Samenvatting Rechtswetenschap
Inhoud
Deel 1 Hoofdstuk 1: Drie sterke posities................................................................................................2
Practicum deel 2: Rechterlijke uitspraken lezen....................................................................................5
Deel 2 hoofdstuk 1: Rechtsbronnen......................................................................................................6
Deel 2 hoofdstuk 2: Trias Politica.........................................................................................................13
Deel 3 hoofdstuk 1: Toetsing en kwaliteit van rechtsspraak................................................................17
Deel 4 hoofdstuk 1: enkele aanwijzingen voor regelgeving.................................................................19
Deel 4 hoofdstuk 2: De acht eisen van Fuller m.b.t. wetgeving...........................................................21
Deel 4 hoofdstuk 3: Het wetgevingsproces.........................................................................................22
Deel 4: Kwaliteit van wetgeving beoordelen.......................................................................................24
,Deel 1 Hoofdstuk 1: Drie sterke posities
De voorgeschiedenis
Na WOII was Duitsland in twee zones verdeeld:
o West DU = BRD en had Amerikaanse invloedsfeer
o Oost DU = DDR en had Russische invloedsfeer
o Uitzondering: Berlijn lag in grondgebied van DDR, maar West-Berlijn had
Amerikaanse invloedsfeer (ook wel een kier in IJzeren Gordijn genoemd,
doordat DDR-burgers vluchten via Berlijn van Oost naar West). Een muur
tussen Oost en West en later ook om West-Berlijn om vluchtende burgers te
voorkomen.
In 1989 werd de muur neergehaald en de muurschutters berecht. De muurschutters
deden niets verkeerds voor het recht dat daar toen ter plekke gold. Is het dan wel
mogelijk om het achteraf strafbaar te stellen? Wat is belangrijker: rechtszekerheid of
recht op leven?
Er zijn drie visies op het recht waarvan elk hun eigen gedachtes hierover hebben.
Iedere visie vindt andere rechtsbronnen belangrijk en vult hiermee de juridische
begrippen anders in, o.a.: definitie van recht.
Rechtspositivisme
a. Wat is rechtspositivisme?
- Positieve recht als uitgangspunt: rechtsregels die gemaakt zijn door een
bevoegd orgaan, dus geschreven en geldend recht.
- Definitie van het recht: recht is de verzameling van regels die op formeel
geldige wijze tot stand zijn gekomen. Wie bevoegd is kan, geldend recht
uitvaardigen, ongeacht het onrechtvaardig is.
- Kenmerken:
Het recht kent dwingende voorschriften: schept orde en duidelijkheid
Verschil rechtsregels en regels = rechtsregels gemaakt door bevoegde
organen
Rechtsregels wordt als uitgangspunt genomen, waarin geldend recht
een formele criteria heeft.
Enige rechtsbron: geschreven wet van de formele wetgever
Verschillen van rechtsregels belangrijk voor rechtspositivist: primaire
rechtsregels (inhoud) en secundaire rechtsregels (tot stand komen van
primaire rechtsregels)
, Voordelen rechtspositivisme:
- Duidelijkheid: procedures van regels zijn duidelijk over wat geldend recht is.
- Rechtszekerheid: alle burgers weten waar hij/zij aan toe is
- Democratisch: bij maken van wetten is volksvertegenwoordiging betrokken
Nadelen rechtspositivisme:
- Onvolledige definitie: organisatie en uitvoering van het recht ontbreekt
- Hoeft niet rechtvaardig te zijn: bijv. regels die groepen discrimineren
- Is het wel democratisch: volksvertegenwoordigers zijn niet altijd bezig met
details van wetten en de belangen van het volk.
Natuurrecht
b. Wat is natuurrecht?
- Rechtvaardig recht als uitgangspunt: wat is rechtvaardig?
- Definitie van het recht: positieve recht moet voldoen aan beginselen van
rechtvaardigheid. Procedures van rechtsregels belangrijk, maar ook de
inhoud moet rechtvaardig zijn.
- Kenmerken:
Recht moet zoveel mogelijk synoniem zijn met rechtvaardigheid
Positieve rechtsregels worden voortdurend getoetst aan ideaal recht
‘hogere recht’ en daarop wordt pas bepaald of het geldend recht is.
Naast geschreven recht, ook ongeschreven rechtsbronnen en
rechtsbeginselen
Geldend recht is wat moreel aanvaardbaar is
Procedures is het halve ideaal.
Voordelen natuurrecht:
- Geldende recht wordt kritisch getoetst: bij onrechtvaardigheid wordt
afgewezen
- Breed bereik: niet juridische normen spelen ook mee.
- Democratisch: universele beginselen, niet-juristen zouden dit kunnen volgen.
Nadelen natuurrecht:
- Wat is de inhoud van het ‘hogere recht’ en wie bepaalt dat?
- Rechtvaardig en onrechtmatige wetten zijn vage begrippen
- Rechtszekerheid (m.n. terugwerkende kracht)
Inhoud
Deel 1 Hoofdstuk 1: Drie sterke posities................................................................................................2
Practicum deel 2: Rechterlijke uitspraken lezen....................................................................................5
Deel 2 hoofdstuk 1: Rechtsbronnen......................................................................................................6
Deel 2 hoofdstuk 2: Trias Politica.........................................................................................................13
Deel 3 hoofdstuk 1: Toetsing en kwaliteit van rechtsspraak................................................................17
Deel 4 hoofdstuk 1: enkele aanwijzingen voor regelgeving.................................................................19
Deel 4 hoofdstuk 2: De acht eisen van Fuller m.b.t. wetgeving...........................................................21
Deel 4 hoofdstuk 3: Het wetgevingsproces.........................................................................................22
Deel 4: Kwaliteit van wetgeving beoordelen.......................................................................................24
,Deel 1 Hoofdstuk 1: Drie sterke posities
De voorgeschiedenis
Na WOII was Duitsland in twee zones verdeeld:
o West DU = BRD en had Amerikaanse invloedsfeer
o Oost DU = DDR en had Russische invloedsfeer
o Uitzondering: Berlijn lag in grondgebied van DDR, maar West-Berlijn had
Amerikaanse invloedsfeer (ook wel een kier in IJzeren Gordijn genoemd,
doordat DDR-burgers vluchten via Berlijn van Oost naar West). Een muur
tussen Oost en West en later ook om West-Berlijn om vluchtende burgers te
voorkomen.
In 1989 werd de muur neergehaald en de muurschutters berecht. De muurschutters
deden niets verkeerds voor het recht dat daar toen ter plekke gold. Is het dan wel
mogelijk om het achteraf strafbaar te stellen? Wat is belangrijker: rechtszekerheid of
recht op leven?
Er zijn drie visies op het recht waarvan elk hun eigen gedachtes hierover hebben.
Iedere visie vindt andere rechtsbronnen belangrijk en vult hiermee de juridische
begrippen anders in, o.a.: definitie van recht.
Rechtspositivisme
a. Wat is rechtspositivisme?
- Positieve recht als uitgangspunt: rechtsregels die gemaakt zijn door een
bevoegd orgaan, dus geschreven en geldend recht.
- Definitie van het recht: recht is de verzameling van regels die op formeel
geldige wijze tot stand zijn gekomen. Wie bevoegd is kan, geldend recht
uitvaardigen, ongeacht het onrechtvaardig is.
- Kenmerken:
Het recht kent dwingende voorschriften: schept orde en duidelijkheid
Verschil rechtsregels en regels = rechtsregels gemaakt door bevoegde
organen
Rechtsregels wordt als uitgangspunt genomen, waarin geldend recht
een formele criteria heeft.
Enige rechtsbron: geschreven wet van de formele wetgever
Verschillen van rechtsregels belangrijk voor rechtspositivist: primaire
rechtsregels (inhoud) en secundaire rechtsregels (tot stand komen van
primaire rechtsregels)
, Voordelen rechtspositivisme:
- Duidelijkheid: procedures van regels zijn duidelijk over wat geldend recht is.
- Rechtszekerheid: alle burgers weten waar hij/zij aan toe is
- Democratisch: bij maken van wetten is volksvertegenwoordiging betrokken
Nadelen rechtspositivisme:
- Onvolledige definitie: organisatie en uitvoering van het recht ontbreekt
- Hoeft niet rechtvaardig te zijn: bijv. regels die groepen discrimineren
- Is het wel democratisch: volksvertegenwoordigers zijn niet altijd bezig met
details van wetten en de belangen van het volk.
Natuurrecht
b. Wat is natuurrecht?
- Rechtvaardig recht als uitgangspunt: wat is rechtvaardig?
- Definitie van het recht: positieve recht moet voldoen aan beginselen van
rechtvaardigheid. Procedures van rechtsregels belangrijk, maar ook de
inhoud moet rechtvaardig zijn.
- Kenmerken:
Recht moet zoveel mogelijk synoniem zijn met rechtvaardigheid
Positieve rechtsregels worden voortdurend getoetst aan ideaal recht
‘hogere recht’ en daarop wordt pas bepaald of het geldend recht is.
Naast geschreven recht, ook ongeschreven rechtsbronnen en
rechtsbeginselen
Geldend recht is wat moreel aanvaardbaar is
Procedures is het halve ideaal.
Voordelen natuurrecht:
- Geldende recht wordt kritisch getoetst: bij onrechtvaardigheid wordt
afgewezen
- Breed bereik: niet juridische normen spelen ook mee.
- Democratisch: universele beginselen, niet-juristen zouden dit kunnen volgen.
Nadelen natuurrecht:
- Wat is de inhoud van het ‘hogere recht’ en wie bepaalt dat?
- Rechtvaardig en onrechtmatige wetten zijn vage begrippen
- Rechtszekerheid (m.n. terugwerkende kracht)
