Consumentenrecht
Leerstuk 0 : welkom + praktisch
De consument (een natuurlijke persoon : van vlees en bloed, de fysieke persoon
<> rechtspersoon) die een transactie doet voor private doelstelling. Die verwerft
een doel / dienst om het te gebruiken in zijn privé. (consumentenrecht =
consumentenbeschermingsrecht)
Staat in relatie met een professioneel (in het kader van een economische
activiteit). Bv een natuurlijke persoon die een broek koopt van H&M
(professionele verkoper die goederen aanbiedt op de markt). Op deze relatie is
het consumentenrecht gevestigd.
De consument verdient extra bescherming (de consument is de zwakkere partij).
Regels waaronder goederen / diensten door professionele verkopers aan
consumenten verkocht kunnen worden (ondervind problemen naar aanleiding
van een goed dat hij / zij gekocht heeft van een professionele verkoper) :
Fien vindt de online bij zalando.be aangekochte schoenen minder mooi
staan bij haar dan gehoopt.
Joris kocht op het Autosalon een nieuwe wagen via lening (heeft niet veel
financiële middelen) aan een rentevoet van maar liefst 17%. Een verkoop
op afbetaling : in schijven afbetalen, bv een maandelijks bedrag van €500
met bijkomende interesten.
Anisa kocht een zwarte zetel, maar er wordt een rode geleverd. In de
algemene voorwaarden staat dat de verkoper eenzijdig de kleur en
afmetingen mag veranderen (zonder dat zij op de hoogte is kan de
professionele verkoper zaken gaan veranderen).
De nieuwe IPhone die Lena twee maanden geleden kocht start niet meer
op.
relatie tussen een consument en een professionele verkoper (een B2C-
contract) : een koop-verkoop overeenkomst (in boek 5 BW staan de regels
over contractuele relaties + de bijzondere regels in het Oud BW)
Hoe goed ben jij op de hoogte van jouw rechten als consument?
Onze maatschappij is doordrongen door rechtsregels. Bv als je je beweegt
op de openbare weg moet je kennis hebben over de verkeersregels. Het is
voor iedereen van toepassing, iedereen moet op de hoogte zijn van zijn
rechten en plichten
Regels waaronder goederen / diensten door professionele verkopers aan
consumenten aangeboden kunnen worden :
Reclame : communicatie die professionele ondernemingen doen naar
consumenten toe om de verkoop te bevorderen (kan schriftelijk zijn in
tijdschriften, maar ook mondeling via de radio)
1
, Videofragment : ‘lokvogelreclame’ bij warenhuisketen Lidl (grote kortingen
maar er zijn geen kortingen of het is niet genoeg op voorraad, als dat niet
het geval is kunnen er juridische gevolgen aan gekoppeld worden )
Reclame mag niet ‘misleidend’ / oneerlijk zijn = reclame moet altijd 100%
feitelijk correct zijn? (je mag ze niet misleiden over de realiteit, kan de
persoon wel misleidt worden?)
Videofragment : Red Bull-reclame (de consument verwacht niet dat je
vleugels krijgt, ze hebben miljoen euro betaald om een proces te vermijden
over de slogan ‘stimuleert lichaam en geest’ want het beweert dat het je
concentratievermogen verbeterd terwijl er geen officiële onderzoeken
gedaan zijn daarrond
Prijsvermindering (korting) mogen niet ‘vals’ zijn, de onderneming laat een
reductie toe voor de prijs die ze normaal rendeert. De consument moet
weten wat de vroegere prijs was, zodat ze weten welk profijt ze doen. Maar
ook daar blijken problemen rond te zijn, er werd dan vastgesteld dat bv op
1 juli de solden beginnen en bieden laarzen aan €95. 2 dagen ervoor waren
diezelfde laarzen €100. Maar wat doen ze dan? De dag voordat de solden
beginnen gaan ze kortstondig de prijs verhogen naar €150, waardoor de
consument denkt dat hij / zij er profijt bij heeft. Maar daar werden regels
rond gemaakt, de korting slaat op de prijs die al minstens 1 maand in de
winkel liggen.
Videofragment : valse Black Friday-‘kortingen’ ; ondanks de nieuwe regels
is er vastgesteld dat er veel schendingen gedaan werden rond die regels.
Stemmen :
De wettelijke garantie voor ‘consumptiegoederen’ (= goederen gekocht door
een consument van een professionele verkoper) …
A. bedraagt altijd twee jaar, te rekenen vanaf het ogenblik dat de consument de
winkel buiten stapt met het goed onder de arm (of vanaf het ogenblik waarop
het wordt geleverd bij een online aankoop)
B. bedraagt twee jaar, behalve voor elektronica zoals smartphones, in dat geval
is de garantie beperkt tot 6 maanden
C. bedraagt in principe twee jaar, maar de verkoper kan in zijn algemene
voorwaarden bepalen dat er géén garantie wordt verleend (als de consument
hiermee akkoord gaat, verliest hij zijn wettelijk recht op garantie)
D. geldt niet voor producten die in de solden worden aangekocht
bedraagt altijd twee jaar, te rekenen vanaf het ogenblik dat de consument
de winkel buiten stapt met het goed onder de arm (of vanaf het ogenblik
waarop het wordt geleverd bij een online aankoop). Men probeert wel stelling
C toe te passen, maar het is van openbare orde waardoor je er niet van kan
afwijken.
2
,Leerstuk 1 : situering van het consumentenrecht
1. DEFINITIE, ONTSTAAN EN AFBAKENING TEGENOVER ANDERE
RECHTSTAKKEN (IN HET BIJZONDER HET GEMEEN
VERBINTENISSENRECHT / GEWOON CONTRACTENRECHT)
1.1. DEFINITIE VAN CONSUMENTENRECHT
Geheel / verzameling van regels die tot doel hebben natuurlijke personen te
beschermen in hun rol als consument
Consument = iedere natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden die
buiten zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit vallen – de
natuurlijke persoon die optreedt voor private doeleinden (zie bv. art. I.1, 2°
WER; art. 1649bis, §1, 1° oud BW)
o We hebben een advocaat die een zelfstandige activiteit uit oefent,
wanneer die een laptop aankoopt voor zijn activiteit, dan treedt hij niet
op als natuurlijke persoon want hij verwerft het niet voor private
doeleinden dus heeft die bescherming niet (geen consument). Maar als
hij kleding gaat kopen treedt hij wel op als natuurlijke persoon die
zaken koopt voor private doeleinden (wel consument met de
bescherming)
o de persoon op zich is niet kwalificerend, we gaan kijken naar de
reden waarom hij een transactie werft
Gericht op bescherming van de consument in zijn relatie tot de professionele
beroepsbeoefenaar (producent/verkoper/ onderneming …), om het economisch
en juridisch evenwicht tussen beiden te herstellen consument is maar
geldig vanaf dat hij een relatie heeft met een professionele beroepsbeoefenaar
Consumentenrecht betreft ‘B2C’-relaties – business to consument (<> ‘C2C’
en ‘B2B’)
o C2C : 2 consumenten tegenover elkaar, bv een vriendin wilt haar tas
niet meer en jij vind hem wel mooi en zou hem overkopen. Jouw
vriendin is geen professionele beroepsbeoefenaar – het
consumentenrecht is hier op dus niet van toepassing
o B2B : 2 professionelen staan tegenover elkaar, bv een garagist die
auto-onderdelen gaat aankopen van een andere handelaar, dan is dat
een transactie tussen 2 bedrijven
Consument wordt beschouwd als economisch zwakkere en minder ervaren
contractspartij – de consument heeft minder ervaring en handelingsmacht
o De wetgever komt ertussen en gaat extra bescherming opleggen zodat
het evenwicht op economisch- en juridische vlak hersteld wordt
Tendens: uitbreiding toepassingsgebied naar B2B-relaties
3
, o Verschillende regels (vnl. Boek VI. WER – zie Thema 3.) beogen niet -
alleen - de bescherming van de consument, maar - ook - van de
concurrent
o Bv regels rond reclame, ze willen de consument beschermen (geen
koopjes gedaan waarvan hij later spijt zou hebben)
1.2. ONTSTAAN VAN CONSUMENTENRECHT
Vrij recente rechtstak (°1960)
Opkomst ‘consumptiemaatschappij’ tweede helft 20e eeuw (na WO II)
= de maatschappij waar we nu in leven, goederen niet alleen aankopen
voor de basisbehoeften, maar de goederen en diensten die aangekocht
worden voor de levensstijl
WOII : het ging economisch goed, het inkomen van het gemiddeld
huishouden steeg waardoor er geld over was om andere zaken te voorzien
(professionele aanbieders steeg dan en werd beter georganiseerd)
Stijging van:
Enerzijds welvaart en koopkracht van burgers
Anderzijds professionele aanbieders van goederen en diensten
Gevolg: nood aan regels ter bescherming van de rechtspositie van consumenten
1.3. AFBAKENING VAN HET CONSUMENTENRECHT
1.3.1. PRINCIPES VERBINTENISSENRECHT (BOEK 5 BW)
Contractvrijheid : de vrijheid of ze een contract sluiten, met wie je dat wil doen,
partijen hebben vrijheid om het inhoud van het contract te regelen (aanvullen
recht, je kan er van af wijken)
Bindende kracht : zodra partijen op geldige wijze hun toestemming gegeven
hebben zijn ze gebonden en moeten ze het naleven
Consumentenrecht : verschillende soorten ‘compenserende’ maatregelen (ze
gaan er vanaf wijken met als doel de consument meer bescherming aan te
bieden, maatregelen om het onevenwicht te gaan herstellen)
4
Leerstuk 0 : welkom + praktisch
De consument (een natuurlijke persoon : van vlees en bloed, de fysieke persoon
<> rechtspersoon) die een transactie doet voor private doelstelling. Die verwerft
een doel / dienst om het te gebruiken in zijn privé. (consumentenrecht =
consumentenbeschermingsrecht)
Staat in relatie met een professioneel (in het kader van een economische
activiteit). Bv een natuurlijke persoon die een broek koopt van H&M
(professionele verkoper die goederen aanbiedt op de markt). Op deze relatie is
het consumentenrecht gevestigd.
De consument verdient extra bescherming (de consument is de zwakkere partij).
Regels waaronder goederen / diensten door professionele verkopers aan
consumenten verkocht kunnen worden (ondervind problemen naar aanleiding
van een goed dat hij / zij gekocht heeft van een professionele verkoper) :
Fien vindt de online bij zalando.be aangekochte schoenen minder mooi
staan bij haar dan gehoopt.
Joris kocht op het Autosalon een nieuwe wagen via lening (heeft niet veel
financiële middelen) aan een rentevoet van maar liefst 17%. Een verkoop
op afbetaling : in schijven afbetalen, bv een maandelijks bedrag van €500
met bijkomende interesten.
Anisa kocht een zwarte zetel, maar er wordt een rode geleverd. In de
algemene voorwaarden staat dat de verkoper eenzijdig de kleur en
afmetingen mag veranderen (zonder dat zij op de hoogte is kan de
professionele verkoper zaken gaan veranderen).
De nieuwe IPhone die Lena twee maanden geleden kocht start niet meer
op.
relatie tussen een consument en een professionele verkoper (een B2C-
contract) : een koop-verkoop overeenkomst (in boek 5 BW staan de regels
over contractuele relaties + de bijzondere regels in het Oud BW)
Hoe goed ben jij op de hoogte van jouw rechten als consument?
Onze maatschappij is doordrongen door rechtsregels. Bv als je je beweegt
op de openbare weg moet je kennis hebben over de verkeersregels. Het is
voor iedereen van toepassing, iedereen moet op de hoogte zijn van zijn
rechten en plichten
Regels waaronder goederen / diensten door professionele verkopers aan
consumenten aangeboden kunnen worden :
Reclame : communicatie die professionele ondernemingen doen naar
consumenten toe om de verkoop te bevorderen (kan schriftelijk zijn in
tijdschriften, maar ook mondeling via de radio)
1
, Videofragment : ‘lokvogelreclame’ bij warenhuisketen Lidl (grote kortingen
maar er zijn geen kortingen of het is niet genoeg op voorraad, als dat niet
het geval is kunnen er juridische gevolgen aan gekoppeld worden )
Reclame mag niet ‘misleidend’ / oneerlijk zijn = reclame moet altijd 100%
feitelijk correct zijn? (je mag ze niet misleiden over de realiteit, kan de
persoon wel misleidt worden?)
Videofragment : Red Bull-reclame (de consument verwacht niet dat je
vleugels krijgt, ze hebben miljoen euro betaald om een proces te vermijden
over de slogan ‘stimuleert lichaam en geest’ want het beweert dat het je
concentratievermogen verbeterd terwijl er geen officiële onderzoeken
gedaan zijn daarrond
Prijsvermindering (korting) mogen niet ‘vals’ zijn, de onderneming laat een
reductie toe voor de prijs die ze normaal rendeert. De consument moet
weten wat de vroegere prijs was, zodat ze weten welk profijt ze doen. Maar
ook daar blijken problemen rond te zijn, er werd dan vastgesteld dat bv op
1 juli de solden beginnen en bieden laarzen aan €95. 2 dagen ervoor waren
diezelfde laarzen €100. Maar wat doen ze dan? De dag voordat de solden
beginnen gaan ze kortstondig de prijs verhogen naar €150, waardoor de
consument denkt dat hij / zij er profijt bij heeft. Maar daar werden regels
rond gemaakt, de korting slaat op de prijs die al minstens 1 maand in de
winkel liggen.
Videofragment : valse Black Friday-‘kortingen’ ; ondanks de nieuwe regels
is er vastgesteld dat er veel schendingen gedaan werden rond die regels.
Stemmen :
De wettelijke garantie voor ‘consumptiegoederen’ (= goederen gekocht door
een consument van een professionele verkoper) …
A. bedraagt altijd twee jaar, te rekenen vanaf het ogenblik dat de consument de
winkel buiten stapt met het goed onder de arm (of vanaf het ogenblik waarop
het wordt geleverd bij een online aankoop)
B. bedraagt twee jaar, behalve voor elektronica zoals smartphones, in dat geval
is de garantie beperkt tot 6 maanden
C. bedraagt in principe twee jaar, maar de verkoper kan in zijn algemene
voorwaarden bepalen dat er géén garantie wordt verleend (als de consument
hiermee akkoord gaat, verliest hij zijn wettelijk recht op garantie)
D. geldt niet voor producten die in de solden worden aangekocht
bedraagt altijd twee jaar, te rekenen vanaf het ogenblik dat de consument
de winkel buiten stapt met het goed onder de arm (of vanaf het ogenblik
waarop het wordt geleverd bij een online aankoop). Men probeert wel stelling
C toe te passen, maar het is van openbare orde waardoor je er niet van kan
afwijken.
2
,Leerstuk 1 : situering van het consumentenrecht
1. DEFINITIE, ONTSTAAN EN AFBAKENING TEGENOVER ANDERE
RECHTSTAKKEN (IN HET BIJZONDER HET GEMEEN
VERBINTENISSENRECHT / GEWOON CONTRACTENRECHT)
1.1. DEFINITIE VAN CONSUMENTENRECHT
Geheel / verzameling van regels die tot doel hebben natuurlijke personen te
beschermen in hun rol als consument
Consument = iedere natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden die
buiten zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit vallen – de
natuurlijke persoon die optreedt voor private doeleinden (zie bv. art. I.1, 2°
WER; art. 1649bis, §1, 1° oud BW)
o We hebben een advocaat die een zelfstandige activiteit uit oefent,
wanneer die een laptop aankoopt voor zijn activiteit, dan treedt hij niet
op als natuurlijke persoon want hij verwerft het niet voor private
doeleinden dus heeft die bescherming niet (geen consument). Maar als
hij kleding gaat kopen treedt hij wel op als natuurlijke persoon die
zaken koopt voor private doeleinden (wel consument met de
bescherming)
o de persoon op zich is niet kwalificerend, we gaan kijken naar de
reden waarom hij een transactie werft
Gericht op bescherming van de consument in zijn relatie tot de professionele
beroepsbeoefenaar (producent/verkoper/ onderneming …), om het economisch
en juridisch evenwicht tussen beiden te herstellen consument is maar
geldig vanaf dat hij een relatie heeft met een professionele beroepsbeoefenaar
Consumentenrecht betreft ‘B2C’-relaties – business to consument (<> ‘C2C’
en ‘B2B’)
o C2C : 2 consumenten tegenover elkaar, bv een vriendin wilt haar tas
niet meer en jij vind hem wel mooi en zou hem overkopen. Jouw
vriendin is geen professionele beroepsbeoefenaar – het
consumentenrecht is hier op dus niet van toepassing
o B2B : 2 professionelen staan tegenover elkaar, bv een garagist die
auto-onderdelen gaat aankopen van een andere handelaar, dan is dat
een transactie tussen 2 bedrijven
Consument wordt beschouwd als economisch zwakkere en minder ervaren
contractspartij – de consument heeft minder ervaring en handelingsmacht
o De wetgever komt ertussen en gaat extra bescherming opleggen zodat
het evenwicht op economisch- en juridische vlak hersteld wordt
Tendens: uitbreiding toepassingsgebied naar B2B-relaties
3
, o Verschillende regels (vnl. Boek VI. WER – zie Thema 3.) beogen niet -
alleen - de bescherming van de consument, maar - ook - van de
concurrent
o Bv regels rond reclame, ze willen de consument beschermen (geen
koopjes gedaan waarvan hij later spijt zou hebben)
1.2. ONTSTAAN VAN CONSUMENTENRECHT
Vrij recente rechtstak (°1960)
Opkomst ‘consumptiemaatschappij’ tweede helft 20e eeuw (na WO II)
= de maatschappij waar we nu in leven, goederen niet alleen aankopen
voor de basisbehoeften, maar de goederen en diensten die aangekocht
worden voor de levensstijl
WOII : het ging economisch goed, het inkomen van het gemiddeld
huishouden steeg waardoor er geld over was om andere zaken te voorzien
(professionele aanbieders steeg dan en werd beter georganiseerd)
Stijging van:
Enerzijds welvaart en koopkracht van burgers
Anderzijds professionele aanbieders van goederen en diensten
Gevolg: nood aan regels ter bescherming van de rechtspositie van consumenten
1.3. AFBAKENING VAN HET CONSUMENTENRECHT
1.3.1. PRINCIPES VERBINTENISSENRECHT (BOEK 5 BW)
Contractvrijheid : de vrijheid of ze een contract sluiten, met wie je dat wil doen,
partijen hebben vrijheid om het inhoud van het contract te regelen (aanvullen
recht, je kan er van af wijken)
Bindende kracht : zodra partijen op geldige wijze hun toestemming gegeven
hebben zijn ze gebonden en moeten ze het naleven
Consumentenrecht : verschillende soorten ‘compenserende’ maatregelen (ze
gaan er vanaf wijken met als doel de consument meer bescherming aan te
bieden, maatregelen om het onevenwicht te gaan herstellen)
4
