Hoofdstuk 5 – Het bloed en het immuunsysteem
5.1 De samenstelling van bloed
Een volwassen persoon heeft gemiddeld vijf liter bloed in het lichaam. Bloed is essentieel voor
het transport van stoffen en speelt een centrale rol in het immuunsysteem. Om deze functies uit
te voeren, bestaat bloed uit een complex mengsel van cellen, eiwitten, zouten, enzovoort.
5.1.1 Plasma en serum
Bloedplasma:
Bestaat voor 90% uit water → dient als oplosmiddel.
Bevat ongeveer 1% zouten → regelen pH en osmotische druk.
Andere opgeloste stoffen:
Sporenelementen: Zn²⁺, Mg²⁺, Ca²⁺, Co²⁺
Vitaminen, glucose (suiker), cholesterol, enzymen
Belangrijke eiwitten:
Albuminen: transportfunctie
Immunoglobulinen: maken deel uit van het afweersysteem
Fibrinogeen: betrokken bij bloedstolling
Enzymen
Serum:
= Bloedplasma zonder fibrinogeen.
5.1.2 Bloedcellen
In het bloed zitten drie soorten bloedcellen:
1. Rode bloedlichaampjes (erytrocyten):
Kleur: rood door hemoglobine
Vorm: elliptisch en in het midden ingedeukt (diameter: 8 µm)
Aantal: ± 5 miljoen per mm³ bloed
Functie: zuurstof (O₂) naar de organen brengen en koolstofdioxide (CO₂) afvoeren
Productie: in het beenmerg o.i.v. hormoon EPO (ook bekend als doping)
Levensduur: 3 à 4 maanden
Geen echte cellen meer → geen celkern
, 2. Witte bloedcellen (leukocyten):
Verzamelnaam voor verschillende celtypes in het immuunsysteem
Kleurloos (geen hemoglobine)
Aantal: ± 7000 per mm³
Functie: herkennen en vernietigen van ziekteverwekkers (zoals virussen en bacteriën)
zonder schade aan lichaamseigen cellen
Productie: in de lymfeknopen
3. Bloedplaatjes (trombocyten):
Eigenlijk geen cellen, maar celfragmenten
Aantal: ± 250 000 tot 300 000 per mm³
Functie: bloedstolling
Productie: in het beenmerg
Levensduur: 8 à 10 dagen
5.1.3 De milt en de lever
De milt:
Ligt links in de buikholte
Vorm van een koffieboon en een massa van 200 à 300 g
Functies:
Verwijderen van oude of afwijkende rode bloedlichaampjes
Vernietigen van vreemde stoffen
Bevat stamcellen → productie van nieuwe bloedcellen bij bloedarmoede of ernstig
bloedverlies
Opslagplaats voor bloedbestanddelen (zoals bloedplaatjes)
Immunologische rol: bevat 25% van de T-lymfocyten en 15% van de B-lymfocyten →
productie van antilichamen
5.1 De samenstelling van bloed
Een volwassen persoon heeft gemiddeld vijf liter bloed in het lichaam. Bloed is essentieel voor
het transport van stoffen en speelt een centrale rol in het immuunsysteem. Om deze functies uit
te voeren, bestaat bloed uit een complex mengsel van cellen, eiwitten, zouten, enzovoort.
5.1.1 Plasma en serum
Bloedplasma:
Bestaat voor 90% uit water → dient als oplosmiddel.
Bevat ongeveer 1% zouten → regelen pH en osmotische druk.
Andere opgeloste stoffen:
Sporenelementen: Zn²⁺, Mg²⁺, Ca²⁺, Co²⁺
Vitaminen, glucose (suiker), cholesterol, enzymen
Belangrijke eiwitten:
Albuminen: transportfunctie
Immunoglobulinen: maken deel uit van het afweersysteem
Fibrinogeen: betrokken bij bloedstolling
Enzymen
Serum:
= Bloedplasma zonder fibrinogeen.
5.1.2 Bloedcellen
In het bloed zitten drie soorten bloedcellen:
1. Rode bloedlichaampjes (erytrocyten):
Kleur: rood door hemoglobine
Vorm: elliptisch en in het midden ingedeukt (diameter: 8 µm)
Aantal: ± 5 miljoen per mm³ bloed
Functie: zuurstof (O₂) naar de organen brengen en koolstofdioxide (CO₂) afvoeren
Productie: in het beenmerg o.i.v. hormoon EPO (ook bekend als doping)
Levensduur: 3 à 4 maanden
Geen echte cellen meer → geen celkern
, 2. Witte bloedcellen (leukocyten):
Verzamelnaam voor verschillende celtypes in het immuunsysteem
Kleurloos (geen hemoglobine)
Aantal: ± 7000 per mm³
Functie: herkennen en vernietigen van ziekteverwekkers (zoals virussen en bacteriën)
zonder schade aan lichaamseigen cellen
Productie: in de lymfeknopen
3. Bloedplaatjes (trombocyten):
Eigenlijk geen cellen, maar celfragmenten
Aantal: ± 250 000 tot 300 000 per mm³
Functie: bloedstolling
Productie: in het beenmerg
Levensduur: 8 à 10 dagen
5.1.3 De milt en de lever
De milt:
Ligt links in de buikholte
Vorm van een koffieboon en een massa van 200 à 300 g
Functies:
Verwijderen van oude of afwijkende rode bloedlichaampjes
Vernietigen van vreemde stoffen
Bevat stamcellen → productie van nieuwe bloedcellen bij bloedarmoede of ernstig
bloedverlies
Opslagplaats voor bloedbestanddelen (zoals bloedplaatjes)
Immunologische rol: bevat 25% van de T-lymfocyten en 15% van de B-lymfocyten →
productie van antilichamen
