekening:......................................16
Vergelijking van de slotwaarde bij enkelvoudige en samengestelde
interestberekening:............................................................................................................................................. 17
Meer dan één kapitalisatie of interestbetaling per jaar:..........................................................18
Continue interestberekening:.................................................................................................................... 20
Diverse andere toepassingen:.................................................................................................................... 22
Berekening van obligatiekoersen:...................................................................................................... 22
Groepen van kapitalen:.............................................................................................................................. 26
Berekening van de netto actuele waarde (NAW) van een investering:...................27
Hoofdstuk 3: annuïteiten:................................................................................................................................... 29
Perpetuïteit:............................................................................................................................................................ 30
Uitgestelde annuïteit:........................................................................................................................................ 31
Actuele waarde van een uitgestelde annuïteit:......................................................................... 31
Slotwaarde van een uitgestelde annuïteit:................................................................................... 33
Annuïteiten met meerdere betalingen per jaar:.......................................................................... 34
Actuele waarde van een annuïteit met meerdere betalingen per jaar:.................34
Slotwaarde van een annuïteit met meerdere betalingen per jaar:............................34
Praktijkvoorbeelden:.......................................................................................................................................... 35
Kasbon & kapitalisatiebon:....................................................................................................................... 35
, Obligaties met vaste coupons:.............................................................................................................. 37
Couponbelasting:........................................................................................................................................... 38
Substitutie van Annuïteiten......................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 4: Algemene theorie van leningen:.................................................................................... 41
Definitie:...................................................................................................................................................................... 41
Karakteristieken:............................................................................................................................................... 41
Notatie:.................................................................................................................................................................... 41
Formule:................................................................................................................................................................. 41
Soorten leningen:................................................................................................................................................ 43
1. De ineens aflosbare lening (“bullet loan”):............................................................................... 43
2. De lening met degressieve terugbetalingen en vaste kapitaalaflossingen:. .45
3. Leningen terugbetaalbaar met annuïteiten:........................................................................ 47
Hoofdstuk 5: Praktijkvoorbeelden: Kredieten aan particulieren:............................................51
Consumentenkrediet:....................................................................................................................................... 51
Uitleg:....................................................................................................................................................................... 51
Berekening kostprijs:.................................................................................................................................... 51
Hypotheekleningen:.......................................................................................................................................... 53
Uitleg:...................................................................................................................................................................... 53
Kredietbedrag:.................................................................................................................................................. 53
Aflossingen en interestbetalingen:................................................................................................... 54
Lombardkrediet:.................................................................................................................................................. 58
Uitleg:...................................................................................................................................................................... 58
Voorbeeld:............................................................................................................................................................ 58
Hoofdstuk 6: praktijkvoorbeelden: kredieten aan ondernemingen:...................................59
Financiering van werkkapitaal:................................................................................................................. 59
Het kaskrediet:.................................................................................................................................................. 59
Straight loan of krediet met vaste voorschotten:.................................................................... 62
Factoring:.............................................................................................................................................................. 62
Kredieten en investeringen:........................................................................................................................ 64
Het investeringskrediet:............................................................................................................................ 64
Roll-over krediet:............................................................................................................................................. 66
Leasing:.................................................................................................................................................................. 67
Documentair krediet:.................................................................................................................................. 70
Bankgaranties:................................................................................................................................................... 71
, Borgstellingskrediet:.................................................................................................................................... 72
Deel 2: bankpolitiek in een omgeving met regulering, andere financiële
instellingen en financiële markten:............................................................................................................ 74
Hoofdstuk 1: Interne bankpolitiek:............................................................................................................... 74
Bankrendabiliteit:................................................................................................................................................ 74
Samenstellende componenten van het bankrendement:..............................................74
Overzicht van de ‘belangrijkste’ bankrisico’s:.............................................................................. 81
Hoofdstuk 2: Krediet- en renterisico’s:...................................................................................................... 86
Kredietrisico:........................................................................................................................................................... 86
Definitie:................................................................................................................................................................ 86
Overzicht van het kredietverleningsproces:............................................................................... 86
Renterisico:.............................................................................................................................................................. 89
Definitie:................................................................................................................................................................ 89
“Duration” als maatstaf van rentegevoeligheid:...................................................................... 90
Samenvattend en algemeen:................................................................................................................ 95
De termijnstructuur van de interestvoeten:.................................................................................... 98
De rentecurve en forward rates:.......................................................................................................... 99
De verwachtingentheorie:..................................................................................................................... 100
Risicopremie- of liquiditeitsvoorkeurtheorie:........................................................................... 102
Marktsegmentatietheorie:..................................................................................................................... 106
Synthese: de “preferred Habitat” theorie:................................................................................... 107
Niet vlakke termijnstructuur, de waardebepaling van vastrentende effecten en
het gebruik van duration:....................................................................................................................... 108
Banken en de termijnstructuur van rentevoeten:................................................................. 110
Inspelen op renteschommelingen: enkele beginselen van financiële
productontwikkeling:....................................................................................................................................... 111
Hoofdstuk 3: Externe regulering van de bankpolitiek:................................................................. 113
Overzicht van regelgevende en toezichthoudende instellingen binnen het
Belgisch financieel stelsel:............................................................................................................................ 113
Ministerie van Financiën:.......................................................................................................................... 113
Ministerie van Economische Zaken:................................................................................................. 113
Nationale Bank van België (NBB):..................................................................................................... 114
Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB):........................................................................ 114
Federaal Agentschap van de Schuld:.............................................................................................. 117
Autoriteitvoor Financiële Diensten en Markten (FSMA):...................................................117
, Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI):..................................................................... 118
Overzicht van de belangrijkste regulerende bepalingen binnen het Belgisch
financieel stelsel:................................................................................................................................................. 119
Waarom reguleren?:.................................................................................................................................... 119
De Bazelakkoorden:..................................................................................................................................... 121
Depositobeschermingssysteem:....................................................................................................... 134
DEEL 3: Financiële markten en inleiding tot de financiële engineering:.......................137
Hoofdstuk 1: Financiële activa en financiële markten:................................................................. 137
1. Financiële activa:............................................................................................................................................ 137
2. Financiële markten:.................................................................................................................................... 137
2.1. Primaire en secundaire markten:.............................................................................................. 137
2.2. Georganiseerde en informele markten:.............................................................................. 138
2.3. Vloer- en schermenhandel:.......................................................................................................... 138
2.4. Geld- en kapitaalmarkten:............................................................................................................ 139
2.5. Prijs- en ordergedreven markten:........................................................................................... 140
2.6. Contant- en termijnmarkten:..................................................................................................... 140
Hoofdstuk 2: Aandelen en de aandelenmarkt:.................................................................................. 141
Het aandeel:........................................................................................................................................................... 141
Basiskenmerken:............................................................................................................................................ 141
Het aandelenrendement:....................................................................................................................... 142
Voordelen en risico’s:.................................................................................................................................. 143
Rechten van de aandeelhouder:....................................................................................................... 144
Soorten aandelen:........................................................................................................................................ 148
De aandelenmarkt:............................................................................................................................................ 151
1. Euronext:.......................................................................................................................................................... 151
2. Aandelenindexen:................................................................................................................................... 154
Hoofdstuk 3: De obligatiemarkt:.................................................................................................................. 155
De obligatie:........................................................................................................................................................... 155
Soorten obligaties:....................................................................................................................................... 156
Obligaties kopen en verkopen:................................................................................................................ 158
3 criteria:.............................................................................................................................................................. 158
Lineaire obligaties:............................................................................................................................................ 159
Twee hybriden: converteerbare obligatie en obligatie met aandelenwarrant:....160
Definities:............................................................................................................................................................ 160
, Voor- en nadelen van een converteerbare obligatie en een obligatie met call
warrant:................................................................................................................................................................. 161
Converteerbare obligaties: Technische details:....................................................................... 162
Reverse convertibles:.................................................................................................................................. 163
Obligaties met aandelen call warrant:........................................................................................... 163
Hoofdstuk 4: Afgeleide producten:........................................................................................................... 164
Termijncontracten:........................................................................................................................................... 164
Er zijn 2 soorten termijncontracten: forwards en futures:...............................................167
Rol van termijnmarkt:................................................................................................................................ 168
Prijsbepaling van termijncontract:................................................................................................... 169
Opties: (zeer belangrijk, dus heel gedetailleerd!)....................................................................... 170
Soorten optiecontracten:........................................................................................................................ 170
Prijsvorming:..................................................................................................................................................... 172
Risico’s en strategieën:.............................................................................................................................. 174
Formuleoverzicht: ???................................................................................................................................ 174
Andere afgeleide producten:.................................................................................................................... 175
1. Swap:.................................................................................................................................................................. 175
2. Repo:................................................................................................................................................................. 177
Verschillen tussen swap en repo:...................................................................................................... 178
Praktische toepassingen......................................................................................................................... 178
Special Topics:.......................................................................................................................................................... 180
Special Topic 1: Toepassingen van duration in de praktijk:.......................................................180
1. Meten van renterisico met behulp van duration (ALM-management).................180
2. Beheer van renterisico met behulp van duration:................................................................. 181
Duration gap:.................................................................................................................................................... 181
Passieve- vs. Actieve strategie:............................................................................................................ 182
Samengevat:......................................................................................................................................................... 182
Special Topic 2: Financial engineering: toepassingen van opties in de praktijk:......183
1. Garanderen van een minimumwaarde van een portefeuille op vervaldag via
opties:......................................................................................................................................................................... 183
1.1. Via puts:......................................................................................................................................................... 183
1.2. Via calls:........................................................................................................................................................ 183
1.3. Put-Call pariteit:..................................................................................................................................... 184
2. Opties vervat in obligatie met warrant/converteerbare obligatie:............................185
3. Opties vervat in reverse convertibles:............................................................................................ 185
, 4. Gebruik van opties voor het namaken van een termijncontract:.............................186
5. Gebruik van opties voor het namaken van een “long straddle” en een “long
strangle”:.................................................................................................................................................................. 186
6. Gebruik van opties voor het namaken van een “long butterfly”:...............................187
Voorbeeldoefeningen:................................................................................................................................... 188
Oefening 1: Bescherming via een Put-optie............................................................................. 188
Oefening 2: Bescherming via een Call-optie + Zero-Coupon.......................................189
Oefening 3: Put-Call Pariteit................................................................................................................. 189
Oefening 4: Opties in een Converteerbare Obligatie.........................................................190
Oefening 5: Reverse Convertible....................................................................................................... 190
Oefening 6: Synthetische Forwards (Long Call + Short Put)..........................................191
Oefening 7: Long Straddle en Long Strangle............................................................................ 191
Oefening 8: Long Butterfly.................................................................................................................... 192
Special topic 3: Unieke rol van financiële instellingen binnen het financieel
systeem:......................................................................................................................................................................... 193
1. Het financieel systeem:............................................................................................................................. 193
1.1. Indirecte financiering:......................................................................................................................... 193
1.2. Directe financiering:............................................................................................................................ 193
2. Unieke rol van financiële instellingen binnen het financieel systeem:.................194
2.1. Diensten voor de verschaffers en ontleners van fondsen:......................................194
2.2. Diensten voor de economie als geheel:.............................................................................. 196
3. Financiële instellingen versus Financiële markten:.............................................................197
3.1. Standpunt van de verschaffers van fondsen:.................................................................... 197
3.2. Standpunt van de ontleners van fondsen:........................................................................ 197
3.3. Invloed van externe schokken:................................................................................................... 197
3.4. Conclusie: zijn financiële instellingen en financiële markten
complementen of substituten?......................................................................................................... 197
4. De diverse economische functies van financiële instellingen stimuleren
bestaan van diverse financiële instellingen:.................................................................................. 198
5. Averechtse selectie en het concept van het pool-evenwicht:.....................................198
,Examen:
Het resultaat voor dit vak, op 20 punten, is een gewogen cijfer dat in eerste zittijd
wordt bepaald als volgt:
2 van de 20 punten: resultaat groepswerk
18 van de 20 punten: schriftelijk examen
In tweede zittijd telt het resultaat van het groepswerk niet meer mee en telt het
resultaat van het schriftelijk examen als het resultaat voor het vak.
Het schriftelijk examen bestaat uit 14 meerkeuzevragen met giscorrectie (75%
van het resultaat) en 2 open vragen (25% van het resultaat). Beide elementen
kunnen zowel theorie als oefeningen bevragen.
Je mag op het examen een formularium en een niet-grafisch, niet-
programmeerbaar rekenmachine gebruiken. In het bestand hieronder vind je een
lijst met de al dan niet toegestane modellen. Bij vragen hierover, gelieve de
studiebegeleiders te contacteren. Het formularium kun je terugvinden onder
Hulpmiddelen op de Toledo pagina, je hoeft dit niet mee te brengen naar het
examen, dit krijg je.
,Deel 1: Interestrekenen en interestdragende bankproducten:
Hoofdstuk 1: De bankbalans:
De bankbalans:
Actief Passief
Vaste activa: Eigen Vermogen:
- MVA - Kapitaal
- FVA - Uitgiftepremie
- Oprichtingskosten en IVA - HWMW
- Reserves
Effectenportefeuille: - Overgedragen winst/verlies
- Overheidspapier/fondsen - Winst/verlies van het BJ
- Aandelen
- Overige effecten Achtergestelde schulden:
Kredieten: Deposito’s:
- Diverse kredieten
- Overige In schuldbewijzen belichaamde
schulden:
Kasgelden:
Interbankschulden:
Interbankvorderingen:
Overige passiva:
Overige activa:
Totaal activa: Totaal passiva:
Voorbeeldje
,Toelichting:
1. Actiefposten:
= De bezittingen van een onderneming of bank, zoals gebouwen, machines,
geldmiddelen en investeringen.
1.1. Vaste activa:
= Langdurige bezittingen zoals gebouwen, machines en voertuigen die
een bedrijf gebruikt om te opereren.
1.2. Effectenportefeuille:
= Een verzameling van financiële activa zoals aandelen, obligaties en
andere effecten die een bedrijf of bank bezit als investering.
1.3. Kredieten:
= Uitstaande leningen die een bank of onderneming heeft verstrekt aan
klanten, bedrijven of overheden en waarvoor terugbetaling wordt
verwacht.
2. Passiefposten:
= De financieringsbronnen van een onderneming of bank, inclusief
schulden en eigen vermogen.
2.1. Eigen vermogen:
= Het kapitaal dat door de eigenaars of aandeelhouders is ingebracht,
plus ingehouden winsten.
2.2. Achtergestelde schulden:
= Schulden die pas worden terugbetaald nadat andere schuldeisers hun
geld hebben ontvangen, vaak met een hoger risico.
2.3. Deposito’s:
= Geld dat klanten bij een bank hebben gestort, zoals spaar- en
termijnrekeningen.
2.4. In schuldbewijzen belichaamde schulden:
= Schulden die zijn vastgelegd in financiële instrumenten zoals
obligaties, die door de bank of onderneming zijn uitgegeven.
2.5. Interbankschulden:
= Leningen en andere verplichtingen die een bank heeft tegenover
andere banken.
, Hoofdstuk 2: Methoden van interestberekening:
Interest = De vergoeding die wordt betaald voor het lenen of uitlenen van geld.
Dit kan zowel de kost zijn voor een kredietnemer als de opbrengst voor een
spaarder of belegger.
De grootte van de interestvergoeding (= I) is afhankelijk van meerdere
factoren:
- De grootte van het uitgeleende kapitaal (= V 0):
= Dit is het oorspronkelijk geïnvesteerde of uitgeleende bedrag waarop de
interest wordt berekend. Hoe hoger het kapitaal, hoe groter de
interestvergoeding.
- De rentevoet of interestvoet (= i):
= Dit is het percentage dat per periode wordt toegepast op het kapitaal.
Hoe hoger de rentevoet, hoe hoger de interestvergoeding.
- De beleggingsduur of het aantal beleggingsperioden (= n):
= Dit geeft aan hoelang het kapitaal wordt uitgeleend of belegd. Hoe langer
de periode, hoe groter de totale interestvergoeding.
Merk op:
Een trimester is een periode van drie maanden en dus 4-jaarlijks; een
semester is een periode van 6 maanden dus 2-jaarlijks. Dus een
semesteriele interestvoet van 3%, dan zal er elke 6 maanden 3% worden
aangerekend.
- De wijze van de interestberekening: 2 soorten:
1. Enkelvoudige interestberekening
= Bij enkelvoudige interest wordt de interest alleen berekend over het
oorspronkelijke kapitaal.
De formule is:
De interest groeit lineair en wordt niet opgeteld bij het kapitaal voor de
volgende periode.
2. Samengestelde interestberekening:
= Bij samengestelde interest wordt de interest telkens toegevoegd aan
het kapitaal, waardoor de volgende periode interest wordt berekend op
het nieuwe, verhoogde kapitaal. Interest op interest.
De formule is:
Hierdoor groeit het kapitaal exponentieel in plaats van lineair. Dit wordt
ook wel rente op rente genoemd.
Inhoud
Examen:............................................................................................................................................................................. 7
Deel 1: Interestrekenen en interestdragende bankproducten:..................................................8
Hoofdstuk 1: De bankbalans:.............................................................................................................................. 8
De bankbalans:........................................................................................................................................................ 8
Toelichting:................................................................................................................................................................. 9
Hoofdstuk 2: Methoden van interestberekening:.............................................................................. 10
Tijdswaarde van het geld:................................................................................................................................ 11
Actuele waarde en slotwaarde:.................................................................................................................. 12
Enkelvoudige interestberekening:........................................................................................................... 13
Algemeen:............................................................................................................................................................. 13
Praktijkvoorbeelden van enkelvoudige interestberekening:...........................................14
Samengestelde interestberekening:...................................................................................................... 15
Algemeen:............................................................................................................................................................. 15
Praktijkvoorbeelden van samengestelde interestberekening:......................................16
Vergelijking van de slotwaarde bij enkelvoudige en samengestelde
interestberekening:............................................................................................................................................. 17
Meer dan één kapitalisatie of interestbetaling per jaar:..........................................................18
Continue interestberekening:.................................................................................................................... 20
Diverse andere toepassingen:.................................................................................................................... 22
Berekening van obligatiekoersen:...................................................................................................... 22
Groepen van kapitalen:.............................................................................................................................. 26
Berekening van de netto actuele waarde (NAW) van een investering:...................27
Hoofdstuk 3: annuïteiten:................................................................................................................................... 29
Perpetuïteit:............................................................................................................................................................ 30
Uitgestelde annuïteit:........................................................................................................................................ 31
Actuele waarde van een uitgestelde annuïteit:......................................................................... 31
Slotwaarde van een uitgestelde annuïteit:................................................................................... 33
Annuïteiten met meerdere betalingen per jaar:.......................................................................... 34
Actuele waarde van een annuïteit met meerdere betalingen per jaar:.................34
Slotwaarde van een annuïteit met meerdere betalingen per jaar:............................34
Praktijkvoorbeelden:.......................................................................................................................................... 35
Kasbon & kapitalisatiebon:....................................................................................................................... 35
, Obligaties met vaste coupons:.............................................................................................................. 37
Couponbelasting:........................................................................................................................................... 38
Substitutie van Annuïteiten......................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 4: Algemene theorie van leningen:.................................................................................... 41
Definitie:...................................................................................................................................................................... 41
Karakteristieken:............................................................................................................................................... 41
Notatie:.................................................................................................................................................................... 41
Formule:................................................................................................................................................................. 41
Soorten leningen:................................................................................................................................................ 43
1. De ineens aflosbare lening (“bullet loan”):............................................................................... 43
2. De lening met degressieve terugbetalingen en vaste kapitaalaflossingen:. .45
3. Leningen terugbetaalbaar met annuïteiten:........................................................................ 47
Hoofdstuk 5: Praktijkvoorbeelden: Kredieten aan particulieren:............................................51
Consumentenkrediet:....................................................................................................................................... 51
Uitleg:....................................................................................................................................................................... 51
Berekening kostprijs:.................................................................................................................................... 51
Hypotheekleningen:.......................................................................................................................................... 53
Uitleg:...................................................................................................................................................................... 53
Kredietbedrag:.................................................................................................................................................. 53
Aflossingen en interestbetalingen:................................................................................................... 54
Lombardkrediet:.................................................................................................................................................. 58
Uitleg:...................................................................................................................................................................... 58
Voorbeeld:............................................................................................................................................................ 58
Hoofdstuk 6: praktijkvoorbeelden: kredieten aan ondernemingen:...................................59
Financiering van werkkapitaal:................................................................................................................. 59
Het kaskrediet:.................................................................................................................................................. 59
Straight loan of krediet met vaste voorschotten:.................................................................... 62
Factoring:.............................................................................................................................................................. 62
Kredieten en investeringen:........................................................................................................................ 64
Het investeringskrediet:............................................................................................................................ 64
Roll-over krediet:............................................................................................................................................. 66
Leasing:.................................................................................................................................................................. 67
Documentair krediet:.................................................................................................................................. 70
Bankgaranties:................................................................................................................................................... 71
, Borgstellingskrediet:.................................................................................................................................... 72
Deel 2: bankpolitiek in een omgeving met regulering, andere financiële
instellingen en financiële markten:............................................................................................................ 74
Hoofdstuk 1: Interne bankpolitiek:............................................................................................................... 74
Bankrendabiliteit:................................................................................................................................................ 74
Samenstellende componenten van het bankrendement:..............................................74
Overzicht van de ‘belangrijkste’ bankrisico’s:.............................................................................. 81
Hoofdstuk 2: Krediet- en renterisico’s:...................................................................................................... 86
Kredietrisico:........................................................................................................................................................... 86
Definitie:................................................................................................................................................................ 86
Overzicht van het kredietverleningsproces:............................................................................... 86
Renterisico:.............................................................................................................................................................. 89
Definitie:................................................................................................................................................................ 89
“Duration” als maatstaf van rentegevoeligheid:...................................................................... 90
Samenvattend en algemeen:................................................................................................................ 95
De termijnstructuur van de interestvoeten:.................................................................................... 98
De rentecurve en forward rates:.......................................................................................................... 99
De verwachtingentheorie:..................................................................................................................... 100
Risicopremie- of liquiditeitsvoorkeurtheorie:........................................................................... 102
Marktsegmentatietheorie:..................................................................................................................... 106
Synthese: de “preferred Habitat” theorie:................................................................................... 107
Niet vlakke termijnstructuur, de waardebepaling van vastrentende effecten en
het gebruik van duration:....................................................................................................................... 108
Banken en de termijnstructuur van rentevoeten:................................................................. 110
Inspelen op renteschommelingen: enkele beginselen van financiële
productontwikkeling:....................................................................................................................................... 111
Hoofdstuk 3: Externe regulering van de bankpolitiek:................................................................. 113
Overzicht van regelgevende en toezichthoudende instellingen binnen het
Belgisch financieel stelsel:............................................................................................................................ 113
Ministerie van Financiën:.......................................................................................................................... 113
Ministerie van Economische Zaken:................................................................................................. 113
Nationale Bank van België (NBB):..................................................................................................... 114
Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB):........................................................................ 114
Federaal Agentschap van de Schuld:.............................................................................................. 117
Autoriteitvoor Financiële Diensten en Markten (FSMA):...................................................117
, Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI):..................................................................... 118
Overzicht van de belangrijkste regulerende bepalingen binnen het Belgisch
financieel stelsel:................................................................................................................................................. 119
Waarom reguleren?:.................................................................................................................................... 119
De Bazelakkoorden:..................................................................................................................................... 121
Depositobeschermingssysteem:....................................................................................................... 134
DEEL 3: Financiële markten en inleiding tot de financiële engineering:.......................137
Hoofdstuk 1: Financiële activa en financiële markten:................................................................. 137
1. Financiële activa:............................................................................................................................................ 137
2. Financiële markten:.................................................................................................................................... 137
2.1. Primaire en secundaire markten:.............................................................................................. 137
2.2. Georganiseerde en informele markten:.............................................................................. 138
2.3. Vloer- en schermenhandel:.......................................................................................................... 138
2.4. Geld- en kapitaalmarkten:............................................................................................................ 139
2.5. Prijs- en ordergedreven markten:........................................................................................... 140
2.6. Contant- en termijnmarkten:..................................................................................................... 140
Hoofdstuk 2: Aandelen en de aandelenmarkt:.................................................................................. 141
Het aandeel:........................................................................................................................................................... 141
Basiskenmerken:............................................................................................................................................ 141
Het aandelenrendement:....................................................................................................................... 142
Voordelen en risico’s:.................................................................................................................................. 143
Rechten van de aandeelhouder:....................................................................................................... 144
Soorten aandelen:........................................................................................................................................ 148
De aandelenmarkt:............................................................................................................................................ 151
1. Euronext:.......................................................................................................................................................... 151
2. Aandelenindexen:................................................................................................................................... 154
Hoofdstuk 3: De obligatiemarkt:.................................................................................................................. 155
De obligatie:........................................................................................................................................................... 155
Soorten obligaties:....................................................................................................................................... 156
Obligaties kopen en verkopen:................................................................................................................ 158
3 criteria:.............................................................................................................................................................. 158
Lineaire obligaties:............................................................................................................................................ 159
Twee hybriden: converteerbare obligatie en obligatie met aandelenwarrant:....160
Definities:............................................................................................................................................................ 160
, Voor- en nadelen van een converteerbare obligatie en een obligatie met call
warrant:................................................................................................................................................................. 161
Converteerbare obligaties: Technische details:....................................................................... 162
Reverse convertibles:.................................................................................................................................. 163
Obligaties met aandelen call warrant:........................................................................................... 163
Hoofdstuk 4: Afgeleide producten:........................................................................................................... 164
Termijncontracten:........................................................................................................................................... 164
Er zijn 2 soorten termijncontracten: forwards en futures:...............................................167
Rol van termijnmarkt:................................................................................................................................ 168
Prijsbepaling van termijncontract:................................................................................................... 169
Opties: (zeer belangrijk, dus heel gedetailleerd!)....................................................................... 170
Soorten optiecontracten:........................................................................................................................ 170
Prijsvorming:..................................................................................................................................................... 172
Risico’s en strategieën:.............................................................................................................................. 174
Formuleoverzicht: ???................................................................................................................................ 174
Andere afgeleide producten:.................................................................................................................... 175
1. Swap:.................................................................................................................................................................. 175
2. Repo:................................................................................................................................................................. 177
Verschillen tussen swap en repo:...................................................................................................... 178
Praktische toepassingen......................................................................................................................... 178
Special Topics:.......................................................................................................................................................... 180
Special Topic 1: Toepassingen van duration in de praktijk:.......................................................180
1. Meten van renterisico met behulp van duration (ALM-management).................180
2. Beheer van renterisico met behulp van duration:................................................................. 181
Duration gap:.................................................................................................................................................... 181
Passieve- vs. Actieve strategie:............................................................................................................ 182
Samengevat:......................................................................................................................................................... 182
Special Topic 2: Financial engineering: toepassingen van opties in de praktijk:......183
1. Garanderen van een minimumwaarde van een portefeuille op vervaldag via
opties:......................................................................................................................................................................... 183
1.1. Via puts:......................................................................................................................................................... 183
1.2. Via calls:........................................................................................................................................................ 183
1.3. Put-Call pariteit:..................................................................................................................................... 184
2. Opties vervat in obligatie met warrant/converteerbare obligatie:............................185
3. Opties vervat in reverse convertibles:............................................................................................ 185
, 4. Gebruik van opties voor het namaken van een termijncontract:.............................186
5. Gebruik van opties voor het namaken van een “long straddle” en een “long
strangle”:.................................................................................................................................................................. 186
6. Gebruik van opties voor het namaken van een “long butterfly”:...............................187
Voorbeeldoefeningen:................................................................................................................................... 188
Oefening 1: Bescherming via een Put-optie............................................................................. 188
Oefening 2: Bescherming via een Call-optie + Zero-Coupon.......................................189
Oefening 3: Put-Call Pariteit................................................................................................................. 189
Oefening 4: Opties in een Converteerbare Obligatie.........................................................190
Oefening 5: Reverse Convertible....................................................................................................... 190
Oefening 6: Synthetische Forwards (Long Call + Short Put)..........................................191
Oefening 7: Long Straddle en Long Strangle............................................................................ 191
Oefening 8: Long Butterfly.................................................................................................................... 192
Special topic 3: Unieke rol van financiële instellingen binnen het financieel
systeem:......................................................................................................................................................................... 193
1. Het financieel systeem:............................................................................................................................. 193
1.1. Indirecte financiering:......................................................................................................................... 193
1.2. Directe financiering:............................................................................................................................ 193
2. Unieke rol van financiële instellingen binnen het financieel systeem:.................194
2.1. Diensten voor de verschaffers en ontleners van fondsen:......................................194
2.2. Diensten voor de economie als geheel:.............................................................................. 196
3. Financiële instellingen versus Financiële markten:.............................................................197
3.1. Standpunt van de verschaffers van fondsen:.................................................................... 197
3.2. Standpunt van de ontleners van fondsen:........................................................................ 197
3.3. Invloed van externe schokken:................................................................................................... 197
3.4. Conclusie: zijn financiële instellingen en financiële markten
complementen of substituten?......................................................................................................... 197
4. De diverse economische functies van financiële instellingen stimuleren
bestaan van diverse financiële instellingen:.................................................................................. 198
5. Averechtse selectie en het concept van het pool-evenwicht:.....................................198
,Examen:
Het resultaat voor dit vak, op 20 punten, is een gewogen cijfer dat in eerste zittijd
wordt bepaald als volgt:
2 van de 20 punten: resultaat groepswerk
18 van de 20 punten: schriftelijk examen
In tweede zittijd telt het resultaat van het groepswerk niet meer mee en telt het
resultaat van het schriftelijk examen als het resultaat voor het vak.
Het schriftelijk examen bestaat uit 14 meerkeuzevragen met giscorrectie (75%
van het resultaat) en 2 open vragen (25% van het resultaat). Beide elementen
kunnen zowel theorie als oefeningen bevragen.
Je mag op het examen een formularium en een niet-grafisch, niet-
programmeerbaar rekenmachine gebruiken. In het bestand hieronder vind je een
lijst met de al dan niet toegestane modellen. Bij vragen hierover, gelieve de
studiebegeleiders te contacteren. Het formularium kun je terugvinden onder
Hulpmiddelen op de Toledo pagina, je hoeft dit niet mee te brengen naar het
examen, dit krijg je.
,Deel 1: Interestrekenen en interestdragende bankproducten:
Hoofdstuk 1: De bankbalans:
De bankbalans:
Actief Passief
Vaste activa: Eigen Vermogen:
- MVA - Kapitaal
- FVA - Uitgiftepremie
- Oprichtingskosten en IVA - HWMW
- Reserves
Effectenportefeuille: - Overgedragen winst/verlies
- Overheidspapier/fondsen - Winst/verlies van het BJ
- Aandelen
- Overige effecten Achtergestelde schulden:
Kredieten: Deposito’s:
- Diverse kredieten
- Overige In schuldbewijzen belichaamde
schulden:
Kasgelden:
Interbankschulden:
Interbankvorderingen:
Overige passiva:
Overige activa:
Totaal activa: Totaal passiva:
Voorbeeldje
,Toelichting:
1. Actiefposten:
= De bezittingen van een onderneming of bank, zoals gebouwen, machines,
geldmiddelen en investeringen.
1.1. Vaste activa:
= Langdurige bezittingen zoals gebouwen, machines en voertuigen die
een bedrijf gebruikt om te opereren.
1.2. Effectenportefeuille:
= Een verzameling van financiële activa zoals aandelen, obligaties en
andere effecten die een bedrijf of bank bezit als investering.
1.3. Kredieten:
= Uitstaande leningen die een bank of onderneming heeft verstrekt aan
klanten, bedrijven of overheden en waarvoor terugbetaling wordt
verwacht.
2. Passiefposten:
= De financieringsbronnen van een onderneming of bank, inclusief
schulden en eigen vermogen.
2.1. Eigen vermogen:
= Het kapitaal dat door de eigenaars of aandeelhouders is ingebracht,
plus ingehouden winsten.
2.2. Achtergestelde schulden:
= Schulden die pas worden terugbetaald nadat andere schuldeisers hun
geld hebben ontvangen, vaak met een hoger risico.
2.3. Deposito’s:
= Geld dat klanten bij een bank hebben gestort, zoals spaar- en
termijnrekeningen.
2.4. In schuldbewijzen belichaamde schulden:
= Schulden die zijn vastgelegd in financiële instrumenten zoals
obligaties, die door de bank of onderneming zijn uitgegeven.
2.5. Interbankschulden:
= Leningen en andere verplichtingen die een bank heeft tegenover
andere banken.
, Hoofdstuk 2: Methoden van interestberekening:
Interest = De vergoeding die wordt betaald voor het lenen of uitlenen van geld.
Dit kan zowel de kost zijn voor een kredietnemer als de opbrengst voor een
spaarder of belegger.
De grootte van de interestvergoeding (= I) is afhankelijk van meerdere
factoren:
- De grootte van het uitgeleende kapitaal (= V 0):
= Dit is het oorspronkelijk geïnvesteerde of uitgeleende bedrag waarop de
interest wordt berekend. Hoe hoger het kapitaal, hoe groter de
interestvergoeding.
- De rentevoet of interestvoet (= i):
= Dit is het percentage dat per periode wordt toegepast op het kapitaal.
Hoe hoger de rentevoet, hoe hoger de interestvergoeding.
- De beleggingsduur of het aantal beleggingsperioden (= n):
= Dit geeft aan hoelang het kapitaal wordt uitgeleend of belegd. Hoe langer
de periode, hoe groter de totale interestvergoeding.
Merk op:
Een trimester is een periode van drie maanden en dus 4-jaarlijks; een
semester is een periode van 6 maanden dus 2-jaarlijks. Dus een
semesteriele interestvoet van 3%, dan zal er elke 6 maanden 3% worden
aangerekend.
- De wijze van de interestberekening: 2 soorten:
1. Enkelvoudige interestberekening
= Bij enkelvoudige interest wordt de interest alleen berekend over het
oorspronkelijke kapitaal.
De formule is:
De interest groeit lineair en wordt niet opgeteld bij het kapitaal voor de
volgende periode.
2. Samengestelde interestberekening:
= Bij samengestelde interest wordt de interest telkens toegevoegd aan
het kapitaal, waardoor de volgende periode interest wordt berekend op
het nieuwe, verhoogde kapitaal. Interest op interest.
De formule is:
Hierdoor groeit het kapitaal exponentieel in plaats van lineair. Dit wordt
ook wel rente op rente genoemd.
