1 Inleiding – Juridische tewerkstellingsvormen
Inleiding
Sociaal recht = twee luiken
arbeidsrecht (privaat recht)
socialezekerheidsrecht (publiek recht)
Arbeidsrecht (vanaf de 19e eeuw)
= privaatrecht, het deel dat de onderlinge relaties tussen de burgers regelt, burgers worden
aanschouwt als gelijkwaardige partijen en bevat veel dwingend recht (=rechtsregels waarvan men
niet mag afwijken)
= gekomen door lage lonen, lange arbeidsdagen, weinig rustperiodes, vrouwen- en kinderarbeid, …
• Leidt tot sociale onrust en verplichtte de overheid om extra regels te maken ter
bescherming van de werkende klasse (= de eerste ‘sociale wetgeving’)
• = bescherming van het loon, reglementering van vrouwen- en kinderarbeid, regels over het
werkplaatsenreglement en arbeidsovereenkomsten, bescherming tegen arbeidsongevallen,
invoering van de verplichte zondagsrust, …
Doel arbeidsrecht= Het beschermen va de werknemer als zwakkere partij binnen de arbeidsrelatie
Individueel arbeidsrecht: rechtsregels die betrekking hebben op de arbeidsverhoudingen tussen
burgers (minimale verplichtingen, preventieve beschermingsregels, …)
Collectief arbeidsrecht: legt vast op welke wijze en in welke mate de werknemers als groep in
overleg kunnen treden met de werkgever en zelfs inspraak kunnen krijgen in de bedrijfsorganisatie
Socialezekerheidsrecht
= publiekrecht, dit regelt de relatie tussen de burgers en overheid
= de rechtsregels tot organisatie en uitvoering van de sociale zekerheid
= het geheel van sociale voorzieningen dat erop gericht is aan degenen die tijdelijk of definitief niet
meer kunnen of mogen werken een vervangingsinkomen te verschaffen, waardoor ze een
levensstandaard kunnen behouden
- De burger heeft recht op sociale zekerheid, indien bepaalde sociale risico’s zich voordoen. De
overheid bepaalt eenzijdig de spelregels van de sociale zekerheid; overheid bepaalt de
voorwaarden om een uitkering te krijgen, hoelang die kunnen worden verkregen en hoeveel die
bedragen.
= Sociaal recht is van meervoudig belang; het bepaalt de rechten en plichten die de WN’s en WG’s tov
elkaar hebben.
,Juridische tewerkstellingsvormen
Verschillende juridische tewerkstellingsvormen = 2 onderscheidingscriteria:
-Werk je onder gezag of niet?
-Heb je een arbeidsovereenkomst of ben je statutair?
a) Eerste onderscheid: eigen baas of niet?
Zelfstandige:
-Niet aan gezag onderworpen
-Meerdere klanten; overeenkomst van aanneming
-Door de wetgever als zelfstandigen beschouwd: mensen die winst maken met een nijverheids-,
handels- of landbouwbedrijf; bestuurders van vennootschappen; beoefenaren van vrije beroepen
Dienstverband: werkt voor één werkgever en is tijdens de uitvoering van het overeengekomen werk
onderworpen aan de instructies en de richtlijnen van die werkgever
-Valt wel onder het arbeidsrecht
Combinatie is mogelijk; zelfstandige in bijberoep
b) Tweede onderscheid: arbeidsovereenkomst of statuut?
Werken in dienst van een onderneming of een privépersoon verbonden aan arbeidsovereenkomst (2
partijen: de WG en de WN). Deze werknemers kunnen verder worden opgesplitst in: arbeiders,
bedienden, handelsvertegenwoordigers en dienstboden
Werk in dienst van de overheid = ambtenaar statutair (= rechten en plichten van het
overheidspersoneel worden niet vastgelegd in een individuele arbeidsovereenkomst, maar wel
bepaald door een vooraf bij wet of reglement vastgestelde ‘rechtpositie’ of ‘statuut’. = een geheel
van algemene en onpersoonlijke bepalingen, dat van toepassing is op de ambtenaren.
, Ambtenaren kunnen dus niet vooraf of individueel onderhandelen over de inhoud van hun statuut, ze
hebben geen recht op schadevergoeding wanner de overheid dit statuut eenzijdig zou wijzigen. Wel
kunnen de vast benoemde ambtenaren (leerkrachten) genieten van het voordeel van de vastheid van
betrekking. = een vaste benoeming kan enkel in bijzondere gevallen door de overheid beëindigd
worden.
Werk je voor een baas?
PRIVE JA NEE
= Zelfstandige
Werkgever – werknemer =werkt voor opdrachtgevende klant
= WN / Loontrekkende; onderworpen aan een
arbeidsovereenkomst = onderworpen aan een
-arbeider aannemingsovereenkomst
-bediende -Gemeen recht van toepassing
-handelsvertegenwoordiger
-dienstbode
OVERHEID (= ambtenaar)
OPTIE 1 : Statutair
Statutair; rechten/ plichten bepaald in vastgelegde rechtspositieregeling/ statuut
Kan niet vooraf/ individueel onderhandelen over de inhoud van statuut.
Geen recht op SV bij wijziging van statuut
Wel kunnen ze genieten van ‘vastbenoemdheid’
Bestuursrecht
via aanstellingscontract Kan benoemd of gewoon
OPTIE 2: Contractueel aanwerven
Voor welbepaalde taken voor een welbepaalde reden
Niet verbonden door een statuut
Onderworpen aan een arbeidsovereenkomst
, 1 Aan de slag!
1.1 Starten als zelfstandige
Zelfstandige Inschrijven bij KBO Kruispuntbank voor Ondernemingen via ondernemingsloket
toekennen van een ondernemingsnummer (uniek identificatienummer)
Naast de inschrijving in de KBO, moeten de nodige vergunningen en vestigingsattesten aanwezig zijn.
Startende zelfstandige inschrijving BTW en RSVZ
Genieten van “een sociaal statuut van de zelfstandige”?
• Inschrijving bij sociaal verzekeringsfonds naar keuze of Nationale Hulpkas SVZ
• Wie dit niet tijdig doet: Inschrijving bij ziekenfonds of Nationale Hulpkas ZIV
Zelfstandige met personeel: Inschrijving als werkgever bij de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ)
1.2 Werken bij de overheid
Werken bij de overheid ambtenarenstatuut
Wat hoort er binnen de overheid= federale overheid, gemeenschappen, lokale overheden, diensten
die van deze overheden afhangen.
Om als ambtenaar aangesteld te worden: Wervingsexamen, medische geschiktheid en proeftijd
doorlopen
De selectie is vergelijkend persoon met de beste punten krijgt de job; wervingsexamens
georganiseerd door Selor
Een wervingsreserve: kandidaten die slaagden voor de vergelijkende selectie kunnen tot twee jaar
na de selectieproef een jobaanbieding krijgen zonder een nieuwe selectie te moeten ondergaan
1.3 Werken als werknemer
Inschrijven als werkzoekende bij de VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en
Beroepsopleiding Belang) VDAB helpt zoeken naar werk voor werkzoekenden
(WG’s die gemiddeld 20 wn’s tewerkstellen per jaar, zijn verplicht de VDAB in kennis te stellen van elke
vacante betrekking in hun onderneming. Geldt niet voor uitzendkantoren)
Belang = voor beroepsinschakelings- of werkloosheidsuitkering van de RVA te ontvangen, ook voor het
recht op gezinsbijslag te behouden. (beroepsinschakelingsuitkering; voor afgestudeerden die na het
doorlopen van de beroepsinschakelingstijd van 12 maand nog steeds geen werk hebben)
1.3.1 Aanwerving
= vaak voorafgaand een AO; is een sollicitatie- en selectieprocedure = de ‘precontractuele’ fase. Hier
gaan er ook enkele basisregels mee hand in hand: CAO nr. 38 en 38sexies
REGELS VOOR DE WERKGEVER
1) Geen fictieve arbeidsplaatsen (wie een vacature bekend maakt, dient ook echt op zoek te zijn naar
een nieuwe werknemer)
2) De sollicitant voldoende informatie verschaffen in verband met de arbeidsplaats (functievereisten,
plaats…)
Inleiding
Sociaal recht = twee luiken
arbeidsrecht (privaat recht)
socialezekerheidsrecht (publiek recht)
Arbeidsrecht (vanaf de 19e eeuw)
= privaatrecht, het deel dat de onderlinge relaties tussen de burgers regelt, burgers worden
aanschouwt als gelijkwaardige partijen en bevat veel dwingend recht (=rechtsregels waarvan men
niet mag afwijken)
= gekomen door lage lonen, lange arbeidsdagen, weinig rustperiodes, vrouwen- en kinderarbeid, …
• Leidt tot sociale onrust en verplichtte de overheid om extra regels te maken ter
bescherming van de werkende klasse (= de eerste ‘sociale wetgeving’)
• = bescherming van het loon, reglementering van vrouwen- en kinderarbeid, regels over het
werkplaatsenreglement en arbeidsovereenkomsten, bescherming tegen arbeidsongevallen,
invoering van de verplichte zondagsrust, …
Doel arbeidsrecht= Het beschermen va de werknemer als zwakkere partij binnen de arbeidsrelatie
Individueel arbeidsrecht: rechtsregels die betrekking hebben op de arbeidsverhoudingen tussen
burgers (minimale verplichtingen, preventieve beschermingsregels, …)
Collectief arbeidsrecht: legt vast op welke wijze en in welke mate de werknemers als groep in
overleg kunnen treden met de werkgever en zelfs inspraak kunnen krijgen in de bedrijfsorganisatie
Socialezekerheidsrecht
= publiekrecht, dit regelt de relatie tussen de burgers en overheid
= de rechtsregels tot organisatie en uitvoering van de sociale zekerheid
= het geheel van sociale voorzieningen dat erop gericht is aan degenen die tijdelijk of definitief niet
meer kunnen of mogen werken een vervangingsinkomen te verschaffen, waardoor ze een
levensstandaard kunnen behouden
- De burger heeft recht op sociale zekerheid, indien bepaalde sociale risico’s zich voordoen. De
overheid bepaalt eenzijdig de spelregels van de sociale zekerheid; overheid bepaalt de
voorwaarden om een uitkering te krijgen, hoelang die kunnen worden verkregen en hoeveel die
bedragen.
= Sociaal recht is van meervoudig belang; het bepaalt de rechten en plichten die de WN’s en WG’s tov
elkaar hebben.
,Juridische tewerkstellingsvormen
Verschillende juridische tewerkstellingsvormen = 2 onderscheidingscriteria:
-Werk je onder gezag of niet?
-Heb je een arbeidsovereenkomst of ben je statutair?
a) Eerste onderscheid: eigen baas of niet?
Zelfstandige:
-Niet aan gezag onderworpen
-Meerdere klanten; overeenkomst van aanneming
-Door de wetgever als zelfstandigen beschouwd: mensen die winst maken met een nijverheids-,
handels- of landbouwbedrijf; bestuurders van vennootschappen; beoefenaren van vrije beroepen
Dienstverband: werkt voor één werkgever en is tijdens de uitvoering van het overeengekomen werk
onderworpen aan de instructies en de richtlijnen van die werkgever
-Valt wel onder het arbeidsrecht
Combinatie is mogelijk; zelfstandige in bijberoep
b) Tweede onderscheid: arbeidsovereenkomst of statuut?
Werken in dienst van een onderneming of een privépersoon verbonden aan arbeidsovereenkomst (2
partijen: de WG en de WN). Deze werknemers kunnen verder worden opgesplitst in: arbeiders,
bedienden, handelsvertegenwoordigers en dienstboden
Werk in dienst van de overheid = ambtenaar statutair (= rechten en plichten van het
overheidspersoneel worden niet vastgelegd in een individuele arbeidsovereenkomst, maar wel
bepaald door een vooraf bij wet of reglement vastgestelde ‘rechtpositie’ of ‘statuut’. = een geheel
van algemene en onpersoonlijke bepalingen, dat van toepassing is op de ambtenaren.
, Ambtenaren kunnen dus niet vooraf of individueel onderhandelen over de inhoud van hun statuut, ze
hebben geen recht op schadevergoeding wanner de overheid dit statuut eenzijdig zou wijzigen. Wel
kunnen de vast benoemde ambtenaren (leerkrachten) genieten van het voordeel van de vastheid van
betrekking. = een vaste benoeming kan enkel in bijzondere gevallen door de overheid beëindigd
worden.
Werk je voor een baas?
PRIVE JA NEE
= Zelfstandige
Werkgever – werknemer =werkt voor opdrachtgevende klant
= WN / Loontrekkende; onderworpen aan een
arbeidsovereenkomst = onderworpen aan een
-arbeider aannemingsovereenkomst
-bediende -Gemeen recht van toepassing
-handelsvertegenwoordiger
-dienstbode
OVERHEID (= ambtenaar)
OPTIE 1 : Statutair
Statutair; rechten/ plichten bepaald in vastgelegde rechtspositieregeling/ statuut
Kan niet vooraf/ individueel onderhandelen over de inhoud van statuut.
Geen recht op SV bij wijziging van statuut
Wel kunnen ze genieten van ‘vastbenoemdheid’
Bestuursrecht
via aanstellingscontract Kan benoemd of gewoon
OPTIE 2: Contractueel aanwerven
Voor welbepaalde taken voor een welbepaalde reden
Niet verbonden door een statuut
Onderworpen aan een arbeidsovereenkomst
, 1 Aan de slag!
1.1 Starten als zelfstandige
Zelfstandige Inschrijven bij KBO Kruispuntbank voor Ondernemingen via ondernemingsloket
toekennen van een ondernemingsnummer (uniek identificatienummer)
Naast de inschrijving in de KBO, moeten de nodige vergunningen en vestigingsattesten aanwezig zijn.
Startende zelfstandige inschrijving BTW en RSVZ
Genieten van “een sociaal statuut van de zelfstandige”?
• Inschrijving bij sociaal verzekeringsfonds naar keuze of Nationale Hulpkas SVZ
• Wie dit niet tijdig doet: Inschrijving bij ziekenfonds of Nationale Hulpkas ZIV
Zelfstandige met personeel: Inschrijving als werkgever bij de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ)
1.2 Werken bij de overheid
Werken bij de overheid ambtenarenstatuut
Wat hoort er binnen de overheid= federale overheid, gemeenschappen, lokale overheden, diensten
die van deze overheden afhangen.
Om als ambtenaar aangesteld te worden: Wervingsexamen, medische geschiktheid en proeftijd
doorlopen
De selectie is vergelijkend persoon met de beste punten krijgt de job; wervingsexamens
georganiseerd door Selor
Een wervingsreserve: kandidaten die slaagden voor de vergelijkende selectie kunnen tot twee jaar
na de selectieproef een jobaanbieding krijgen zonder een nieuwe selectie te moeten ondergaan
1.3 Werken als werknemer
Inschrijven als werkzoekende bij de VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en
Beroepsopleiding Belang) VDAB helpt zoeken naar werk voor werkzoekenden
(WG’s die gemiddeld 20 wn’s tewerkstellen per jaar, zijn verplicht de VDAB in kennis te stellen van elke
vacante betrekking in hun onderneming. Geldt niet voor uitzendkantoren)
Belang = voor beroepsinschakelings- of werkloosheidsuitkering van de RVA te ontvangen, ook voor het
recht op gezinsbijslag te behouden. (beroepsinschakelingsuitkering; voor afgestudeerden die na het
doorlopen van de beroepsinschakelingstijd van 12 maand nog steeds geen werk hebben)
1.3.1 Aanwerving
= vaak voorafgaand een AO; is een sollicitatie- en selectieprocedure = de ‘precontractuele’ fase. Hier
gaan er ook enkele basisregels mee hand in hand: CAO nr. 38 en 38sexies
REGELS VOOR DE WERKGEVER
1) Geen fictieve arbeidsplaatsen (wie een vacature bekend maakt, dient ook echt op zoek te zijn naar
een nieuwe werknemer)
2) De sollicitant voldoende informatie verschaffen in verband met de arbeidsplaats (functievereisten,
plaats…)
