STRAFRECHT – GRONDSLAGEN
INLEIDING
Minister van Justitie = Paul van Tichelt
Rechtsgeschiedenis: De geschiedenis van het recht onderzoekt hoe
samenlevingen regels en sancties hanteren.
o Maatschappij en regels: Onderlinge afspraken vallen onder het
privaatrecht, machtsafspraken onder het publiekrecht.
o Rechters en interpretatie van recht: Juristen interpreteren het recht,
en de rechter beoordeelt de juiste toepassing van rechtsregels. Dit kan
leiden tot verschillende interpretaties, bijvoorbeeld bij contracten, wat
conflicten kan veroorzaken.
o Rechten en plichten: Elk recht komt met een bijbehorende plicht.
Bijvoorbeeld, bij huwelijk ontstaat het recht op bijstand, maar ook de plicht
om voor je partner te zorgen.
VOORBEELD: CORONACRISIS:
Pandemie: Een biologisch gegeven (virus) wordt voor juristen een rechtsfeit met
juridische gevolgen (bijv. schade door besmetting).
Juridische implicaties:
o Burgerrechtelijke: Schadevergoeding.
o Arbeidsrechtelijke: Werkgerelateerde kwesties door ziekte.
o Strafrechtelijke: Eventuele strafrechtelijke gevolgen (bijv. schuldigen
achter het niet naleven van maatregelen).
Centrale vraag: Wie draagt de schade?
o Algemeen principe: Iedereen draagt zijn eigen schade, tenzij iemand
anders schade veroorzaakt.
o Strafrecht: In geval van doden of gewonden, start een strafrechtelijk
onderzoek om schuldigen te identificeren (bijv. opzettelijke of
onopzettelijke verwondingen, schuldig verzuim).
o Burgerlijk recht: Art. 1382 Oud BW, nu 6.5 en 6.6 BW: Burgerlijke
aansprakelijkheid voor schade die door een ander is veroorzaakt.
STRAFRECHT EN BURGERRECHT:
Strafrechtelijke inbreuken: Overtredingen die worden vervolgd door de
overheid, met strafrechtelijke sancties zoals boetes of gevangenisstraf.
Voorbeelden zijn diefstal, moord, fraude.
Burgerlijke inbreuken: Privaatrechtelijke geschillen die geen strafrechtelijke
gevolgen hebben, maar waarbij schadevergoeding geëist kan worden,
bijvoorbeeld bij contractbreuk of onrechtmatige daad.
1
,SCHADE EN AANSPRAKELIJKHEID:
Materiële schade: Schade aan eigendommen.
Lichamelijke schade: Fysieke schade, bijvoorbeeld door een ongeval.
Contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid:
o Contractueel: Schade door niet-nakoming van een contract.
o Buitencontractueel: Schade veroorzaakt door een rechtsfeit zonder dat
er een contract is (bijv. een ongeval).
CONTRACTEN EN OVEREENKOMSTEN:
Centrale vraag: Is er een contract?
o Definitie contract: Een overeenkomst tussen twee of meer partijen die
rechtsgevolgen met zich meebrengt (Art. 5.4 BW).
o Uitvoering van contracten: De overeenkomst verplicht partijen tot
uitvoering (Art. 5.69 BW).
o Contractuele aansprakelijkheid: Indien een partij haar verplichtingen
niet nakomt, kan schadevergoeding geëist worden (Art. 5.72 BW).
o Uitzondering - Overmacht: Overmacht kan een partij bevrijden van haar
verplichtingen wanneer de nakoming onmogelijk wordt door een
onvoorzienbare gebeurtenis (Art. 5.226 BW). Voorbeelden zijn
natuurgeweld of oorlog.
CASUS: REISSECTOR EN OVEREENKOMST:
Reiscontract: Bij het boeken van een reis ontstaat een contract. De touroperator
heeft de verplichting om de reis uit te voeren, behalve bij overmacht.
Gewijzigde omstandigheden: Als omstandigheden wijzigen, kan het contract
alsnog uitgevoerd moeten worden, tenzij sprake is van overmacht (bv. pandemie).
o Reis annuleringsvergoedingen: Afhankelijk van de algemene
voorwaarden, kan de touroperator een terugbetaling doen, maar er is geen
automatische terugbetaling.
AANSPRAKELIJKHEID ZONDER CONTRACT:
Algemeen principe: Iedereen draagt zijn eigen schade, tenzij er sprake is van
een onrechtmatige daad.
o Onrechtmatige daad: Iemand die door een fout schade veroorzaakt aan
een ander moet deze schade vergoeden (Art. 1382 BW).
o Vraag: Heeft de touroperator een fout begaan bij het niet leveren van de
overeengekomen diensten?
2
,ANDERE VERGOEDINGSMECHANISMEN:
Garantiefonds Reizen: Dit is een fonds waarmee tegemoetkoming kan worden
gegeven als er geen fout kan worden aangetoond van een andere partij.
Verzekeringen: Reis- of annuleringsverzekeringen kunnen schade dekken als
een reis geannuleerd wordt of niet kan doorgaan door omstandigheden buiten de
controle van de reiziger.
1. OVERZICHT VAN HET RECHT
Recht is overal aanwezig:
Coronacrisis: Het recht werd ingeroepen om maatregelen te nemen, zoals
lockdowns en steunmaatregelen.
Burenruzies: Deze kunnen leiden tot rechtszaken over overlast of
eigendomskwesties.
Mode: Intellectueel eigendom, bijvoorbeeld bij de rechtszaak van Louboutin tegen
namaak.
Muziek: Auteursrechten en contractuele kwesties, zoals bij Taylor Swift.
Seksueel strafrecht: Veranderingen in wat wel en niet strafbaar is, afhankelijk
van de omstandigheden.
Leeftijd: De wet maakt onderscheid tussen meerderjarigheid (18 jaar) en
minderjarigheid, en dit beïnvloedt iemands handelingsbekwaamheid.
Geslacht: Het recht moet rekening houden met gelijkheid en rechten van mensen
ongeacht geslacht en identiteit.
Naam: De wet regelt de erkenning van iemands identiteit door middel van de
naam.
2. CASUSSEN
1. Man en 14-jarige stiefdochter's klasgenoot: De rechter oordeelde dat de man
schuldig was aan aanranding en niet aan verkrachting. De zaak werd
beoordeeld in de context van de relatie tussen de man en het meisje, waarbij de
rechter rekening hield met schuldinzicht en omstandigheden.
o Relevant artikel: Artikel 242 en 243 Wetboek van Strafrecht (Sr)
(verkrachting en aanranding).
2. Kluis met €300.000: Drie partijen (de eigenaar, de aannemers, en Dexia)
claimden aanspraak op het geld gevonden in een onroerend goed. Omdat de
koopakte nog niet definitief was ondertekend, kregen de eigenaar en aannemers
elk een deel van het geld.
o Relevant artikel: Artikel 3.59 BW (roerende en onroerende goederen).
3
, 3. JURIDISCHE CONCEPTEN
Roerende en onroerende goederen: Roerende goederen kunnen worden
verplaatst, terwijl onroerende goederen dit niet kunnen. Het onderscheid wordt
geregeld in artikel 3.59 BW.
Objectief en subjectief recht:
o Objectief recht betreft de regels die de inhoud, totstandkoming en
bescherming van subjectieve rechten bepalen (bijvoorbeeld artikel 3.29
BW).
o Subjectief recht betreft de rechten die een individu bezit (bijvoorbeeld
eigendom).
Wat is recht?
Recht is het geheel van regels die bepalen wat mogelijk is, verboden is en
noodzakelijk in de samenleving. Het regelt de verhoudingen tussen mensen en
zorgt voor rechtvaardigheid. Deze definitie kan verder worden verdiept door te
verwijzen naar diverse rechtstheoretische visies, zoals die van H.L.A. Hart.
4. NIEUWE WETSWIJZIGINGEN EN SOCIALE THEMA'S
Voyeurisme: Sinds 2016 strafbaar.
Verspreiden van naaktbeelden: Strafbaar sinds 2020.
#MeToo-beweging: Vraag over privacy en de verspreiding van privé-informatie,
wat betrekking heeft op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer.
o Relevant artikel voor het verspreiden van naaktbeelden zonder
toestemming: Artikel 139a Sr (Wetboek van Strafrecht).
4
INLEIDING
Minister van Justitie = Paul van Tichelt
Rechtsgeschiedenis: De geschiedenis van het recht onderzoekt hoe
samenlevingen regels en sancties hanteren.
o Maatschappij en regels: Onderlinge afspraken vallen onder het
privaatrecht, machtsafspraken onder het publiekrecht.
o Rechters en interpretatie van recht: Juristen interpreteren het recht,
en de rechter beoordeelt de juiste toepassing van rechtsregels. Dit kan
leiden tot verschillende interpretaties, bijvoorbeeld bij contracten, wat
conflicten kan veroorzaken.
o Rechten en plichten: Elk recht komt met een bijbehorende plicht.
Bijvoorbeeld, bij huwelijk ontstaat het recht op bijstand, maar ook de plicht
om voor je partner te zorgen.
VOORBEELD: CORONACRISIS:
Pandemie: Een biologisch gegeven (virus) wordt voor juristen een rechtsfeit met
juridische gevolgen (bijv. schade door besmetting).
Juridische implicaties:
o Burgerrechtelijke: Schadevergoeding.
o Arbeidsrechtelijke: Werkgerelateerde kwesties door ziekte.
o Strafrechtelijke: Eventuele strafrechtelijke gevolgen (bijv. schuldigen
achter het niet naleven van maatregelen).
Centrale vraag: Wie draagt de schade?
o Algemeen principe: Iedereen draagt zijn eigen schade, tenzij iemand
anders schade veroorzaakt.
o Strafrecht: In geval van doden of gewonden, start een strafrechtelijk
onderzoek om schuldigen te identificeren (bijv. opzettelijke of
onopzettelijke verwondingen, schuldig verzuim).
o Burgerlijk recht: Art. 1382 Oud BW, nu 6.5 en 6.6 BW: Burgerlijke
aansprakelijkheid voor schade die door een ander is veroorzaakt.
STRAFRECHT EN BURGERRECHT:
Strafrechtelijke inbreuken: Overtredingen die worden vervolgd door de
overheid, met strafrechtelijke sancties zoals boetes of gevangenisstraf.
Voorbeelden zijn diefstal, moord, fraude.
Burgerlijke inbreuken: Privaatrechtelijke geschillen die geen strafrechtelijke
gevolgen hebben, maar waarbij schadevergoeding geëist kan worden,
bijvoorbeeld bij contractbreuk of onrechtmatige daad.
1
,SCHADE EN AANSPRAKELIJKHEID:
Materiële schade: Schade aan eigendommen.
Lichamelijke schade: Fysieke schade, bijvoorbeeld door een ongeval.
Contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid:
o Contractueel: Schade door niet-nakoming van een contract.
o Buitencontractueel: Schade veroorzaakt door een rechtsfeit zonder dat
er een contract is (bijv. een ongeval).
CONTRACTEN EN OVEREENKOMSTEN:
Centrale vraag: Is er een contract?
o Definitie contract: Een overeenkomst tussen twee of meer partijen die
rechtsgevolgen met zich meebrengt (Art. 5.4 BW).
o Uitvoering van contracten: De overeenkomst verplicht partijen tot
uitvoering (Art. 5.69 BW).
o Contractuele aansprakelijkheid: Indien een partij haar verplichtingen
niet nakomt, kan schadevergoeding geëist worden (Art. 5.72 BW).
o Uitzondering - Overmacht: Overmacht kan een partij bevrijden van haar
verplichtingen wanneer de nakoming onmogelijk wordt door een
onvoorzienbare gebeurtenis (Art. 5.226 BW). Voorbeelden zijn
natuurgeweld of oorlog.
CASUS: REISSECTOR EN OVEREENKOMST:
Reiscontract: Bij het boeken van een reis ontstaat een contract. De touroperator
heeft de verplichting om de reis uit te voeren, behalve bij overmacht.
Gewijzigde omstandigheden: Als omstandigheden wijzigen, kan het contract
alsnog uitgevoerd moeten worden, tenzij sprake is van overmacht (bv. pandemie).
o Reis annuleringsvergoedingen: Afhankelijk van de algemene
voorwaarden, kan de touroperator een terugbetaling doen, maar er is geen
automatische terugbetaling.
AANSPRAKELIJKHEID ZONDER CONTRACT:
Algemeen principe: Iedereen draagt zijn eigen schade, tenzij er sprake is van
een onrechtmatige daad.
o Onrechtmatige daad: Iemand die door een fout schade veroorzaakt aan
een ander moet deze schade vergoeden (Art. 1382 BW).
o Vraag: Heeft de touroperator een fout begaan bij het niet leveren van de
overeengekomen diensten?
2
,ANDERE VERGOEDINGSMECHANISMEN:
Garantiefonds Reizen: Dit is een fonds waarmee tegemoetkoming kan worden
gegeven als er geen fout kan worden aangetoond van een andere partij.
Verzekeringen: Reis- of annuleringsverzekeringen kunnen schade dekken als
een reis geannuleerd wordt of niet kan doorgaan door omstandigheden buiten de
controle van de reiziger.
1. OVERZICHT VAN HET RECHT
Recht is overal aanwezig:
Coronacrisis: Het recht werd ingeroepen om maatregelen te nemen, zoals
lockdowns en steunmaatregelen.
Burenruzies: Deze kunnen leiden tot rechtszaken over overlast of
eigendomskwesties.
Mode: Intellectueel eigendom, bijvoorbeeld bij de rechtszaak van Louboutin tegen
namaak.
Muziek: Auteursrechten en contractuele kwesties, zoals bij Taylor Swift.
Seksueel strafrecht: Veranderingen in wat wel en niet strafbaar is, afhankelijk
van de omstandigheden.
Leeftijd: De wet maakt onderscheid tussen meerderjarigheid (18 jaar) en
minderjarigheid, en dit beïnvloedt iemands handelingsbekwaamheid.
Geslacht: Het recht moet rekening houden met gelijkheid en rechten van mensen
ongeacht geslacht en identiteit.
Naam: De wet regelt de erkenning van iemands identiteit door middel van de
naam.
2. CASUSSEN
1. Man en 14-jarige stiefdochter's klasgenoot: De rechter oordeelde dat de man
schuldig was aan aanranding en niet aan verkrachting. De zaak werd
beoordeeld in de context van de relatie tussen de man en het meisje, waarbij de
rechter rekening hield met schuldinzicht en omstandigheden.
o Relevant artikel: Artikel 242 en 243 Wetboek van Strafrecht (Sr)
(verkrachting en aanranding).
2. Kluis met €300.000: Drie partijen (de eigenaar, de aannemers, en Dexia)
claimden aanspraak op het geld gevonden in een onroerend goed. Omdat de
koopakte nog niet definitief was ondertekend, kregen de eigenaar en aannemers
elk een deel van het geld.
o Relevant artikel: Artikel 3.59 BW (roerende en onroerende goederen).
3
, 3. JURIDISCHE CONCEPTEN
Roerende en onroerende goederen: Roerende goederen kunnen worden
verplaatst, terwijl onroerende goederen dit niet kunnen. Het onderscheid wordt
geregeld in artikel 3.59 BW.
Objectief en subjectief recht:
o Objectief recht betreft de regels die de inhoud, totstandkoming en
bescherming van subjectieve rechten bepalen (bijvoorbeeld artikel 3.29
BW).
o Subjectief recht betreft de rechten die een individu bezit (bijvoorbeeld
eigendom).
Wat is recht?
Recht is het geheel van regels die bepalen wat mogelijk is, verboden is en
noodzakelijk in de samenleving. Het regelt de verhoudingen tussen mensen en
zorgt voor rechtvaardigheid. Deze definitie kan verder worden verdiept door te
verwijzen naar diverse rechtstheoretische visies, zoals die van H.L.A. Hart.
4. NIEUWE WETSWIJZIGINGEN EN SOCIALE THEMA'S
Voyeurisme: Sinds 2016 strafbaar.
Verspreiden van naaktbeelden: Strafbaar sinds 2020.
#MeToo-beweging: Vraag over privacy en de verspreiding van privé-informatie,
wat betrekking heeft op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer.
o Relevant artikel voor het verspreiden van naaktbeelden zonder
toestemming: Artikel 139a Sr (Wetboek van Strafrecht).
4
