Inhoud
Belgisch publiekrecht..................................................................................................................1
1. Krachtlijnen.............................................................................................................................4
1.1. Inleiding............................................................................................................................5
Recht...................................................................................................................................5
Summa divisio: publiekrecht – privaatrecht.......................................................................5
1.2. De kernboodschap...........................................................................................................5
1.3. De Belgische staat............................................................................................................5
Ontstaan van staten............................................................................................................6
Ontstaan van Belgie............................................................................................................6
De Belgische staat – kenmerken v/e staat..........................................................................6
1.4. Een democratische rechtsstaat........................................................................................7
Gezagsuitoefening in de staat na Verlichting......................................................................7
Ontwikkeling van scheiding der machten...........................................................................7
1.5. Een meergelaagde staat in Europa...................................................................................8
De (federale staat België)....................................................................................................9
De Vlaamse en andere deelstaten....................................................................................10
De Europese Unie..............................................................................................................12
De gemeenten en provincies............................................................................................13
2. Grondwettelijke teksten........................................................................................................13
2.1. de Belgische grondwet...................................................................................................15
Formele grondwet.............................................................................................................15
Materiele grondwet..........................................................................................................15
Herziening.........................................................................................................................15
2.2. De constitutieve autonomie van de deelstaten.............................................................17
2.3. De basisverdragen van de EU.........................................................................................17
3. Beslissen, verkiezen en vertegenwoordigen.........................................................................18
3.1. Debatteren en organiseren............................................................................................18
3.2. Zelf beslissen..................................................................................................................19
3.3. Verkiezen en vertegenwoordigen..................................................................................20
Het federale niveau..........................................................................................................21
1
, Het deelstatelijke niveau...................................................................................................23
Europese niveau................................................................................................................24
De Vlaamse lokale besturen..............................................................................................25
4. Wetgeven..............................................................................................................................26
4.1. Federale niveau..............................................................................................................26
Wetgevingsprocedure.......................................................................................................27
Overdracht wetgevende bevoegdheden...........................................................................30
4.2. Deelstatelijk niveau........................................................................................................31
Decreten en ordonnanties................................................................................................31
4.3. Europese Unie................................................................................................................32
Europese wetgevingsprocedure (secundaire regels)........................................................33
4.4. Vlaamse gemeenten en provincies................................................................................33
4.5. Behoorlijk wetgeven......................................................................................................33
Algemene principes...........................................................................................................33
Toepassing van wetgeving in de tijd..................................................................................33
Interpretatieve wetgeving.................................................................................................34
5. Gefedereerde en gedecentraliseerde bevoegdheden..........................................................34
5.1. Bevoegdheidsverdeling in België...................................................................................34
Grondslagen bevoegdheidsverdeling................................................................................34
De federale bevoegdheden...............................................................................................36
Gemeenschapsbevgeodheden..........................................................................................37
De gewestbevoegdheden..................................................................................................37
Asymmetrie.......................................................................................................................38
Instrumentele bevoegdheden...........................................................................................38
Grenzen aan de bevoegdheidsuitoefening.......................................................................38
Verhoudingen tussen de federale entiteiten....................................................................38
6. De inwoners en hun grondrechten.......................................................................................40
6.1. De inwoners...................................................................................................................40
Personen met Belgische nationaliteit...............................................................................41
Personen zonder Belgische nationaliteit...........................................................................42
Burgers van de Europese Unie..........................................................................................42
6.2. De ontwikkeling van grondrechten................................................................................42
Grote evoluties doorheen decennia.................................................................................43
2
, 6.3. De voornaamste grondrechten......................................................................................45
6.4. !! De beperking van grondrechten................................................................................51
6.5. Horizontale werking van grondrechten..........................................................................54
7. vertrouwen en controleren...................................................................................................55
7.1. Op federaal niveau.........................................................................................................55
7.2. Op deelstatelijk niveau...................................................................................................60
8. Besturen................................................................................................................................61
8.1. Op federaal niveau........................................................................................................61
Bevoegdheden..................................................................................................................61
8.2. Op deelstatelijk niveau (deelstaatregeringen)...............................................................65
Bevoegdheden..................................................................................................................65
Procedure..........................................................................................................................65
Overdracht van bevoegdheden.........................................................................................65
8.3. Op lokaal niveau.............................................................................................................65
Procedure..........................................................................................................................65
9. Bestuurlijke rechtshandelingen en behoorlijk besturen.......................................................66
9.1. Bestuurlijke rechtshandelingen......................................................................................66
9.2. Behoorlijk besturen.......................................................................................................68
Werking in de tijd van een bestuurlijke rechtshandeling..................................................69
Behoorlijk besturen...........................................................................................................70
Andere algemene regels en principes uit bestuursrecht..................................................73
9.3. Bestuurlijk beroep.........................................................................................................74
10. Openbaarheid en bestuurstaal...........................................................................................76
10.1. Openbaarheid van bestuur(sdocumenten)..................................................................76
10.2. Taalgebruik door het bestuur.......................................................................................78
11. Bestuurlijke handhvaing......................................................................................................79
11.1. Begrip, doel en vormen................................................................................................79
11.2. Naar een meer ‘gewapend’ bestuur............................................................................81
11.3. Bestuurlijk handhavingsinstrumentarium....................................................................82
11.4. Actoren in bestuurlijke handhaving.............................................................................83
11.5. Algemene principes van bestuurlijke handhaving.......................................................84
12. Rechtsbescherming (luik bestuursrecht).............................................................................85
12.1. Beschermen.................................................................................................................85
3
, Rechtsbescherming tegen het bestuur.............................................................................85
Rechtsbescherming tegen het federale niveau.................................................................85
Rechtsbescherming tegen het deelstatelijke niveau........................................................88
Rechtsbescherming tegen het EU-niveau.........................................................................89
Rechtsbescherming tegen het lokale niveau....................................................................89
12.2. Overheidsaansprakelijkheid.........................................................................................89
13. Rechtspreken......................................................................................................................90
13.1. Federale rechtscolleges................................................................................................90
13.2. De rechtscolleges van de deelstaten............................................................................93
13.3. De rechtscolleges van de EU........................................................................................94
13.4. Lokale rechtscolleges?..................................................................................................94
14. Rechtsbescherming (luik staatsrecht).................................................................................95
14.1. Hiërarchie der normen.................................................................................................95
14.2. Rechtsbescherming tegen rechterlijke macht..............................................................97
1. KRACHTLIJNEN
4