PARODONTOLOGIE 1 –
VAARDIGHEDEN
Audrey Vermeire
MONDZORG FASE 1
,ONTWERP CLASSIFICATIE VAN INSTRUMENTEN
DE DELEN VAN HET INSTRUMENT
• De delen van het instrument: handvat, schacht en werkeinde.
• Elk deel heeft van het instrument heeft een eigen verschillend design en ontwerpkenmerk.
• De kenmerken van het ontwerp zijn verschillend bij iedere fabrikant.
• Belangrijk om een instrument te selecteren met een ergonomisch ontwerp ter preventie vna
musculoskeletale letsels tijdens het instrumenteren.
KENMERKEN VAN HET HANDVAT VAN HET INSTRUMENT
Het belang van het ontwerp van het handvat
1. EFFECT VAN DE VORM VAN HET HANDVAT OP DE SPIERBELASTING EN PINCHGREEP.
Carpaal tunnel syndroom (zie ook materialen en producten)
• risicofactor bij mondhygiënisten: tijdens het parodontaal instrumenteren:
o De repetitieve handelingen
o Gebruik van kracht
o Werken met een niet-neutrale pols positie
Knijpkracht in de greep/grip
• De gemiddelde knijpkracht tijdens de parodontale instrumentatie is 11 tot 20 % van de maximale
knijpkracht
• Ontspannen van de vingers tussen iedere instrumentatie handeling vermindert de knijpkracht die nodig is
voor het parodontaal instrumenteren
Variatie van het ontwerp
• Het gewicht en de diameter van het handvat van parodontale instrumenten hebben significante effecten op
de belasting van de handspieren en de wijze van knijpen op het instrumenten tijdens het instrumenten.
2. CRITERIA OM HET HANDVAT TE SELECTEREN
Om een instrument te selecteren houd je rekening met
A. Het gewicht
Een instrument met een laag gewicht is optimaal voor parodontale instrumentatie (15 gram of minder)
1
,Instrumenten met een laag gewicht zorgen voor minder kracht op de spieren van de hand tijdens het instrumenteren.
Zwaardere parodontale instrumenten vragen meer spieractiviteit.
B. Diameter van het instrument
een instrument met een handvat met een grote diameter (10mm) vereist de laagste knijpkracht. Smallere diameters
van handvat (7 mm) vragen een grote knijpkracht en hebben de neiging tot ontwikkeling van spierkramp
Een rond handvat, in vergelijking met een hexagonaal handvat vermindert de spierkracht en druk
Om het effect van de knijpkracht te minimaliseren kan men een handvat kiezen met verschillende grootte van
diameter: aldus is er een variatie voor de spieren van de vingers
Handvatten die smaller worden (tabs) aan het einde van het handvat waar het vast genomen verminderen de
knijpkracht omwille van de verbeterde aanpassing van de vingerkussens op het handvat (verminderd slippen van de
vingers) tijdens instrumentatie in de natte omgeving van de mondholte. Een taper in het handvat van het instrument
resulteert in een reductie van 11 % van de gemiddelde knijpkracht vergeleken met een niet getaperd handvat
C. De taper van het instrument
D. De textuur van het instrument
Handvat met textuur: zorgt voor meer grip op het handvat: knijpkracht van de greep ↓
Handvat zonder textuur: controle van het instrument in de vochtige orale omgeving ↓. Spieren zullen sneller
vermoeid zijn.
Handvat met textuur: betere controle van het instrument in de vochtige orale omgeving. Spieren zullen minder snel
vermoeid zijn.
Criteria voor de selectie van het handvat:
Aanbevolen Te vermijden
Grote diameter van het handvat (10mm) Kleine diameter van het handvat (6 mm)
Licht hol handvat ( Zwaar volmetalen handvat
Het handvat versmalt richting schacht Handvat dat niet versmalt richting schacht
Het handvat heeft een oneffen textuur Glad handvat (geen oneffen textuur)
3. INSTRUMENTENBALANS
Een parodontaal instrument is in balans indien het werkeinde in het verlengde ligt met een denkbeeldige lijk die door
het midden van de lengteas van het handvat loopt:
• Tijdens instrumentatie verzekert de balans dat de druk van de vingers op het handvat getransfereerd wordt
op het werkeinde dat dan resulteert in kracht tegen de tand.
• Een instrument dat niet in balans is vereist meer kracht van de spieren van de hand en de arm.
• Een makkelijke methode om uit te maken
of een instrument in balans is of niet, is
het instrument te plaatsen op een gelijnd
blad papier: leg de middellijn van het
handvat op de lijn van het papier: het
instrument is in balans als het werkeinde
gecentreerd is op die lijn.
2
, KENMERKEN VAN DE SCHACHT VAN HET INSTRUMENT
1. EENVOUDIG EN COMPLEX ONTWERP VAN DE SCHACHT
De schacht van een parodontaal instrument vertoont op één of meerdere plaatsen
een knik. Dit is om het werkeinde beter laten aan te passen aan het wortelvlak.
A. Eenvoudig schacht ontwerp: knik in 1 vlak
• = een instrument met een rechte schacht
• = voor elementen in de frontregio
B. Complex schacht ontwerp: knik in 2 vlakken
• Voor de posterior elementen
• = een schacht met een hoek of een gebogen schacht
2. GEBRUIK VAN DE EENVOUDIGE EN COMPLEXE SCHACHT OP DE
TAND
Eenvoudig schacht voor de fronttanden
• De kronen van de frontelementen hebben de vorm van een wig
• Een eenvoudige schacht volstaat om langs de kroon tot aan het worteloppervlak te raken
Complexe schacht op een linguaal vlak
• Zicht van een molaar vanuit mesiaal
• De complexe schacht laat toe dat het werkeinde op het linguale vlak van de wortel
geplaatst wordt
De complexe schacht op een proximaal vlak
• Zicht vanuit vestibulair
• De complexe schacht laat toe dat het werkeinde op het proximale vlak van de wortel
geplaatst wordt
3. FLEXIBILITEIT VAN DE SCHACHT EN DE TAAK VAN HET INSTRUMENT
• Een belangrijk kenmerk van de schacht is de stevigheid. Tandsteen verwijderen → kracht nodig
• Stevigheid: bepaald door
o Type en diameter van het metaal
• Classificatie in rigide en flexibele schachten
• Rigide schacht:
o Weerstaat aan druk
o Minder kracht nodig en vlottere verwijdering van grote hoeveelheid tandsteen
• Flexibele schacht:
o Weerstaat niet aan de druk nodig voor een grote hoeveelheid tandsteen, wel voor weinig of
middelmatige hoeveelheid
Flexibele schacht:
• Buigt door de druk bij gebruik op een grote massa tandsteen door.
• Verbetert de tactiele informatie die wordt overgedragen op de vingers van de clinicus → aanbevolen om
subgingivaal tandsteen op te sporen (explorer)
3
VAARDIGHEDEN
Audrey Vermeire
MONDZORG FASE 1
,ONTWERP CLASSIFICATIE VAN INSTRUMENTEN
DE DELEN VAN HET INSTRUMENT
• De delen van het instrument: handvat, schacht en werkeinde.
• Elk deel heeft van het instrument heeft een eigen verschillend design en ontwerpkenmerk.
• De kenmerken van het ontwerp zijn verschillend bij iedere fabrikant.
• Belangrijk om een instrument te selecteren met een ergonomisch ontwerp ter preventie vna
musculoskeletale letsels tijdens het instrumenteren.
KENMERKEN VAN HET HANDVAT VAN HET INSTRUMENT
Het belang van het ontwerp van het handvat
1. EFFECT VAN DE VORM VAN HET HANDVAT OP DE SPIERBELASTING EN PINCHGREEP.
Carpaal tunnel syndroom (zie ook materialen en producten)
• risicofactor bij mondhygiënisten: tijdens het parodontaal instrumenteren:
o De repetitieve handelingen
o Gebruik van kracht
o Werken met een niet-neutrale pols positie
Knijpkracht in de greep/grip
• De gemiddelde knijpkracht tijdens de parodontale instrumentatie is 11 tot 20 % van de maximale
knijpkracht
• Ontspannen van de vingers tussen iedere instrumentatie handeling vermindert de knijpkracht die nodig is
voor het parodontaal instrumenteren
Variatie van het ontwerp
• Het gewicht en de diameter van het handvat van parodontale instrumenten hebben significante effecten op
de belasting van de handspieren en de wijze van knijpen op het instrumenten tijdens het instrumenten.
2. CRITERIA OM HET HANDVAT TE SELECTEREN
Om een instrument te selecteren houd je rekening met
A. Het gewicht
Een instrument met een laag gewicht is optimaal voor parodontale instrumentatie (15 gram of minder)
1
,Instrumenten met een laag gewicht zorgen voor minder kracht op de spieren van de hand tijdens het instrumenteren.
Zwaardere parodontale instrumenten vragen meer spieractiviteit.
B. Diameter van het instrument
een instrument met een handvat met een grote diameter (10mm) vereist de laagste knijpkracht. Smallere diameters
van handvat (7 mm) vragen een grote knijpkracht en hebben de neiging tot ontwikkeling van spierkramp
Een rond handvat, in vergelijking met een hexagonaal handvat vermindert de spierkracht en druk
Om het effect van de knijpkracht te minimaliseren kan men een handvat kiezen met verschillende grootte van
diameter: aldus is er een variatie voor de spieren van de vingers
Handvatten die smaller worden (tabs) aan het einde van het handvat waar het vast genomen verminderen de
knijpkracht omwille van de verbeterde aanpassing van de vingerkussens op het handvat (verminderd slippen van de
vingers) tijdens instrumentatie in de natte omgeving van de mondholte. Een taper in het handvat van het instrument
resulteert in een reductie van 11 % van de gemiddelde knijpkracht vergeleken met een niet getaperd handvat
C. De taper van het instrument
D. De textuur van het instrument
Handvat met textuur: zorgt voor meer grip op het handvat: knijpkracht van de greep ↓
Handvat zonder textuur: controle van het instrument in de vochtige orale omgeving ↓. Spieren zullen sneller
vermoeid zijn.
Handvat met textuur: betere controle van het instrument in de vochtige orale omgeving. Spieren zullen minder snel
vermoeid zijn.
Criteria voor de selectie van het handvat:
Aanbevolen Te vermijden
Grote diameter van het handvat (10mm) Kleine diameter van het handvat (6 mm)
Licht hol handvat ( Zwaar volmetalen handvat
Het handvat versmalt richting schacht Handvat dat niet versmalt richting schacht
Het handvat heeft een oneffen textuur Glad handvat (geen oneffen textuur)
3. INSTRUMENTENBALANS
Een parodontaal instrument is in balans indien het werkeinde in het verlengde ligt met een denkbeeldige lijk die door
het midden van de lengteas van het handvat loopt:
• Tijdens instrumentatie verzekert de balans dat de druk van de vingers op het handvat getransfereerd wordt
op het werkeinde dat dan resulteert in kracht tegen de tand.
• Een instrument dat niet in balans is vereist meer kracht van de spieren van de hand en de arm.
• Een makkelijke methode om uit te maken
of een instrument in balans is of niet, is
het instrument te plaatsen op een gelijnd
blad papier: leg de middellijn van het
handvat op de lijn van het papier: het
instrument is in balans als het werkeinde
gecentreerd is op die lijn.
2
, KENMERKEN VAN DE SCHACHT VAN HET INSTRUMENT
1. EENVOUDIG EN COMPLEX ONTWERP VAN DE SCHACHT
De schacht van een parodontaal instrument vertoont op één of meerdere plaatsen
een knik. Dit is om het werkeinde beter laten aan te passen aan het wortelvlak.
A. Eenvoudig schacht ontwerp: knik in 1 vlak
• = een instrument met een rechte schacht
• = voor elementen in de frontregio
B. Complex schacht ontwerp: knik in 2 vlakken
• Voor de posterior elementen
• = een schacht met een hoek of een gebogen schacht
2. GEBRUIK VAN DE EENVOUDIGE EN COMPLEXE SCHACHT OP DE
TAND
Eenvoudig schacht voor de fronttanden
• De kronen van de frontelementen hebben de vorm van een wig
• Een eenvoudige schacht volstaat om langs de kroon tot aan het worteloppervlak te raken
Complexe schacht op een linguaal vlak
• Zicht van een molaar vanuit mesiaal
• De complexe schacht laat toe dat het werkeinde op het linguale vlak van de wortel
geplaatst wordt
De complexe schacht op een proximaal vlak
• Zicht vanuit vestibulair
• De complexe schacht laat toe dat het werkeinde op het proximale vlak van de wortel
geplaatst wordt
3. FLEXIBILITEIT VAN DE SCHACHT EN DE TAAK VAN HET INSTRUMENT
• Een belangrijk kenmerk van de schacht is de stevigheid. Tandsteen verwijderen → kracht nodig
• Stevigheid: bepaald door
o Type en diameter van het metaal
• Classificatie in rigide en flexibele schachten
• Rigide schacht:
o Weerstaat aan druk
o Minder kracht nodig en vlottere verwijdering van grote hoeveelheid tandsteen
• Flexibele schacht:
o Weerstaat niet aan de druk nodig voor een grote hoeveelheid tandsteen, wel voor weinig of
middelmatige hoeveelheid
Flexibele schacht:
• Buigt door de druk bij gebruik op een grote massa tandsteen door.
• Verbetert de tactiele informatie die wordt overgedragen op de vingers van de clinicus → aanbevolen om
subgingivaal tandsteen op te sporen (explorer)
3
