Samenvatting deel 1 Inleiding Sociologie

Deel 1: Het vizier: de
sociologische kijk
Inhoud
1 Hoofdstuk 1: Wat bestudeert de sociologie?.......................................................2

1.1 Sociaal als morele kwaliteit...........................................................................3

1.2 Het sociale als studieobject...........................................................................4

1.3 Sociale constructie: het actorperspectief......................................................6

1.3.1 Typologie van sociaal handelen bij Weber..............................................7

1.3.2 Actoranalyse van het sociale...................................................................9

1.3.3 Het zelfbeeld als sociaal construct........................................................10

1.3.4 Sociale gevolgen, perverse effecten.....................................................11

1.4 Sociale bepaaldheid: sociaal systeemperspectief.......................................12

1.4.1 Sociale structuur bepaald het handelen................................................13

1.4.2 Cultuur bepaalt sociaal handelen..........................................................14

1.4.3 Structuur én cultuur bepalen het sociaal handelen...............................14

1.5 Niveaus van analyse: micro, meso en macro..............................................15

1.5.1 Wat wort bedoeld met micro, meso en macro?.....................................16

1.5.2 Verklaring van armoede volgens de analyseniveaus............................17

1.5.3 Sociaal kapitaal: invulling Bourdieu en Putnam....................................19

1.5.4 Gezondheid: analyse- en interventieniveaus........................................20

1.5.5 Ecologische en atomistische factoren...................................................21

2 Hoofdstuk 2: Sociologie als wetenschap............................................................22

2.1 Soorten kennis............................................................................................ 22

2.1.1 Kennis op basis van geloof of opvatting................................................22

2.1.2 Ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid.........................................23

2.1.3 Wetenschappelijke kennis.....................................................................23

2.2 Wat is wetenschappelijke kennis.................................................................24


1

, 2.2.1 De empirische cyclus............................................................................ 25

2.2.2 Criteria van wetenschappelijk onderzoek..............................................26

2.2.3 Mensenwetenschappen, natuurwetenschappen...................................28

2.3 Wetenschapssociologie............................................................................... 31

2.3.1 Is wetenschap waardenvrij, kritisch, neutraal, emanciperend?.............31

2.3.2 Evidence based practice & praktijkkennis.............................................32

2.3.3 Toepassingen in professionele zorg......................................................32

2.4 Sociologische vragen en sociale problemen................................................33

2.4.1 Definities............................................................................................... 33

2.4.2 Definitiemacht....................................................................................... 34

2.4.3 Actieonderzoek..................................................................................... 35




1 Hoofdstuk 1: Wat bestudeert de sociologie?
- Studieobject = het sociale

2

, - Twee ladingen
o Morele kwaliteit
o Feitelijkheid
- Sociologie handelt over feitelijkheid
- Verband tussen beide ladingen
- Sociale als morele kwaliteit  verband met het sociale als feit te belichten




1.1 Sociaal als morele kwaliteit
- Een betrokkenheid op medemensen en/of solidariteit met een
gemeenschap bedoeld
- Sociale beroepen => morele kwaliteit noodzakelijk
- Sociologie: analyseren hoe morele kwaliteit vorm krijgt door
socialisatieprocessen
- Gaat over beschrijven of verklaren van hoe mensen, groepen, opleidingen
en werkveld deze morele kwaliteit benoemen, vormgeven en beoordelen
- Zowel expliciet als onuitgesproken, impliciet door hoe we met elkaar in
bepaalde contexten omgaan
- Verhaeghe wijst erop dat egoïsme of altruïsme net gezien kan worden als
onveranderlijke morele kwaliteiten
- Interactie, invloed tussen mensen die bepalend is of egoïsme of altruïsme
als belangrijkste kenmerk van mensen gezien wordt en dus basis vormt
voor moraal tussen mensen en gemeenschap
- Ultieme grondslag voor sociale als morele kwaliteit vormt het
studievoorwerp voor tak van de filosofie, ethiek en NIET voor sociologie
- Relevant voor sociologie = vaststelling dat in ethische theorieën als recent
ook in biologie en psychologie onderscheid gemaakt tussen horizontaal
niveau en verticaal niveau van ‘sociaal’ als morele kwaliteit
- Sociale als morele kwaliteit  2 niveaus
o Horizontale niveau
 Betrekking op sociale relaties, niveau van interactie
 ‘één-op-één’ moraal  gebaseerd op besef dat eigen gedrag
anderen beïnvloedt
 Leidt tot morele kwaliteiten als empathie, caritas
(=liefdadigheid) en humanitas (=menselijkheid)
 Beperkt

3

,  Sociale dieren behoefte aan 2e niveau
o Verticale niveau
 Betrekking op de grotere gemeenschap, niveau van sociaal
systeem
 ‘zorg voor de gemeenschap’
 Gemeenschapszorg niet zeggen dat er geen persoonlijke
belangen bestaan
 Radicale stap  harmonie binnen gemeenschap als geheel
tot doel
 Waarden zoals sociale rechtvaardigheid en solidariteit
- Voorbeeld: sociale zekerheid en sociale bijstand




1.2 Het sociale als studieobject
- Als morele kwaliteit geanalyseerd vanuit dezelfde 2 polen
o Horizontale pool of interactieve
 Door sociaal handelen gemaakt
o Verticale pool of de gemeenschap
 Wordt het systeem genoemd
- Tussen beide = circulaire causaliteit
o Mensen maken hun sociale context en worden tegelijkertijd erdoor
bepaald
o Wisselwerking en 2 polen bepalend voor het sociale
- Sociale = proces
o Betekent het zien van het sociale oog hebben voor deze 3 dimensies
 Sociaal handelen
 Systeem
 Tussenruimte
 Bemiddelende processen tussen beide
- Op 3 analyseniveaus bekeken: macro-, meso- en microniveau (zie schema
p. 26)
- Discipline sociologie is tweeledig  benoemd met agency – structure
probleem in sociologie
- Analyse vanuit sociaal handelen en daaruit sociale systemen afleiden OF
vertrekken vanuit gemeenschap, sociale systeem en daaruit sociaal
handelen verklaren

4