Les 7: Architectuur en Ideologie
Inleiding
Ideologie = idee over hoe we moeten samen leven
Vb. Hedendaagse visie : subsidies naar Vlaamse identiteit cultuur
VRAAG: Kan architectuur op zichzelf politieke ideeën naar buiten brengen?
Centrale vraag = zeer complex
DUS we gaan zoeken naar velden waarin dit samenkomt.
Rusland aan het begin van de 20e eeuw
Situatie : Middeleeuwse maatschappij in de 20ste eeuw
• Agrarische, feodale maatschappij
- Tsaristisch regime (absolutisme)
•Utopisch avant-garde klimaat
– Kasimir Malevich: suprematisme
St. Petersburg: actieve kunstenaars Kasimir Malevich
Schilderij: Zwart Vierkant
= eindpt. Vd schilderkunst
- Lauter zwart wit als kleuren gebruiken
- Hangt in de hoek (cfr. Iconen die in de hoek hangen)
SCHOCK-effect! → gedaan met dat bijgeloof, hier is een nieuwe religie van abstractie, de rede, het menselijke
denken
•Oktoberrevolutie 1917
– Installatie communistisch regime olv Lenin
Visie: iedereen moet de gelijke kans krijgen
Het maakt niet uit waar je van afstamt
- Ideaal beeld ≠ natuurlijk
→Communisme = onnatuurlijk politiek idee, dat een serieus denkvermogen vereist
!Vormt zeker een probleem met het groot aantal analfabeten
Het constructivisme
•Kunst ≠ autonome activiteit
- –Kunstenaar: sociale rol binnen de maatschappij
- –Industrie en techniek als middel en inspiratie kunstenaar ≈ ingenieur: objectiviteit en precisie
Kunstenaars moeten geen stillevens schilder, ze moeten een speciale rol spelen binnen de maatschappij.
Hij moet de wereld van nu, van vandaag vertolken
→we moeten inzetten op industrie en techniek!
Een kunstenaar is een ingenieur die met objectiviteit en precisie aan de slag gaat.
•Eerste fase: ‘Agitprop’
- –Ideologische propaganda
1
, - –Agressieve, dynamische beeldtaal
Vb. een triomfboog dat wordt opgericht voor een monumentaal gebeuren, ze toont veel kracht en energie
Vb. Treinwagon: agressief beschilderde treinwagons
•Tweede fase: verdieping
- –Formeel thematiseren van techniek
- –Toepassing in grafiek, fotografie, architectuur, …
•Belangrijkste protagonisten:
–El Lissitzky, Vladimir Tatlin, Alexander & Victor Vesnin, Mosei Ginsburg, Konstantin Melnikow
Dankzij kunst en techniek kunnen wij deze maatschappij helpen.
El Lissitzky (1890-1941)
- Grafisch ontwerp tot architectuur
- Zelfportret met oog, hand, passer
Oog = observator
Hand = maken , kunstenaar die dingen maakt
passer = symbool voor precisie, techniek
- Pro-un
- Sculpturen, driedimensionale maquettes
- De hele ruimte wordt bezet (staan niet allemaal op 1 zelfde wand)
- Wolkenbugel
- Stalen wolkenkrabber
Lenintribune
1. Communicatie:
boodschappen weergeven via letters
2. boodschappen weergeven met illustratie:
3. zoeken naar de extremen vd techniek
→ De mogelijkheden van een materiaal, maximaal mogelijk uitbuiten
4.Gebruik van staal = meest toegepast: dynamiek, beweging
Vladimir Tatlin (1885-1953): ‘Monument voor de 3e Internationale’
Monument voor 3de verjaardag op de Revolutie
-
-
Voorstel : grote Toren
o Uit staal
o Eindeloze spiraal naar boven toe
o Stalen geraamte
- Bijna letterlijke vertaling van revolutie
o Revolutie = ronddraaien
o Letterlijk: oneindig ronddraaien
- Hoogte : 300m hoog : knipoog naar Eiffeltorn (= is ook zo hoog)
o Eiffeltoren = symbool vh geburgerde Parijs
▪ Zeer monumentaal, statisch
o Tatlin stal dit monument voor symbool moderne, maatschappij
- Niet gebouwd: geen geld en geen technische kuren
o Maquettes worden gefotografeerd en verspreid
o Iedereen kent de toren
Maquette meegedragen als schijn in een processie
2
Inleiding
Ideologie = idee over hoe we moeten samen leven
Vb. Hedendaagse visie : subsidies naar Vlaamse identiteit cultuur
VRAAG: Kan architectuur op zichzelf politieke ideeën naar buiten brengen?
Centrale vraag = zeer complex
DUS we gaan zoeken naar velden waarin dit samenkomt.
Rusland aan het begin van de 20e eeuw
Situatie : Middeleeuwse maatschappij in de 20ste eeuw
• Agrarische, feodale maatschappij
- Tsaristisch regime (absolutisme)
•Utopisch avant-garde klimaat
– Kasimir Malevich: suprematisme
St. Petersburg: actieve kunstenaars Kasimir Malevich
Schilderij: Zwart Vierkant
= eindpt. Vd schilderkunst
- Lauter zwart wit als kleuren gebruiken
- Hangt in de hoek (cfr. Iconen die in de hoek hangen)
SCHOCK-effect! → gedaan met dat bijgeloof, hier is een nieuwe religie van abstractie, de rede, het menselijke
denken
•Oktoberrevolutie 1917
– Installatie communistisch regime olv Lenin
Visie: iedereen moet de gelijke kans krijgen
Het maakt niet uit waar je van afstamt
- Ideaal beeld ≠ natuurlijk
→Communisme = onnatuurlijk politiek idee, dat een serieus denkvermogen vereist
!Vormt zeker een probleem met het groot aantal analfabeten
Het constructivisme
•Kunst ≠ autonome activiteit
- –Kunstenaar: sociale rol binnen de maatschappij
- –Industrie en techniek als middel en inspiratie kunstenaar ≈ ingenieur: objectiviteit en precisie
Kunstenaars moeten geen stillevens schilder, ze moeten een speciale rol spelen binnen de maatschappij.
Hij moet de wereld van nu, van vandaag vertolken
→we moeten inzetten op industrie en techniek!
Een kunstenaar is een ingenieur die met objectiviteit en precisie aan de slag gaat.
•Eerste fase: ‘Agitprop’
- –Ideologische propaganda
1
, - –Agressieve, dynamische beeldtaal
Vb. een triomfboog dat wordt opgericht voor een monumentaal gebeuren, ze toont veel kracht en energie
Vb. Treinwagon: agressief beschilderde treinwagons
•Tweede fase: verdieping
- –Formeel thematiseren van techniek
- –Toepassing in grafiek, fotografie, architectuur, …
•Belangrijkste protagonisten:
–El Lissitzky, Vladimir Tatlin, Alexander & Victor Vesnin, Mosei Ginsburg, Konstantin Melnikow
Dankzij kunst en techniek kunnen wij deze maatschappij helpen.
El Lissitzky (1890-1941)
- Grafisch ontwerp tot architectuur
- Zelfportret met oog, hand, passer
Oog = observator
Hand = maken , kunstenaar die dingen maakt
passer = symbool voor precisie, techniek
- Pro-un
- Sculpturen, driedimensionale maquettes
- De hele ruimte wordt bezet (staan niet allemaal op 1 zelfde wand)
- Wolkenbugel
- Stalen wolkenkrabber
Lenintribune
1. Communicatie:
boodschappen weergeven via letters
2. boodschappen weergeven met illustratie:
3. zoeken naar de extremen vd techniek
→ De mogelijkheden van een materiaal, maximaal mogelijk uitbuiten
4.Gebruik van staal = meest toegepast: dynamiek, beweging
Vladimir Tatlin (1885-1953): ‘Monument voor de 3e Internationale’
Monument voor 3de verjaardag op de Revolutie
-
-
Voorstel : grote Toren
o Uit staal
o Eindeloze spiraal naar boven toe
o Stalen geraamte
- Bijna letterlijke vertaling van revolutie
o Revolutie = ronddraaien
o Letterlijk: oneindig ronddraaien
- Hoogte : 300m hoog : knipoog naar Eiffeltorn (= is ook zo hoog)
o Eiffeltoren = symbool vh geburgerde Parijs
▪ Zeer monumentaal, statisch
o Tatlin stal dit monument voor symbool moderne, maatschappij
- Niet gebouwd: geen geld en geen technische kuren
o Maquettes worden gefotografeerd en verspreid
o Iedereen kent de toren
Maquette meegedragen als schijn in een processie
2
