1 INHOUDSOPGAVE
DEEL 1: BEGRIPPEN – INDELING VAN GOEDEREN ..............................................................5
1 MODERNISERING VAN GOEDERENRECHT ..............................................................................5
2 BELANG VAN ZAKENRECHT ...............................................................................................6
3 ZAAK – VOORWERP – GOED – VRUCHTEN – OPBRENGSTEN – VERMOGEN .......................................6
DEEL 2: INDELING VAN GOEDEREN ..................................................................................7
1 GOEDEREN VOLGENS GRAAD VAN TOE-EIGENINGSMOGELIJKHEID ...............................................7
4 GOEDEREN VOLGENS HUN GEBRUIK ....................................................................................8
5 ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN: .............................................................................8
5.1 BELANG VAN DE INDELING : ................................................................................................. 8
5.2 ONROERENDE GOEDEREN .................................................................................................. 9
5.2.1 Uit hun aard: .............................................................................................................. 9
5.2.2 Door incorporatie !!!!!: ................................................................................................ 9
5.2.3 Door bestemming !!!: .................................................................................................. 9
5.2.4 Door voorwerp waarop ze betrekking hebben: Onlichamelijk OG ................................ 10
5.3 ROEREND GOEDEREN ...................................................................................................... 10
6 PUBLIEKE GOEDEREN .................................................................................................... 10
6.1 OPENBAAR DOMEIN ........................................................................................................ 10
6.1.1 Positie in het rechtsverkeer van openbaardomeingoederen : ...................................... 11
6.2 PRIVAAT DOMEIN ............................................................................................................ 11
6.2.1 Rechtsstatuut van de privaatdomeingoederen : ......................................................... 11
6.2.2 Totstandkoming van het privaat domein: ................................................................... 11
6.3 BESLAG OP PUBLIEKE GOEDEREN ....................................................................................... 12
DEEL 3: ZAKELIJKE HOOFDRECHTEN .............................................................................. 13
1 EIGENDOMSRECHT ....................................................................................................... 13
1.1 DEFINITIE EN KENMERKEN ................................................................................................. 13
1.1.1 Meest volledig zakelijk recht ..................................................................................... 13
1.1.2 Altijddurend recht .................................................................................................... 13
1.1.3 Exclusief recht ......................................................................................................... 13
1.2 EIGENDOMSVORDERINGEN ............................................................................................... 14
1.3 BEWIJS VAN EIGENDOM .................................................................................................... 14
1.4 BEGRENZING VAN HET EIGENDOMSRECHT VAN EEN GROND ...................................................... 14
1.4.1 Grensoverschrijding ................................................................................................. 15
1.5 OORSPRONKELIJKE WIJZEN VAN EIGENDOMSVERKRIJGING ........................................................ 15
1.5.1 Verkrijgende verjaring ............................................................................................... 15
1.5.2 Natrekking ............................................................................................................... 20
1.5.3 Verwerking ............................................................................................................... 21
1.5.4 Vondst ..................................................................................................................... 22
1.5.5 Niet-ophaling ........................................................................................................... 23
1.6 EIGENDOMSBEPERKINGEN ................................................................................................ 23
1.6.1 De leer van rechtsmisbruik ....................................................................................... 23
1.6.2 Evenwichtsleer......................................................................................................... 24
1.7 MEDE-EIGENDOM ........................................................................................................... 25
1.7.1 begrip - afbakening ................................................................................................... 25
1.7.2 Soorten .................................................................................................................... 25
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 1
,1.7.3 Vrijwillige mede-eigendom........................................................................................ 27
1.7.4 Gedwongen mede-eigendom .................................................................................... 28
1.8 APPARTEMENTSRECHT ..................................................................................................... 29
1.8.1 Historiek .................................................................................................................. 29
1.8.2 Toepassingsvoorwaarden : ....................................................................................... 29
1.8.3 Dwingend recht ........................................................................................................ 30
1.8.4 Als het appartementsrecht geldt =>........................................................................... 30
1.8.5 Hoe ontstaat de bijzondere rechtstoestand van appartementsmede-eigendom? ........ 30
1.8.6 Hoe het aantal aandelen in de gemeenschappelijke delen verbonden aan een privatief
bepalen ? ............................................................................................................................ 31
1.8.7 Reglement van mede-eigendom................................................................................ 31
1.8.8 Derde document: ..................................................................................................... 31
1.8.9 Organisatie : nieuw sinds 1994.................................................................................. 32
1.8.10 algemene vergadering van mede-eigenaars: ............................................................ 33
1.8.11 syndicus ................................................................................................................ 35
1.8.12 raad van mede-eigendom ....................................................................................... 35
1.8.13 commissaris van de rekeningen .............................................................................. 36
1.8.14 ontbinding van de vereniging ................................................................................... 36
1.8.15 overdracht van een privatieve kavel !!!! .................................................................... 36
1.9 GEMENE AFSLUITING (MANDELIGHEID) ................................................................................. 39
1.9.1 Ontstaan : ................................................................................................................ 39
1.9.2 Rechten van de mede-eigenaars : ............................................................................. 40
1.9.3 Plichten van de mede-eigenaars :.............................................................................. 40
2 VRUCHTGEBRUIK .......................................................................................................... 41
2.1 BIJZONDER VG: RECHT VAN BEWONING .............................................................................. 41
2.2 KENMERKEN : ................................................................................................................ 41
2.3 ESSENTIEEL TIJDELIJK RECHT .............................................................................................. 42
2.4 VOOR VRUCHTGEBRUIK VATBARE GOEDEREN : ALLE SOORTEN GOEDEREN, DUS ............................. 42
2.5 VESTIGING VAN VG (ONTSTAAN) ......................................................................................... 42
2.6 MODALITEITEN VAN VG .................................................................................................... 43
2.7 RECHTEN VAN VRUCHTGEBRUIKER EN BE .............................................................................. 43
2.7.1 rechten op het recht van vruchtgebruik ..................................................................... 43
2.7.2 Gebruik van het goed ................................................................................................ 43
2.7.3 Behoud van het goed ................................................................................................ 43
2.7.4 Beheer van het goed (EX) .......................................................................................... 43
2.7.5 Genot van het goed .................................................................................................. 44
2.7.6 Beschikking over het goed ........................................................................................ 44
2.7.7 Bezoekrecht van de blote eigenaar ............................................................................ 44
2.8 PLICHTEN VAN VRUCHTGEBRUIKER EN BE ............................................................................. 44
2.8.1 Beschrijving van de goederen .................................................................................... 44
2.8.2 Verzekeringsplicht van de vruchtgebruiker ................................................................ 44
2.8.3 Vordering in rechte i.v.m. het goed ............................................................................ 44
2.8.4 Onderhoudsherstellingen <–> grove herstellingen (!!!) ................................................ 45
2.8.5 Lasten van het met vruchtgebruik bezwaarde goed .................................................... 45
2.8.6 Correlatieve schulden (erft schulden) ....................................................................... 45
2.9 TENIETGAAN VAN VG (TIJDELIJK RECHT) ................................................................................. 45
2.9.1 bijzondere wijze van tenietgaan: omzetting (EX) ........................................................ 45
2.10 GEVOLGEN VAN TENIETGAAN ........................................................................................... 46
3 ERFPACHT (ZAKELIJK GEBRUIKSRECHT) .............................................................................. 47
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 2
,3.1 DEFINITIE (ART. 3.167 BW) .............................................................................................. 47
3.2 DUURTIJD (ART. 3.169, LID 1 BW) ...................................................................................... 47
3.3 VERKRIJGING (HOE KAN IK HET VERKRIJGEN?) ......................................................................... 48
3.4 RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN .................................................................................. 48
3.4.1 beschikking over erfpachtrecht (art. 3. 171) ............................................................... 48
3.4.2 gebruik en genot (art. 3.172)...................................................................................... 48
3.4.3 lasten ...................................................................................................................... 49
3.4.4 onderhoud en herstellingen ...................................................................................... 49
3.5 TENIETGAAN .................................................................................................................. 49
3.5.1 Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten (art. 3.15)...................................... 49
3.5.2 Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten (art. 3.16) ........................ 50
3.5.3 Specifieke wijze van tenietgaan erfpachtrecht (art. 3.175) .......................................... 50
3.5.4 Gevolgen van het tenietgaan ..................................................................................... 50
4 OPSTALRECHT (ZAKELIJK GEBRUIKSRECHT) ......................................................................... 52
4.1 DEFINITIE (ART. 3.177 BW) .............................................................................................. 52
4.2 DUURTIJD ...................................................................................................................... 53
4.3 VERKRIJGING.................................................................................................................. 54
4.3.1 Zelfstandig opstalrecht ............................................................................................. 54
4.3.2 Accessoir opstalrecht .............................................................................................. 55
4.4 RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN .................................................................................. 55
4.4.1 Beschikking over het opstalrecht (art. 3. 183)............................................................. 55
4.4.2 Tijdelijk eigendomsrecht (dwingend recht) ................................................................. 55
4.4.3 Bouwwerken en beplantingen ................................................................................... 56
4.4.4 Lasten (art. 3.185, lid 1) ............................................................................................ 56
4.4.5 Onderhoud en herstellingen ..................................................................................... 56
4.5 TENIETGAAN .................................................................................................................. 56
4.5.1 Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten (art. 3.15)...................................... 56
4.5.2 Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten (art. 3.16) ........................ 56
4.5.3 Specifieke wijze van tenietgaan opstalrecht (art. 3.187) ............................................. 56
4.5.4 Gevolgen van het tenietgaan ..................................................................................... 57
5 EERDIENSTBAARHEDEN ................................................................................................. 58
5.1 DEFINITIE (ART. 3.114, LID 1 BW) ...................................................................................... 58
5.2 INDELINGEN .................................................................................................................. 59
5.2.1 zichtbare VS niet-zichtbare EFDBH ........................................................................... 59
5.2.2 EFDBH door menselijk handelen ............................................................................... 60
5.2.3 wettelijke erfdienstbaarheden .................................................................................. 63
DEEL 4: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN (EX) ............................................................................. 67
1 BIJZONDERE VOORRECHTEN (HYPOTHEEKWET) .................................................................... 68
5.3 BEGRIP ......................................................................................................................... 68
5.4 TOTSTANDKOMING .......................................................................................................... 68
5.4.1 Algemene voorrechten op roerende en onroerende goederen ..................................... 68
5.4.2 Algemene voorrechten op roerende goederen ........................................................... 68
5.4.3 Bijzondere voorrechten op roerende goederen........................................................... 70
5.4.4 Bijzondere voorrechten op onroerende goederen ....................................................... 71
5.5 UITOEFENING ................................................................................................................. 71
6 HYPOTHEEK (HYPOTHEEKWET) ......................................................................................... 72
6.1 BEGRIP ......................................................................................................................... 72
6.2 TOTSTANDKOMING .......................................................................................................... 72
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 3
,6.2.1 Conventionele hypotheek ......................................................................................... 72
6.2.2 Wettelijke hypotheek ................................................................................................ 72
6.3 UITOEFENING ................................................................................................................. 73
7 PAND (PANDWET) ......................................................................................................... 73
7.1 BEGRIP ......................................................................................................................... 73
7.2 TOTSTANDKOMING .......................................................................................................... 73
7.3 UITOEFENING ................................................................................................................. 73
8 RETENTIERECHT (PANDWET) ............................................................................................ 74
8.1 BEGRIP ......................................................................................................................... 74
DEEL 5: PUBLICITEIT (!!!) ................................................................................................. 76
DEEL 6: GEMEENSCHAPPELIJK PRINCIPES ZAKELIJKE RECHTEN:..................................... 77
1 ALGEMENE REGELS OVER ZAKELIJKE RECHTEN ..................................................................... 77
8.2 NUMERUS CLAUSUS-BEGINSEL .......................................................................................... 77
8.3 ANTERIORITEITSBEGINSEL ................................................................................................. 77
8.4 VOLGRECHT .................................................................................................................. 77
8.5 VOORRANG (ART.3.5) ...................................................................................................... 77
8.6 BESCHIKKINGSBEVOEGDHEID ............................................................................................ 77
9 ALGEMENE REGELS OVER HET VOORWERP VAN ZAKELIJKE RECHTEN .......................................... 78
9.1 VOORWERP (EEN GOED) ................................................................................................... 78
9.2 SPECIALITEITSBEGINSEL (ART.3.8, §1) ................................................................................. 78
9.3 EENHEIDSBEGINSEL (ART.3.8, §2) ...................................................................................... 78
9.4 ACCESSORIUMREGEL ...................................................................................................... 79
9.5 ZAKELIJKE SUBROGATIE (ART.3.10) ..................................................................................... 79
9.6 VERWERKING (ART.3.11) .................................................................................................. 79
9.7 VERMENGING (TOEVALLIGE MEDE-EIGENDOM)....................................................................... 80
10 ALGEMENE REGELS OVER HET VERKRIJGEN EN TENIETGAAN VAN ZAKELIJKE RECHTEN ................... 81
10.1 VERKRIJGEN VAN ZAKELIJKE RECHTEN (ZIE VORIGE LES) .......................................................... 81
10.1.1 Afgeleide verkrijgingswijzen (krijgen van andere persoon)(art.3.14, §1) ...................... 81
10.1.2 Oorspronkelijke verkrijgingswijzen (krijgt niet van andere persoon) ........................... 81
10.2 TENIETGAAN VAN ZAKELIJKE RECHTEN ................................................................................ 82
10.2.1 Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten (Titel 1) (art.3.15) ......................... 82
10.2.2 Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten (art.3.16) ....................... 82
10.2.3 Bescherming derden te goeder trouw (art.3.17) (RG of OG) ....................................... 82
Van zakenrecht naar goederenrecht à nieuwe wetboek met ingang van 1 sept 2021.
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 4
,DEEL 1: BEGRIPPEN – INDELING VAN
GOEDEREN
Vermogensrecht = recht tot regeling van de patrimoniale subjectieve rechten (relatie tussen
rechtssubject tov zaken die op geld waardeebaar zijn).
- Patrimoniaal = op geld waardeerbaar
- Drie soorten patrimoniale subjectieve rechten !!! :
• Zakelijke rechten
• Vorderingsrechten
• Intellectuele rechten
1. VORDERINGSRECHTEN (verbintenissenrecht)
- Bieden een rechtssubject een recht op een prestatie van een ander rechtssubject
- Dus : gaat over rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten
- Prestatie = iets doen, iets niet doen (iets laten) of iets geven
2. INTELLECTUELE RECHTEN
- Geven de titularis een tijdelijk en exclusief exploitatierecht op een originele creatie van de
menselijke geest
3. ZAKELIJKE RECHTEN
- Geven een rechtssubject een rechtstreekse zeggenschap over een bepaalde zaak
- Dus : gaat over verhouding mens-zaak
- Met variabele draagwijdte in functie van de aard van het zakelijk recht (gradaties in de
zeggenschap over een goed -> van eigendomsrecht tot VG, opstal…)
Zakelijke hoofdrechten :
- Meest volkomen zakelijk recht = eigendomsrecht
- Mede-eigendom = variant van eigendomsrecht
- Zakelijke rechten met minder omvangrijke zeggenschap op de zaak = zakelijke gebruiksrechten
– nl. erfdienstbaarheden, vruchtgebruik, erfpacht en opstalrecht
Bijkomende zakelijke rechten
- = zakelijke zekerheden <-> persoonlijke waarborgen
- Zijn een accessorium (bijzaak) van een schuldvordering
- Ze waarborgen deze schuldvordering nl. bijzondere voorrechten, pand, hypotheek, en
retentierecht (als niet betaalt, dan waarborg te gelde maken om schuld te voldoen)
1 MODERNISERING VAN GOEDERENRECHT
Burgerlijk Wetboek van 1804 => gericht op een agrarische samenleving
Nauwelijks gewijzigd tot recente hervorming.
Met ingang van 1 september 2021: inwerkingtreding van Boek 3 van het (nieuw) Burgerlijk Wetboek,
begrepen in de wet van 4 februari 2020 (BS 17 maart 2020).
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 5
, 2 BELANG VAN ZAKENRECHT
Goede juridische regeling van de toekenning van zakelijke rechten => welvaart (eigendomsrecht =
grondrecht).
Cruciaal = publiciteitssysteem (bepalen wat van wie is naar buitenwereld)
- Want : snel en met zekerheid weten wie welk vermogen heeft, is nuttig voor de
medecontractant en voor de overheid
3 ZAAK – VOORWERP – GOED – VRUCHTEN – OPBRENGSTEN –
VERMOGEN
Zaak Al wat bestaat, met uitzondering van de mens. (Enger begrip: goederen)
(algemeen)
Goederen Alle voorwerpen die vatbaar zijn voor toe-eigening met inbegrip van de
vermogensrechten.
Voorwerp Wat geen persoon en geen dier is, ongeacht of het voorwerp natuurlijk of kunstmatig,
lichamelijk of onlichamelijk is
Lichamelijke Voorwerpen die zintuiglijk kunnen waargenomen worden en worden gemeten middels
voorwerpen een momentopname.
Dieren Hebben een gevoelsvermogen en biologische noden (zijn wel goederen, maar geen
voorwerp)
Vruchten Datgene wat een goed periodiek voortbrengt zonder dat dit de substantie van het goed
wijzigt, ongeacht of dit uit zichzelf gebeurt of als gevolg van de valorisatie ervan (vb.
huurgeld, interesten op spaarboek).
Opbrengsten Datgene wat een goed opbrengt maar waardoor de waarde van het goed onmiddellijk
of geleidelijk wordt verminderd. (vb. diamant uit de mijnen halen)
Vermogen Juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en toekomstige goederen
(baten) en verbintenissen (lasten) omvat => Belangrijk in het erfrecht en het
verbintenissenrecht.
- Modern recht : principe van eenheid van het vermogen
- Uitzondering op dit principe : kwaliteitsrekening (bepaalde
beroepsuitoefenaars die derdengelden hebben) (vb. advocaat, notaris,
gerechtsdeurwaarder) -> niet voor beslag vatbaar
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 6
DEEL 1: BEGRIPPEN – INDELING VAN GOEDEREN ..............................................................5
1 MODERNISERING VAN GOEDERENRECHT ..............................................................................5
2 BELANG VAN ZAKENRECHT ...............................................................................................6
3 ZAAK – VOORWERP – GOED – VRUCHTEN – OPBRENGSTEN – VERMOGEN .......................................6
DEEL 2: INDELING VAN GOEDEREN ..................................................................................7
1 GOEDEREN VOLGENS GRAAD VAN TOE-EIGENINGSMOGELIJKHEID ...............................................7
4 GOEDEREN VOLGENS HUN GEBRUIK ....................................................................................8
5 ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN: .............................................................................8
5.1 BELANG VAN DE INDELING : ................................................................................................. 8
5.2 ONROERENDE GOEDEREN .................................................................................................. 9
5.2.1 Uit hun aard: .............................................................................................................. 9
5.2.2 Door incorporatie !!!!!: ................................................................................................ 9
5.2.3 Door bestemming !!!: .................................................................................................. 9
5.2.4 Door voorwerp waarop ze betrekking hebben: Onlichamelijk OG ................................ 10
5.3 ROEREND GOEDEREN ...................................................................................................... 10
6 PUBLIEKE GOEDEREN .................................................................................................... 10
6.1 OPENBAAR DOMEIN ........................................................................................................ 10
6.1.1 Positie in het rechtsverkeer van openbaardomeingoederen : ...................................... 11
6.2 PRIVAAT DOMEIN ............................................................................................................ 11
6.2.1 Rechtsstatuut van de privaatdomeingoederen : ......................................................... 11
6.2.2 Totstandkoming van het privaat domein: ................................................................... 11
6.3 BESLAG OP PUBLIEKE GOEDEREN ....................................................................................... 12
DEEL 3: ZAKELIJKE HOOFDRECHTEN .............................................................................. 13
1 EIGENDOMSRECHT ....................................................................................................... 13
1.1 DEFINITIE EN KENMERKEN ................................................................................................. 13
1.1.1 Meest volledig zakelijk recht ..................................................................................... 13
1.1.2 Altijddurend recht .................................................................................................... 13
1.1.3 Exclusief recht ......................................................................................................... 13
1.2 EIGENDOMSVORDERINGEN ............................................................................................... 14
1.3 BEWIJS VAN EIGENDOM .................................................................................................... 14
1.4 BEGRENZING VAN HET EIGENDOMSRECHT VAN EEN GROND ...................................................... 14
1.4.1 Grensoverschrijding ................................................................................................. 15
1.5 OORSPRONKELIJKE WIJZEN VAN EIGENDOMSVERKRIJGING ........................................................ 15
1.5.1 Verkrijgende verjaring ............................................................................................... 15
1.5.2 Natrekking ............................................................................................................... 20
1.5.3 Verwerking ............................................................................................................... 21
1.5.4 Vondst ..................................................................................................................... 22
1.5.5 Niet-ophaling ........................................................................................................... 23
1.6 EIGENDOMSBEPERKINGEN ................................................................................................ 23
1.6.1 De leer van rechtsmisbruik ....................................................................................... 23
1.6.2 Evenwichtsleer......................................................................................................... 24
1.7 MEDE-EIGENDOM ........................................................................................................... 25
1.7.1 begrip - afbakening ................................................................................................... 25
1.7.2 Soorten .................................................................................................................... 25
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 1
,1.7.3 Vrijwillige mede-eigendom........................................................................................ 27
1.7.4 Gedwongen mede-eigendom .................................................................................... 28
1.8 APPARTEMENTSRECHT ..................................................................................................... 29
1.8.1 Historiek .................................................................................................................. 29
1.8.2 Toepassingsvoorwaarden : ....................................................................................... 29
1.8.3 Dwingend recht ........................................................................................................ 30
1.8.4 Als het appartementsrecht geldt =>........................................................................... 30
1.8.5 Hoe ontstaat de bijzondere rechtstoestand van appartementsmede-eigendom? ........ 30
1.8.6 Hoe het aantal aandelen in de gemeenschappelijke delen verbonden aan een privatief
bepalen ? ............................................................................................................................ 31
1.8.7 Reglement van mede-eigendom................................................................................ 31
1.8.8 Derde document: ..................................................................................................... 31
1.8.9 Organisatie : nieuw sinds 1994.................................................................................. 32
1.8.10 algemene vergadering van mede-eigenaars: ............................................................ 33
1.8.11 syndicus ................................................................................................................ 35
1.8.12 raad van mede-eigendom ....................................................................................... 35
1.8.13 commissaris van de rekeningen .............................................................................. 36
1.8.14 ontbinding van de vereniging ................................................................................... 36
1.8.15 overdracht van een privatieve kavel !!!! .................................................................... 36
1.9 GEMENE AFSLUITING (MANDELIGHEID) ................................................................................. 39
1.9.1 Ontstaan : ................................................................................................................ 39
1.9.2 Rechten van de mede-eigenaars : ............................................................................. 40
1.9.3 Plichten van de mede-eigenaars :.............................................................................. 40
2 VRUCHTGEBRUIK .......................................................................................................... 41
2.1 BIJZONDER VG: RECHT VAN BEWONING .............................................................................. 41
2.2 KENMERKEN : ................................................................................................................ 41
2.3 ESSENTIEEL TIJDELIJK RECHT .............................................................................................. 42
2.4 VOOR VRUCHTGEBRUIK VATBARE GOEDEREN : ALLE SOORTEN GOEDEREN, DUS ............................. 42
2.5 VESTIGING VAN VG (ONTSTAAN) ......................................................................................... 42
2.6 MODALITEITEN VAN VG .................................................................................................... 43
2.7 RECHTEN VAN VRUCHTGEBRUIKER EN BE .............................................................................. 43
2.7.1 rechten op het recht van vruchtgebruik ..................................................................... 43
2.7.2 Gebruik van het goed ................................................................................................ 43
2.7.3 Behoud van het goed ................................................................................................ 43
2.7.4 Beheer van het goed (EX) .......................................................................................... 43
2.7.5 Genot van het goed .................................................................................................. 44
2.7.6 Beschikking over het goed ........................................................................................ 44
2.7.7 Bezoekrecht van de blote eigenaar ............................................................................ 44
2.8 PLICHTEN VAN VRUCHTGEBRUIKER EN BE ............................................................................. 44
2.8.1 Beschrijving van de goederen .................................................................................... 44
2.8.2 Verzekeringsplicht van de vruchtgebruiker ................................................................ 44
2.8.3 Vordering in rechte i.v.m. het goed ............................................................................ 44
2.8.4 Onderhoudsherstellingen <–> grove herstellingen (!!!) ................................................ 45
2.8.5 Lasten van het met vruchtgebruik bezwaarde goed .................................................... 45
2.8.6 Correlatieve schulden (erft schulden) ....................................................................... 45
2.9 TENIETGAAN VAN VG (TIJDELIJK RECHT) ................................................................................. 45
2.9.1 bijzondere wijze van tenietgaan: omzetting (EX) ........................................................ 45
2.10 GEVOLGEN VAN TENIETGAAN ........................................................................................... 46
3 ERFPACHT (ZAKELIJK GEBRUIKSRECHT) .............................................................................. 47
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 2
,3.1 DEFINITIE (ART. 3.167 BW) .............................................................................................. 47
3.2 DUURTIJD (ART. 3.169, LID 1 BW) ...................................................................................... 47
3.3 VERKRIJGING (HOE KAN IK HET VERKRIJGEN?) ......................................................................... 48
3.4 RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN .................................................................................. 48
3.4.1 beschikking over erfpachtrecht (art. 3. 171) ............................................................... 48
3.4.2 gebruik en genot (art. 3.172)...................................................................................... 48
3.4.3 lasten ...................................................................................................................... 49
3.4.4 onderhoud en herstellingen ...................................................................................... 49
3.5 TENIETGAAN .................................................................................................................. 49
3.5.1 Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten (art. 3.15)...................................... 49
3.5.2 Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten (art. 3.16) ........................ 50
3.5.3 Specifieke wijze van tenietgaan erfpachtrecht (art. 3.175) .......................................... 50
3.5.4 Gevolgen van het tenietgaan ..................................................................................... 50
4 OPSTALRECHT (ZAKELIJK GEBRUIKSRECHT) ......................................................................... 52
4.1 DEFINITIE (ART. 3.177 BW) .............................................................................................. 52
4.2 DUURTIJD ...................................................................................................................... 53
4.3 VERKRIJGING.................................................................................................................. 54
4.3.1 Zelfstandig opstalrecht ............................................................................................. 54
4.3.2 Accessoir opstalrecht .............................................................................................. 55
4.4 RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN .................................................................................. 55
4.4.1 Beschikking over het opstalrecht (art. 3. 183)............................................................. 55
4.4.2 Tijdelijk eigendomsrecht (dwingend recht) ................................................................. 55
4.4.3 Bouwwerken en beplantingen ................................................................................... 56
4.4.4 Lasten (art. 3.185, lid 1) ............................................................................................ 56
4.4.5 Onderhoud en herstellingen ..................................................................................... 56
4.5 TENIETGAAN .................................................................................................................. 56
4.5.1 Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten (art. 3.15)...................................... 56
4.5.2 Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten (art. 3.16) ........................ 56
4.5.3 Specifieke wijze van tenietgaan opstalrecht (art. 3.187) ............................................. 56
4.5.4 Gevolgen van het tenietgaan ..................................................................................... 57
5 EERDIENSTBAARHEDEN ................................................................................................. 58
5.1 DEFINITIE (ART. 3.114, LID 1 BW) ...................................................................................... 58
5.2 INDELINGEN .................................................................................................................. 59
5.2.1 zichtbare VS niet-zichtbare EFDBH ........................................................................... 59
5.2.2 EFDBH door menselijk handelen ............................................................................... 60
5.2.3 wettelijke erfdienstbaarheden .................................................................................. 63
DEEL 4: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN (EX) ............................................................................. 67
1 BIJZONDERE VOORRECHTEN (HYPOTHEEKWET) .................................................................... 68
5.3 BEGRIP ......................................................................................................................... 68
5.4 TOTSTANDKOMING .......................................................................................................... 68
5.4.1 Algemene voorrechten op roerende en onroerende goederen ..................................... 68
5.4.2 Algemene voorrechten op roerende goederen ........................................................... 68
5.4.3 Bijzondere voorrechten op roerende goederen........................................................... 70
5.4.4 Bijzondere voorrechten op onroerende goederen ....................................................... 71
5.5 UITOEFENING ................................................................................................................. 71
6 HYPOTHEEK (HYPOTHEEKWET) ......................................................................................... 72
6.1 BEGRIP ......................................................................................................................... 72
6.2 TOTSTANDKOMING .......................................................................................................... 72
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 3
,6.2.1 Conventionele hypotheek ......................................................................................... 72
6.2.2 Wettelijke hypotheek ................................................................................................ 72
6.3 UITOEFENING ................................................................................................................. 73
7 PAND (PANDWET) ......................................................................................................... 73
7.1 BEGRIP ......................................................................................................................... 73
7.2 TOTSTANDKOMING .......................................................................................................... 73
7.3 UITOEFENING ................................................................................................................. 73
8 RETENTIERECHT (PANDWET) ............................................................................................ 74
8.1 BEGRIP ......................................................................................................................... 74
DEEL 5: PUBLICITEIT (!!!) ................................................................................................. 76
DEEL 6: GEMEENSCHAPPELIJK PRINCIPES ZAKELIJKE RECHTEN:..................................... 77
1 ALGEMENE REGELS OVER ZAKELIJKE RECHTEN ..................................................................... 77
8.2 NUMERUS CLAUSUS-BEGINSEL .......................................................................................... 77
8.3 ANTERIORITEITSBEGINSEL ................................................................................................. 77
8.4 VOLGRECHT .................................................................................................................. 77
8.5 VOORRANG (ART.3.5) ...................................................................................................... 77
8.6 BESCHIKKINGSBEVOEGDHEID ............................................................................................ 77
9 ALGEMENE REGELS OVER HET VOORWERP VAN ZAKELIJKE RECHTEN .......................................... 78
9.1 VOORWERP (EEN GOED) ................................................................................................... 78
9.2 SPECIALITEITSBEGINSEL (ART.3.8, §1) ................................................................................. 78
9.3 EENHEIDSBEGINSEL (ART.3.8, §2) ...................................................................................... 78
9.4 ACCESSORIUMREGEL ...................................................................................................... 79
9.5 ZAKELIJKE SUBROGATIE (ART.3.10) ..................................................................................... 79
9.6 VERWERKING (ART.3.11) .................................................................................................. 79
9.7 VERMENGING (TOEVALLIGE MEDE-EIGENDOM)....................................................................... 80
10 ALGEMENE REGELS OVER HET VERKRIJGEN EN TENIETGAAN VAN ZAKELIJKE RECHTEN ................... 81
10.1 VERKRIJGEN VAN ZAKELIJKE RECHTEN (ZIE VORIGE LES) .......................................................... 81
10.1.1 Afgeleide verkrijgingswijzen (krijgen van andere persoon)(art.3.14, §1) ...................... 81
10.1.2 Oorspronkelijke verkrijgingswijzen (krijgt niet van andere persoon) ........................... 81
10.2 TENIETGAAN VAN ZAKELIJKE RECHTEN ................................................................................ 82
10.2.1 Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten (Titel 1) (art.3.15) ......................... 82
10.2.2 Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten (art.3.16) ....................... 82
10.2.3 Bescherming derden te goeder trouw (art.3.17) (RG of OG) ....................................... 82
Van zakenrecht naar goederenrecht à nieuwe wetboek met ingang van 1 sept 2021.
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 4
,DEEL 1: BEGRIPPEN – INDELING VAN
GOEDEREN
Vermogensrecht = recht tot regeling van de patrimoniale subjectieve rechten (relatie tussen
rechtssubject tov zaken die op geld waardeebaar zijn).
- Patrimoniaal = op geld waardeerbaar
- Drie soorten patrimoniale subjectieve rechten !!! :
• Zakelijke rechten
• Vorderingsrechten
• Intellectuele rechten
1. VORDERINGSRECHTEN (verbintenissenrecht)
- Bieden een rechtssubject een recht op een prestatie van een ander rechtssubject
- Dus : gaat over rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten
- Prestatie = iets doen, iets niet doen (iets laten) of iets geven
2. INTELLECTUELE RECHTEN
- Geven de titularis een tijdelijk en exclusief exploitatierecht op een originele creatie van de
menselijke geest
3. ZAKELIJKE RECHTEN
- Geven een rechtssubject een rechtstreekse zeggenschap over een bepaalde zaak
- Dus : gaat over verhouding mens-zaak
- Met variabele draagwijdte in functie van de aard van het zakelijk recht (gradaties in de
zeggenschap over een goed -> van eigendomsrecht tot VG, opstal…)
Zakelijke hoofdrechten :
- Meest volkomen zakelijk recht = eigendomsrecht
- Mede-eigendom = variant van eigendomsrecht
- Zakelijke rechten met minder omvangrijke zeggenschap op de zaak = zakelijke gebruiksrechten
– nl. erfdienstbaarheden, vruchtgebruik, erfpacht en opstalrecht
Bijkomende zakelijke rechten
- = zakelijke zekerheden <-> persoonlijke waarborgen
- Zijn een accessorium (bijzaak) van een schuldvordering
- Ze waarborgen deze schuldvordering nl. bijzondere voorrechten, pand, hypotheek, en
retentierecht (als niet betaalt, dan waarborg te gelde maken om schuld te voldoen)
1 MODERNISERING VAN GOEDERENRECHT
Burgerlijk Wetboek van 1804 => gericht op een agrarische samenleving
Nauwelijks gewijzigd tot recente hervorming.
Met ingang van 1 september 2021: inwerkingtreding van Boek 3 van het (nieuw) Burgerlijk Wetboek,
begrepen in de wet van 4 februari 2020 (BS 17 maart 2020).
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 5
, 2 BELANG VAN ZAKENRECHT
Goede juridische regeling van de toekenning van zakelijke rechten => welvaart (eigendomsrecht =
grondrecht).
Cruciaal = publiciteitssysteem (bepalen wat van wie is naar buitenwereld)
- Want : snel en met zekerheid weten wie welk vermogen heeft, is nuttig voor de
medecontractant en voor de overheid
3 ZAAK – VOORWERP – GOED – VRUCHTEN – OPBRENGSTEN –
VERMOGEN
Zaak Al wat bestaat, met uitzondering van de mens. (Enger begrip: goederen)
(algemeen)
Goederen Alle voorwerpen die vatbaar zijn voor toe-eigening met inbegrip van de
vermogensrechten.
Voorwerp Wat geen persoon en geen dier is, ongeacht of het voorwerp natuurlijk of kunstmatig,
lichamelijk of onlichamelijk is
Lichamelijke Voorwerpen die zintuiglijk kunnen waargenomen worden en worden gemeten middels
voorwerpen een momentopname.
Dieren Hebben een gevoelsvermogen en biologische noden (zijn wel goederen, maar geen
voorwerp)
Vruchten Datgene wat een goed periodiek voortbrengt zonder dat dit de substantie van het goed
wijzigt, ongeacht of dit uit zichzelf gebeurt of als gevolg van de valorisatie ervan (vb.
huurgeld, interesten op spaarboek).
Opbrengsten Datgene wat een goed opbrengt maar waardoor de waarde van het goed onmiddellijk
of geleidelijk wordt verminderd. (vb. diamant uit de mijnen halen)
Vermogen Juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en toekomstige goederen
(baten) en verbintenissen (lasten) omvat => Belangrijk in het erfrecht en het
verbintenissenrecht.
- Modern recht : principe van eenheid van het vermogen
- Uitzondering op dit principe : kwaliteitsrekening (bepaalde
beroepsuitoefenaars die derdengelden hebben) (vb. advocaat, notaris,
gerechtsdeurwaarder) -> niet voor beslag vatbaar
EX: open vragen 17 punten + 3 punten: 4 teksten doornemen – begrijpend lezen 6
