Erfrecht
Inhoudsopgave
H1. ERVEN..................................................................................................... 5
Afdeling I. Basisbegrippen..............................................................................5
Afdeling II. Openvallen van de nalatenschap...................................................5
Wanneer valt de nalatenschap open?.............................................................................5
Waar valt de nalatenschap open?...................................................................................5
Wat zijn de gevolgen van het openvallen van de nalatenschap?....................................6
H2. BEKWAAMHEID.........................................................................................7
Afdeling I. Begrip en voorwaarden..................................................................7
Afdeling II. Bestaansvoorwaarde.....................................................................7
Afdeling III. Overlevingsvoorwaarde................................................................8
Vraagstukken.................................................................................................................. 8
Afdeling IV. Uitsluiting en verval van erfrecht..................................................8
Begrippen....................................................................................................................... 8
Wanneer?........................................................................................................................ 8
Afdeling V. Onwaardigheid om te erven...........................................................9
Gronden.......................................................................................................................... 9
Gevolgen........................................................................................................................ 9
H3. WETTELIJKE ERFGERECHTIGDEN..............................................................10
Afdeling I. Erfrechtelijke situaties of ordes....................................................10
Wie is wettelijk erfgerechtigd?......................................................................................10
Erfrechtelijke situaties..................................................................................................10
Afdeling II. Lijnen, graden en plaatsvervulling...............................................11
Lijnen............................................................................................................................ 11
Graden.......................................................................................................................... 12
Plaatsvervulling............................................................................................................ 12
Afdeling III. Aanwezigheid van afstammelingen (eerste erfrechtelijke situatie)
................................................................................................................... 14
Afstammelingen............................................................................................................ 14
Devolutie...................................................................................................................... 14
Afdeling IV. Aanwezighedi van broers en zussen, vader en moeder (tweede
erfrechtelijke situatie)..................................................................................15
Nauwe zijverwanten en ouder(s)..................................................................................15
1
, Devolutie...................................................................................................................... 16
Halfbroers en halfzussen..............................................................................................17
Afdeling V. Geen afstammelingen en nauwe zijverwanten (derde en vierde
erfrechtelijke situatie)..................................................................................18
Kloving.......................................................................................................................... 18
Derde erfrechtelijke situatie of orde.............................................................................19
Vierde erfrechtelijke situatie of orde.............................................................................19
Devolutie...................................................................................................................... 19
Samenloop tussen vader/moeder en gewone zijverwanten..........................................21
Samenloop tussen LLE en de derde en vierde erfrechtelijke situatie............................22
Afdeling VI. Kloving in de nalatenschap van de kinderloos overleden
geadopteerde.............................................................................................. 23
Adoptie en erfrecht....................................................................................................... 23
Kinderloos overleden gewoon geadopteerde................................................................23
Afdeling VII. Wettelijke terugkeer.................................................................24
Bij kinderloos overlijden................................................................................................ 24
H4. DE LANGSTLEVENDE ECHTGENO(O)T(E)...................................................24
Afdeling I. Plaats in de devolutie...................................................................24
Geen plaatsvervulling mogelijk.....................................................................................25
Wettelijk stelsel............................................................................................................ 25
Conventionele gemeenschap met verblijvingsbeding...................................................25
Scheiding van goederen...............................................................................................25
Afdeling II. Voorwaarde voor wettelijk erfrecht LLE........................................26
Voorwaarden................................................................................................................. 26
Geen plaatsvervulling mogelijk.....................................................................................26
Afdeling III. Welk wettelijk erfrecht voor de LLE?...........................................26
Aard en omvang........................................................................................................... 26
Welk wettelijk erfrecht voor de LLE?.............................................................................27
LLE in samenloop met stiefkinderen.............................................................................28
Specifieke erfrechtelijke aanspraken LLE......................................................................28
Afdeling IV. Regels voor het erfrechtelijk vruchtgebruik van de LLE................29
Verplichtingen tav passief nalatenschap.......................................................................29
Een woordje uitleg over de oude vs. de nieuwe regels inzake de bijdrageverplichting
voor de LLE In het nalatenschapspassief......................................................................30
H5. DE LANGSTLEVENDE WETTELIJK SAMENWONENDE PARTNER.....................31
Afdeling I. Voorwaarde wettelijk erfrecht LLP................................................31
Voorwaarden................................................................................................................. 31
2
,Afdeling II. Welk wettelijk erfrecht voor LLP?.................................................31
Beperkte erfrechtelijke aanspraak, ongeacht samenloopsituatie..................................31
Beperkte erfrechtelijke aanspraak, ongeacht samenloopsituatie..................................32
Regels erfrechtelijk vruchtgebruik................................................................................32
Het erfrecht van de LLP in geval van wettelijke terugkeer............................................32
De LLP in de relatie met haar stiefkinderen..................................................................33
Afdeling III. Afwijkende regels wettelijk erfrecht LLP?....................................33
Regels erfrechtelijk vruchtgebruik................................................................................33
H6. DE STAAT ALS ERFOPVOLGER..................................................................34
H7. HOE DE NALATENSCHAP VERKREGEN WORDT...........................................35
Van erfgerechtigde naar erfgenaam.............................................................................35
Een vacuüm.................................................................................................................. 35
Einde van het vacuüm.................................................................................................. 36
Afdeling II. Het bezit van de nalatenschap.....................................................36
Bezit?............................................................................................................................ 36
Hoe verkrijgen?............................................................................................................. 36
De saisine..................................................................................................................... 37
Afdeling III. De erfkeuze...............................................................................38
Drievoudige keuze........................................................................................................ 38
Kenmerken van de erfkeuze......................................................................................... 38
Optie 1: de zuivere aanvaarding...................................................................................39
Optie 2: verwerping...................................................................................................... 40
Optie 3: aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving.....................................40
Afdeling IV. Bewijs erfrechtelijke hoedanigheid..............................................43
Akte of attest van erfopvolging – voor wie? (art. 4.59, §1 BW)......................................43
Akte of attest van erfopvolging – opstelling (art. 4.59, §2 BW).....................................43
Akte of attest van erfopvolging – inhoud (art. 4.59, §3 - §4 BW)...................................44
Europese erfrechtverklaring......................................................................................... 44
H8. HET CENTRAAL ERFRECHTREGISTER........................................................44
Doelstelling en inhoud.................................................................................................. 44
Raadpleging.................................................................................................................. 45
H9. VEREFFENING EN VERDELING..................................................................46
Afdeling I. Basisbegrippen............................................................................46
Afwikkeling van de nalatenschap..................................................................................46
Afdeling II. Omzetting erfrechtelijk vruchtgebruik..........................................47
Omzetting van vruchtgebruik.......................................................................................47
3
, Afdeling III. Vereffening en verdeling van de nalatenschap.............................52
Vereffening en verdeling...............................................................................................52
Soorten verdeling......................................................................................................... 53
Bepalingen die voor elke verdeling gelden...................................................................54
Erfrechtelijke heling...................................................................................................... 55
Afdeling IV. Inbreng van giften......................................................................56
Gelijkheid bij verdeling.................................................................................................56
Wie is inbrengplichtig?.................................................................................................. 56
Voor wie geldt de plicht tot inbreng?............................................................................57
Kenmerken van het recht op inbreng............................................................................58
Wat moet worden ingebracht?......................................................................................58
Wanneer is de afstammeling inbrengplichtig?..............................................................59
Wie kan inbreng eisen?................................................................................................. 59
In welke nalatenschap moet worden ingebracht?.........................................................60
Modaliteiten van de inbreng......................................................................................... 60
Vrijstelling van inbreng................................................................................................. 63
Niet enkel schenkingen moeten worden ingebracht.....................................................64
Afdeling V. Gevolgen van de verdeling...........................................................65
Declaratieve werking van de verdeling (“terugwerkende kracht”)...............................65
Betwisting verdeling wegens benadeling......................................................................65
Afdeling VI. Oefensessie erfrecht: wettelijke devolutie...................................66
4
Inhoudsopgave
H1. ERVEN..................................................................................................... 5
Afdeling I. Basisbegrippen..............................................................................5
Afdeling II. Openvallen van de nalatenschap...................................................5
Wanneer valt de nalatenschap open?.............................................................................5
Waar valt de nalatenschap open?...................................................................................5
Wat zijn de gevolgen van het openvallen van de nalatenschap?....................................6
H2. BEKWAAMHEID.........................................................................................7
Afdeling I. Begrip en voorwaarden..................................................................7
Afdeling II. Bestaansvoorwaarde.....................................................................7
Afdeling III. Overlevingsvoorwaarde................................................................8
Vraagstukken.................................................................................................................. 8
Afdeling IV. Uitsluiting en verval van erfrecht..................................................8
Begrippen....................................................................................................................... 8
Wanneer?........................................................................................................................ 8
Afdeling V. Onwaardigheid om te erven...........................................................9
Gronden.......................................................................................................................... 9
Gevolgen........................................................................................................................ 9
H3. WETTELIJKE ERFGERECHTIGDEN..............................................................10
Afdeling I. Erfrechtelijke situaties of ordes....................................................10
Wie is wettelijk erfgerechtigd?......................................................................................10
Erfrechtelijke situaties..................................................................................................10
Afdeling II. Lijnen, graden en plaatsvervulling...............................................11
Lijnen............................................................................................................................ 11
Graden.......................................................................................................................... 12
Plaatsvervulling............................................................................................................ 12
Afdeling III. Aanwezigheid van afstammelingen (eerste erfrechtelijke situatie)
................................................................................................................... 14
Afstammelingen............................................................................................................ 14
Devolutie...................................................................................................................... 14
Afdeling IV. Aanwezighedi van broers en zussen, vader en moeder (tweede
erfrechtelijke situatie)..................................................................................15
Nauwe zijverwanten en ouder(s)..................................................................................15
1
, Devolutie...................................................................................................................... 16
Halfbroers en halfzussen..............................................................................................17
Afdeling V. Geen afstammelingen en nauwe zijverwanten (derde en vierde
erfrechtelijke situatie)..................................................................................18
Kloving.......................................................................................................................... 18
Derde erfrechtelijke situatie of orde.............................................................................19
Vierde erfrechtelijke situatie of orde.............................................................................19
Devolutie...................................................................................................................... 19
Samenloop tussen vader/moeder en gewone zijverwanten..........................................21
Samenloop tussen LLE en de derde en vierde erfrechtelijke situatie............................22
Afdeling VI. Kloving in de nalatenschap van de kinderloos overleden
geadopteerde.............................................................................................. 23
Adoptie en erfrecht....................................................................................................... 23
Kinderloos overleden gewoon geadopteerde................................................................23
Afdeling VII. Wettelijke terugkeer.................................................................24
Bij kinderloos overlijden................................................................................................ 24
H4. DE LANGSTLEVENDE ECHTGENO(O)T(E)...................................................24
Afdeling I. Plaats in de devolutie...................................................................24
Geen plaatsvervulling mogelijk.....................................................................................25
Wettelijk stelsel............................................................................................................ 25
Conventionele gemeenschap met verblijvingsbeding...................................................25
Scheiding van goederen...............................................................................................25
Afdeling II. Voorwaarde voor wettelijk erfrecht LLE........................................26
Voorwaarden................................................................................................................. 26
Geen plaatsvervulling mogelijk.....................................................................................26
Afdeling III. Welk wettelijk erfrecht voor de LLE?...........................................26
Aard en omvang........................................................................................................... 26
Welk wettelijk erfrecht voor de LLE?.............................................................................27
LLE in samenloop met stiefkinderen.............................................................................28
Specifieke erfrechtelijke aanspraken LLE......................................................................28
Afdeling IV. Regels voor het erfrechtelijk vruchtgebruik van de LLE................29
Verplichtingen tav passief nalatenschap.......................................................................29
Een woordje uitleg over de oude vs. de nieuwe regels inzake de bijdrageverplichting
voor de LLE In het nalatenschapspassief......................................................................30
H5. DE LANGSTLEVENDE WETTELIJK SAMENWONENDE PARTNER.....................31
Afdeling I. Voorwaarde wettelijk erfrecht LLP................................................31
Voorwaarden................................................................................................................. 31
2
,Afdeling II. Welk wettelijk erfrecht voor LLP?.................................................31
Beperkte erfrechtelijke aanspraak, ongeacht samenloopsituatie..................................31
Beperkte erfrechtelijke aanspraak, ongeacht samenloopsituatie..................................32
Regels erfrechtelijk vruchtgebruik................................................................................32
Het erfrecht van de LLP in geval van wettelijke terugkeer............................................32
De LLP in de relatie met haar stiefkinderen..................................................................33
Afdeling III. Afwijkende regels wettelijk erfrecht LLP?....................................33
Regels erfrechtelijk vruchtgebruik................................................................................33
H6. DE STAAT ALS ERFOPVOLGER..................................................................34
H7. HOE DE NALATENSCHAP VERKREGEN WORDT...........................................35
Van erfgerechtigde naar erfgenaam.............................................................................35
Een vacuüm.................................................................................................................. 35
Einde van het vacuüm.................................................................................................. 36
Afdeling II. Het bezit van de nalatenschap.....................................................36
Bezit?............................................................................................................................ 36
Hoe verkrijgen?............................................................................................................. 36
De saisine..................................................................................................................... 37
Afdeling III. De erfkeuze...............................................................................38
Drievoudige keuze........................................................................................................ 38
Kenmerken van de erfkeuze......................................................................................... 38
Optie 1: de zuivere aanvaarding...................................................................................39
Optie 2: verwerping...................................................................................................... 40
Optie 3: aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving.....................................40
Afdeling IV. Bewijs erfrechtelijke hoedanigheid..............................................43
Akte of attest van erfopvolging – voor wie? (art. 4.59, §1 BW)......................................43
Akte of attest van erfopvolging – opstelling (art. 4.59, §2 BW).....................................43
Akte of attest van erfopvolging – inhoud (art. 4.59, §3 - §4 BW)...................................44
Europese erfrechtverklaring......................................................................................... 44
H8. HET CENTRAAL ERFRECHTREGISTER........................................................44
Doelstelling en inhoud.................................................................................................. 44
Raadpleging.................................................................................................................. 45
H9. VEREFFENING EN VERDELING..................................................................46
Afdeling I. Basisbegrippen............................................................................46
Afwikkeling van de nalatenschap..................................................................................46
Afdeling II. Omzetting erfrechtelijk vruchtgebruik..........................................47
Omzetting van vruchtgebruik.......................................................................................47
3
, Afdeling III. Vereffening en verdeling van de nalatenschap.............................52
Vereffening en verdeling...............................................................................................52
Soorten verdeling......................................................................................................... 53
Bepalingen die voor elke verdeling gelden...................................................................54
Erfrechtelijke heling...................................................................................................... 55
Afdeling IV. Inbreng van giften......................................................................56
Gelijkheid bij verdeling.................................................................................................56
Wie is inbrengplichtig?.................................................................................................. 56
Voor wie geldt de plicht tot inbreng?............................................................................57
Kenmerken van het recht op inbreng............................................................................58
Wat moet worden ingebracht?......................................................................................58
Wanneer is de afstammeling inbrengplichtig?..............................................................59
Wie kan inbreng eisen?................................................................................................. 59
In welke nalatenschap moet worden ingebracht?.........................................................60
Modaliteiten van de inbreng......................................................................................... 60
Vrijstelling van inbreng................................................................................................. 63
Niet enkel schenkingen moeten worden ingebracht.....................................................64
Afdeling V. Gevolgen van de verdeling...........................................................65
Declaratieve werking van de verdeling (“terugwerkende kracht”)...............................65
Betwisting verdeling wegens benadeling......................................................................65
Afdeling VI. Oefensessie erfrecht: wettelijke devolutie...................................66
4
