1
Deel I: Algemeen Recht
H1: Algemene Inleiding:
Wat is recht?
Geheel van gedragsregels voor het ordenen van de maatschappij. Ze zijn gemaakt door de overheid
en zijn afdwingbaar.
Enkel regels die aan die vier voorwaarden voldoen zijn rechtsregels.
Indelingen van het Recht: p14
Het is moeilijk om een goede indeling te maken in de verschillende rechtstakken, en veel
verschillende indelingen zijn mogelijk.
Privaat recht: regelt de verhoudingen tussen burgers onderling.
→ Burgerlijk recht: regelt o.a. familiale verhoudingen, contracten tussen burgers en zakelijke
rechten.
→ Gerechtelijk privaatrecht: geeft aan hoe het gerechtelijk apparaat georganiseerd is + hoe
procedures van de rechtbank moeten gevoerd worden.
→ Internationaal privaatrecht: get o.a. aan welke rechter bevoegd is en welke rechtsegels
toegepast moeten worden als er een grensoverschrijdend rechtsprobleem is.
Publiekrecht: regelt algemene belangen + heeft betrekking op de inrichting, de werking en de
onderlinge verhoudingen van de overheidsorganen + op de verhouding van de overheid t.o.v. de
burgers.
→ Staatsrecht: inrichting + werking van de staat en de onderlinge verhoudingen tussen de
organen van de staat. O.a. de bevoegdheidsverdeling.
→ Administratief recht: regels voor de werking van de overheidsinstanties + hoe de burger zich
tot de overheid kan richten.
→ Strafrecht: welke gedragingen strafbaar zijn, en welke sancties daar tegenover staan.
→ Strafprocesrecht: geeft o.a. aan hoe misdrijven kunnen worden vastgesteld + opgespoord, en
hoe de procedure verloopt om de beklaagde te vervolgen.
→ Fiscaal recht: regelt belastingen.
Burgerlijk Recht
, 2
Andere indelingen:
Objectief en Subjectief Recht:
Objectief recht: geheel van normen die de menselijke activiteiten, de onderlinge verhoudingen
tussen mensen en hun verhoudingen tot de gemeenschap regelen.
→ Bevat dus de rechtsregels op zich.
Subjectief recht: de aanspraken die een persoon t.o.v. een ander laat gelden.
→ Is gebaseerd op het objectieve recht.
Materieel en Formeel Recht:
Materieel recht: regels die rechten toekennen en regels opleggen.
Formeel recht: geeft aan hoe de naleving van het materieel recht verzekerd kan worden.
De Bronnen van het Recht:
= waar de rechtsregels kunnen worden teruggevonden.
→ de wetgeving in ruime zin.
→ De rechtspraak.
→ De rechtsleer.
→ Gewoonte + billijkheid.
De wetgeving als Bron:
Internationale Verdragen + Beslissingen van Supranationale Organisaties:
Recht van de Europese Unie:
→ Richtlijnen: een aantal regels die door de nationale overheid van de lidstaten verplicht
moeten worden opgenomen en verwerkt in eigen wetgeving.
Zijn er vaak op gericht om de wetgeving binnen de verschillende lidstaten te
harmoniseren.
Vb: richtlijn over de betalingsachterstand bij handelstransacties.
→ Verordening: algemene en volledige reglementering die rechtstreeks van toepassing is in alle
lidstaten.
→ Besluit: regels die van toepassing zijn op de daar in aangeduide bestemmeling.
Vb: staat, bedrijf, persoon, …
Grondwet:
→ Meest fundamentele wet.
Burgerlijk Recht
, 3
→ Regelt de inrichting van de Staat.
→ Waarborgt fundamentele rechten en vrijheden.
→ Kan niet zomaar gewijzigd worden.
Wetten:
Zie p 17 + slide.
Decreten:
Decreet:
→ wet die op het niveau van de Gewesten en Gemeenschappen wordt gestemd.
→ Bevindt zich op hetzelfde hiërarchische niveau als een federale wet.
→ Uitzondering: Brussels Hoofdstedelijk Gewest = ordonnantie i.p.v. decreet.
→ Regionaal niveau.
Decreten worden alsmaar belangrijker door alle staatshervormingen.
Ordonnanties hebben enkel kracht van wet op hun grondgebied. De decreten van de
Gemeenschappen kunnen soms hun gebied overstijgen of minder ver rijken.
Koninklijk besluit (KB):
KB: besluiten die door de Koning (ministers in de praktijk) worden genomen die nodig zijn voor de
uitvoering van bepaalde wetten.
→ KB’s hebben een wettelijke basis nodig en mogen de wet niet schorsen of vrijstellingen
verlenen.
Vb: de wet bepaalt dat een organisatie moet worden opgericht om sociale zekerheidsbijdragen te
innen. Het KB zal dan alles regelen wat nodig is om die organisatie effectief op te richten zoals het
aantal leden, zetel, …
Besluit van de Gemeenschaps- en Gewestregeringen:
= ‘regionale KB’s’
→ Staan hiërarchisch op hetzelfde niveau als een KB.
Burgerlijk Recht
Deel I: Algemeen Recht
H1: Algemene Inleiding:
Wat is recht?
Geheel van gedragsregels voor het ordenen van de maatschappij. Ze zijn gemaakt door de overheid
en zijn afdwingbaar.
Enkel regels die aan die vier voorwaarden voldoen zijn rechtsregels.
Indelingen van het Recht: p14
Het is moeilijk om een goede indeling te maken in de verschillende rechtstakken, en veel
verschillende indelingen zijn mogelijk.
Privaat recht: regelt de verhoudingen tussen burgers onderling.
→ Burgerlijk recht: regelt o.a. familiale verhoudingen, contracten tussen burgers en zakelijke
rechten.
→ Gerechtelijk privaatrecht: geeft aan hoe het gerechtelijk apparaat georganiseerd is + hoe
procedures van de rechtbank moeten gevoerd worden.
→ Internationaal privaatrecht: get o.a. aan welke rechter bevoegd is en welke rechtsegels
toegepast moeten worden als er een grensoverschrijdend rechtsprobleem is.
Publiekrecht: regelt algemene belangen + heeft betrekking op de inrichting, de werking en de
onderlinge verhoudingen van de overheidsorganen + op de verhouding van de overheid t.o.v. de
burgers.
→ Staatsrecht: inrichting + werking van de staat en de onderlinge verhoudingen tussen de
organen van de staat. O.a. de bevoegdheidsverdeling.
→ Administratief recht: regels voor de werking van de overheidsinstanties + hoe de burger zich
tot de overheid kan richten.
→ Strafrecht: welke gedragingen strafbaar zijn, en welke sancties daar tegenover staan.
→ Strafprocesrecht: geeft o.a. aan hoe misdrijven kunnen worden vastgesteld + opgespoord, en
hoe de procedure verloopt om de beklaagde te vervolgen.
→ Fiscaal recht: regelt belastingen.
Burgerlijk Recht
, 2
Andere indelingen:
Objectief en Subjectief Recht:
Objectief recht: geheel van normen die de menselijke activiteiten, de onderlinge verhoudingen
tussen mensen en hun verhoudingen tot de gemeenschap regelen.
→ Bevat dus de rechtsregels op zich.
Subjectief recht: de aanspraken die een persoon t.o.v. een ander laat gelden.
→ Is gebaseerd op het objectieve recht.
Materieel en Formeel Recht:
Materieel recht: regels die rechten toekennen en regels opleggen.
Formeel recht: geeft aan hoe de naleving van het materieel recht verzekerd kan worden.
De Bronnen van het Recht:
= waar de rechtsregels kunnen worden teruggevonden.
→ de wetgeving in ruime zin.
→ De rechtspraak.
→ De rechtsleer.
→ Gewoonte + billijkheid.
De wetgeving als Bron:
Internationale Verdragen + Beslissingen van Supranationale Organisaties:
Recht van de Europese Unie:
→ Richtlijnen: een aantal regels die door de nationale overheid van de lidstaten verplicht
moeten worden opgenomen en verwerkt in eigen wetgeving.
Zijn er vaak op gericht om de wetgeving binnen de verschillende lidstaten te
harmoniseren.
Vb: richtlijn over de betalingsachterstand bij handelstransacties.
→ Verordening: algemene en volledige reglementering die rechtstreeks van toepassing is in alle
lidstaten.
→ Besluit: regels die van toepassing zijn op de daar in aangeduide bestemmeling.
Vb: staat, bedrijf, persoon, …
Grondwet:
→ Meest fundamentele wet.
Burgerlijk Recht
, 3
→ Regelt de inrichting van de Staat.
→ Waarborgt fundamentele rechten en vrijheden.
→ Kan niet zomaar gewijzigd worden.
Wetten:
Zie p 17 + slide.
Decreten:
Decreet:
→ wet die op het niveau van de Gewesten en Gemeenschappen wordt gestemd.
→ Bevindt zich op hetzelfde hiërarchische niveau als een federale wet.
→ Uitzondering: Brussels Hoofdstedelijk Gewest = ordonnantie i.p.v. decreet.
→ Regionaal niveau.
Decreten worden alsmaar belangrijker door alle staatshervormingen.
Ordonnanties hebben enkel kracht van wet op hun grondgebied. De decreten van de
Gemeenschappen kunnen soms hun gebied overstijgen of minder ver rijken.
Koninklijk besluit (KB):
KB: besluiten die door de Koning (ministers in de praktijk) worden genomen die nodig zijn voor de
uitvoering van bepaalde wetten.
→ KB’s hebben een wettelijke basis nodig en mogen de wet niet schorsen of vrijstellingen
verlenen.
Vb: de wet bepaalt dat een organisatie moet worden opgericht om sociale zekerheidsbijdragen te
innen. Het KB zal dan alles regelen wat nodig is om die organisatie effectief op te richten zoals het
aantal leden, zetel, …
Besluit van de Gemeenschaps- en Gewestregeringen:
= ‘regionale KB’s’
→ Staan hiërarchisch op hetzelfde niveau als een KB.
Burgerlijk Recht
