Samenvatting Aansprakelijkheidsverzekeringen - J. Verhaeghe - examenuitslag: …/20

Aansprakelijkheidsverzekeringen
Deel 1: Inleiding

1. Betekenis woord
Aansprakelijk of verantwoordelijk (gesteld worden)
 Kunnen aangesproken worden tot schadevergoeding
 Verantwoordelijke voor de gevolgen van aansprakelijkheid (ervoor
instaan)

Aansprakelijkheid of verantwoordelijkheid (in welke mate kan je iem
AS/VW stellen)
 Vervolgbaarheid wegens veroorzaakte schade
 Verplichting om zich te verantwoorden

2. Uitgangspunt
 Wie schade lijdt moet ze zelf dragen (= niet verschuiven)
o Voortdurend gevaar – geluk hebben om niet getroffen te
worden
 Wetgever streeft naar gelijkheid
o Ongelijkheid van het lot kan niet uitgeschakeld worden
 Maatschappij: sws ongelijkheid door het lot
 Kan in principe niet worden uitgeschakeld
 Talenten, gezondheid, opvoeding, wisselvalligheid in
leven
o Overheid: inspanningen om ongelijkheid in te dijken
 Sociale zekerheid = systeem om gevolgen van ongelijkheid
te beperken
 Geen privaat initiatief (want Europees geregeld)

 Uitzondering: schadeverschuiving in aansprakelijkheidsrecht
o Als je van oordeel bent dat iemand anders verantwoordelijk is
 = verantwoordelijkheid & schade verschuiven

 In wetgeving ingevoerd
o De veroorzaakte schade: verschuiving =
schadeverschuiving (als)
 Verantwoordelijke een fout heeft begaan (zonder fout
geen schade)
 2 vormen van fouten: voortvloeiend uit (vb. dia 4)
o Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad
 Schade toebrengen aan andere persoon
zonder voorafgaande afspraken (meest
verzekerd)
o Contractuele aansprakelijkheid
 Fout die voortvloeit uit contractuele OV


1

, Verantwoordelijke heeft geen fout begaan maar is
gehouden om schade te vergoeden
 Schadeverwerkker heeft geen fout begaan, maar is
betrokken bij schade
o Zwakke weggebruiker (vb. dia 5)
o Arbeidsongeval (verplichte verzekering)





2

, 2.1. Schadeverschuiving – schadespreiding
Schadelijder draagt schade zelf

 Tenzij er schadeverschuiving is (= schade verschuiven nr iemand
anders)
o Schadeveroorzaker staat in voor de financiële gevolgen
 Problematiek insolvabele aansprakelijkheid
 Bv. iemand die geen verzekering heeft (een
illegaal)
 Problematiek langdurige procedures
 Tenzij er schadespreiding is
o = verzekeringsmaatschappij zal dekken via alle verzekerden
die daarachter zitten (= spreiding)
o = de schade wordt gespreid tussen alle verzekerde van de
verzekeringsmaatschappij waarbij ze onrechtstreeks bijgelegd
hebben voor het betalen van de schade = garantie van
ontvangen v vergoeding
o = de schade veroorzaakt door de aansprakelijke wordt
verspreid
 3 methoden van schadespreiding (vb. dia 6)
 Via Verzekering (creëert een garantie op snellere
vergoeding)
 Via Sociale zekerheid
 Via Schadefondsen
(daar waar ASPHrecht faalt, toch opl bieden @
slachtoffers = niet alles kan door verzekeringen/SZ
opgelost worden)
= Vergoedingsfondsen: samengesteld uit bijdragen
(vbn:)
o IOPC
o Fonds voor beroepsziekten
o Asbestfonds
o Fonds voor medische ongevallen
o Gemeenschappelijk motorwaarborgfonds
o = derdebetalersysteem
 = Een derde heeft de schade vergoed die de
aansprakelijke had moeten betalen (verzekering, sociale
zekerheid & fondsen)
 Houdt in dat er subrogatie kan zijn

2.2. Subrogatie



3

, = Schade verhalen bij degene die aansprakelijk is door in de rechten
te treden van de schadelijder
 Als verzekeraar eigen schade, sociale zekerheid of fonds schade
heeft gedragen
o Treedt in rechten van schadelijder
o Neemt zijn rechten over
 Schadevergoeding verhalen op de aansprakelijke partij
 Voorbeeld autoverzekering dia 7




4

,IOPC
= Internationale conventie die tussenkomt voor vervuiling veroorzaakt
door olietanker
 Binnen de UNO (VN): oprichting van het IMO = international martitme
organization
o Doel: maritieme operaties oplossen
o Onderdeel van imo: IOPC = international oil compensation
fund
Stelt dat:
 Je moet verzekerd zijn tot een bepaald plafond (bv. 50 mio)
o Bij ontoereikende vergoeding: sommige slachtoffers niet
betaald
 Oplossing: IOPC:
 Komen tussen voor alles wat boven de verzekering
uitkomt
 Beheren het fonds
 Als verzekeringsmaatschappij op niveau van de
uno
Financiële middelen:
 Oorsprong
o Alle olie-invoerende landen (grootste: nederland)
o Betalen onrechtstreeks een stuk aan iopc (wereldwijd behalve
vs)
 Controle: door uno
 Worden belegd
Fonds voor beroepsziekten
 Arbeidsongeval = plotse gebeurtenis
 Beroepsziekte = graduele ontwikkeling (geen plotse gebeurtenis)
o Niet gedekt in arbeidsongevallenverzekering
 Dekking via fonds voor beroepsziekten
o ! aansprakelijkheid is moeilijk vast te stellen: gaat over verloop
van tijd
Financiële middelen
 Oorsprong: via lonen: bijdrage voor fonds voor beroepsziekten wordt
afgehouden

Asbestfonds
 (in daken, bloempotten, oudere omwikkelingen van chauffages)
 Apart fonds voor de vergoeding van ziektes
 Reden: niet per se mensen van een bedrijf ( fonds beroepsziekten niet
toepasbaar)
 Vermijden: asbest verbieden als productiemanier
 Reduceren: huidige asbest zo snel mogelijk vervangen voor aanvang
nieuwe werken

Fonds voor medische ongevalllen
 Medische fouten in ziekenhuis  aansprakelijkheid moeilijk (narcose)

5

,  Komt tussen los van discussie over aansprakelijkheid = makkelijker voor
slachtoffer
 ASPH: achteraf geregeld
 Contractuele aansprakelijkheid: opnameovereenkomst
ondertekenen (! Controleren of dit is opgenomen in de polis)

Gemeenschappelijk motorwaarborgfonds (schadevergoedingen)
 Komt tussen voor auto-ongevallen waarbij betrokken bestuurder niet
verzekerd is
 Procedure wordt opgesteld tegen dader (maar is deze solvabel?)

2.3. Bronnen v aansprakelijkheidsrecht
 Burgerlijke aansprakelijkheid
 Risicoaansprakelijkheid
 Strafrechtelijke aansprakelijkheid (minst aandacht aan besteed)

2.3.1. Burgerlijke aansprakelijkheid
 Bron: Burgerlijk wetboek
o Hoofdstuk over Verbintenissenrecht
 = engagement waarbij je verplicht wordt een prestatie
te leveren voor iemand anders

 Begrip vorderingsrecht
o Situering
 Vorderingsrecht = rechtsband tussen twee personen
 Schuldenaar en schuldeiser
 Voorwerp van de rechtsband (= doel van de rechtsband)
 Prestatie: iets geven, doen of niet doen
 Begrip vordering – begrip schuld

 3 Soorten rechten
o Zakelijk recht
o Vorderingsrecht
o Intellectueel recht

 Soorten verbintenissen bij aansprakelijkheid
o Contracten
o Onrechtmatige daad



Zakelijk recht
= bestudeert de relatie tussen een persoon en een zaak
 = ieder zakelijk recht gaat de machtsverhouding geen
bekijken tussen een persoon en een zaak
6

, Relatie gesteund op macht of heerschappij die een persoon over een
zaak kan uitoefenen
 Mogelijkheid
o Eigenaar: zelf beslissingen nemen over zaak tijdens eigenaarschap
 Niet handelen tegen wetten en verordeningen in
o Vruchtgebruiker: recht op bezit, maar teruggeven in goede staat
 Andere machtsverhouding




7

, Vorderingsrecht

= bestudeert de relatie tussen 2 personen
 Voorwaarde: prestaties leveren om eigenaar te worden
o Openstaande prestaties = openstaande schuld t.o.v. verkoper,
openstaande vordering t.o.v. koper
 Hele reeks aan prestaties
o Vormen
 Prestaties om iets te geven (goederen/betalen)
 Prestaties om iets te doen (diensten – bv. nmbs)
 Komen veel vaker voor dan iets geven
 Prestaties om iets niet te doen
(concurrentiebedrinf/geheimhoudingsbeding
 ! onrechtmatige daad: ook vorderingsrecht = er moet geen overeenkomst
zijn
o Voorbeeld: stoel kapotslaan – recht op schadevergoeding: zolang dit
niet bteaald is: schuld t.o.v. schadelijder

Intellectueel recht

= kan ook aansprakelijkheid uit voortvloeien (uitvindingen kunnen overgekocht
worden!)

 Octrooien op technische uitvindingen  20 jaar bescherming
o = de uitvinder beslist zelf wat ermee mag gebeuren
 Zelf uitwerken – andere laten uitvoeren tegen betaling van
royalty’s
 Beperkt in de tijd: na 20 jaar mag iedereen de uitvinding
kopiëren
 Mogelijkheid op wereldmonopoli op bepaalde
producten/technische uitvindingen
 Octrooien op merken – tekenen (logo’s) – (Spa, Vooruit, PNP) 
aansprakelijkheidsrecht
 Auteursrechten (boeken, nummers)
o Na overlijden 20 jaar niet kopiëren
o Als je een figuur op iets wil drukken: toestemming vragen aan
familie auteur

Contracten

 = akkoord tussen personen die de wil uiten om verbintenissen te
doen ontstaan
 Samentreffen v 1/meer wilsuitingen met bedoeling om verbintenissen te
doen ontstaan
 Bij niet naleving:
o Contractuele aansprakelijkheid

8