Genderstudies
Inleidend college 1 ..................................................................................................................7
1. Gender in ons leven en denken? ...................................................................................7
1.1 Doing gender ..............................................................................................................7
1.2 Voorbeeld taal ............................................................................................................7
1.3 Berthe morisot ............................................................................................................8
1.4 Besluit ........................................................................................................................8
2. Wat is kenmerkend voor een genderbenadering?...........................................................8
2.1 Genderdefinitie Joan W. Scott (1986) ...........................................................................8
2.2 Nature - nurture ..........................................................................................................9
3. Tweedelingen man-vrouw, sekse gender: zo eenvoudig? .............................................. 10
3.1 The body as battle field ............................................................................................. 10
3.2 Een problematische taalkwestie ................................................................................ 11
3.3 Probleem met definiëren: sekse gebonden of gendergebonden? ................................. 11
3.4 Sekse- genderexpressie- genderidentiteit- genderrol .................................................. 11
4. Ac. Discipline: wanneer en hoe ontstaan? ................................................................... 12
4.1 Vrouwenbeweging jaren ’70 ....................................................................................... 13
5. Betekenis Ann Oakley?............................................................................................... 13
5.1 Achtergrond.............................................................................................................. 13
5.2 Politieke component in haar werk – invloed feminisme ............................................... 14
5.3 2000: experiments in knowing: gender and method in social sciences ........................ 14
6. Enkele voorbeelden ................................................................................................... 14
6.1 Biologie matters........................................................................................................ 14
6.2 Gender matters ........................................................................................................ 15
Inleidend college 2 ................................................................................................................ 17
1. Hoe studeren tweedelingen (+vb?) .............................................................................. 17
1.1 Veelheid aan tweedelingen (dichotomie).................................................................... 17
2. Welke theorieën verklaren verschillen en maatschappelijke positie (man en vrouw) ..... 18
2.1 courante termen ....................................................................................................... 18
2.2 Theorie verklaring verschillen .................................................................................... 18
2.3 1960-’70 onderdrukkingsperspectief ......................................................................... 18
2.4 Aandacht voor verschillen ......................................................................................... 18
2.5 1990-radicale subjectiviteit & identiteit ...................................................................... 19
2.6 Ontwikkeling masculinity studies .............................................................................. 20
1
, 2.7 Slotbeschouwing bij 2. Theorie .................................................................................. 20
3. Welke soorten verschil structureren maatschappelijke posities? ................................. 22
Inleidend college 3 ................................................................................................................ 23
Doelstelling les 3 (1 vraag beantwoorden) ........................................................................... 23
1. Scheidend denken: veelheid aan tweedelingen ........................................................... 23
2. De kracht van scheidend denken ................................................................................ 23
3. Kritische vragen bij Chodorow, Fow Keller, et al. .......................................................... 26
Inleidend college 4 ................................................................................................................ 28
1. Hoe kunnen we de sterke samenhang tussen ‘mannelijkheid-objectiviteit-
wetenschapsbeoefening’ verklaren? (Bacon, Descartes, Rousseau) .................................... 28
1.1 Moderne wetenschap: ontwikkeld uit scheidend denken? .......................................... 28
1.2 Moderne wetenschap: ontwikkeld uit scheidend denken? .......................................... 28
2. Wat is het impact van denken in dichotomieën op concreet onderzoek (enkele
voorbeelden) ..................................................................................................................... 30
2.1 Natuur-cultuur.......................................................................................................... 30
2.2 Kohlberg- Gilligan ..................................................................................................... 31
Gastcollege 1 ........................................................................................................................ 33
DEEL 1: verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen
vrouwen en huiselijk geweld................................................................................................... 33
Intro .................................................................................................................................. 33
1. Conventie van Istanbul............................................................................................... 33
1.1 Inleiding ............................................................................................................. 34
1.2 Seksueel geweld in België ................................................................................... 34
1.3 Huiselijk geweld in België (intra familiaal geweld) ................................................ 35
1.4 De essentie (van de conventie ) ........................................................................... 36
2. Posters van de conventie............................................................................................ 37
3. Toepassingsgebied conventie van Istanbul .................................................................. 37
3.1 Alleen van toepassing op vrouwen? ........................................................................... 37
4. Stereotypen conventie van Istanbul ............................................................................ 38
4.1 Geslacht & gender .................................................................................................... 38
4.2 Victim blaming.......................................................................................................... 38
5. Justitie verdrag van Istanbul........................................................................................ 39
6. Monitoring verdrag van Istanbul .................................................................................. 39
7. Zorgcentra na seksueel geweld ................................................................................... 40
7.1 Zorgcentra voor seksueel geweld: wat en voor wie ...................................................... 40
7.2 ZSG: aanbod ............................................................................................................. 40
2
, 7.3 ZSG: operationeel ..................................................................................................... 41
7.4 ZSG: stand van zaken ................................................................................................ 41
DEEL 2: Van de (Istanbul conventie) seksuele agressie set tot zorgcentra na seksueel geweld .. 41
1. Forensisch onderzoek ................................................................................................ 41
1.1 Doel van het onderzoek: ............................................................................................ 41
1.2 Middel voor het onderzoek ........................................................................................ 42
2. Verloop van traject ..................................................................................................... 45
3. Toekomst ................................................................................................................... 46
Gastcollege 2 : wat is (kinder) armoede, en waarom is het een probleem ................................. 46
1. Great smokey mountains ........................................................................................... 46
2. Armoede is relatief, en dat is goed .............................................................................. 47
3. Grafieken................................................................................................................... 48
3.1 Armoede in Europa ................................................................................................... 48
3.2 De armoede is stabiel…? ........................................................................................... 48
3.3 Stabiliteit verhult beweging ....................................................................................... 48
3.4 Hoe snel raak je uit armoede? ................................................................................... 48
3.5 Sociale uitgaven ....................................................................................................... 49
4. Armoede – evoluties in België ..................................................................................... 49
5. Kinderarmoede bestaat niet? ..................................................................................... 49
5.1 Kindspecifieke deprivatie .......................................................................................... 50
5.2 Kinderarmoede heeft een maatschappelijke prijs ....................................................... 50
6. Armoede is een tweesporenbeleid .............................................................................. 50
6.1 Cijfermatige voorbeelden .......................................................................................... 51
6.2 Inkomensbescherming.............................................................................................. 51
6.3 Kinderopvanggebruik in Vlaanderen (%, 0-3 jarigen) ................................................... 51
6.4 Inkomensbescherming: kinderbijslag ........................................................................ 51
7. Waarom doet België het niet goed? ............................................................................. 52
7.1 Is het een tewerkstellingsprobleem? .......................................................................... 52
7.2 Is het een probleem van sociale achtergrond? ........................................................... 53
7.3 Tewerkstelling X sociale achtergrond ........................................................................ 53
DEEL 2: Kinderen met een handicap ................................................................................... 54
1. Kinderen met een handicap groeien vaker in armoede op ................................................. 54
1.1 De causaliteit van het verband kan in 2 richtingen lopen ............................................. 54
1.2 Kinderen met een handicap hebben vaker een kwetsbare sociale achtergrond ............ 54
1.3 Ouders van kinderen met een handicap werken vaak minder ...................................... 55
3
, 1.4 Bovendien is het effect groter voor moeders............................................................... 55
1.5 De handicap van het kind brengt hogere kosten met zich mee .................................... 55
8. Kostenbenadering ...................................................................................................... 55
9. De minimale meerkost van kinderen met zorgbehoeften: referentiebudgetten .............. 56
2.2 Methode ................................................................................................................... 57
2.3 Resultaten van het onderzoek ................................................................................... 61
3. Toepassingen ................................................................................................................. 62
3.1 Monetaire armoedegrenzen contextualiseren ............................................................ 62
3.2 Adequaatheid Vlaamse financiële ondersteuning beoordeling ............................. 62
Gastcollege 3: (on)gelijkheid zit óók in onszelf: sociaal psychologisch onderzoek naar gender
(on)gelijkheid ........................................................................................................................ 64
1. Sociale Identiteitstheorie: Identiteit bestaat uit twee delen.......................................... 65
1.1 Een Stereotype is een Schema (representatie) over een Groep .................................... 65
1.2 Stereotypen zijn descriptief (beschrijven een versimpelde waargenomen werkelijkheid)
...................................................................................................................................... 65
1.3 Genderstereotypen: Agency vs. Communion. Descriptief, prescriptieve en proscriptieve
stereotypen .................................................................................................................... 66
1.4 Zelf nadenken over stereotypen ................................................................................. 66
2. Feiten over stereotypen .............................................................................................. 66
2.1 Nog meer feiten over stereotypen .............................................................................. 66
2.2 Vaak gebruikte termen .............................................................................................. 67
3. Onderzoek (van de spreker) ........................................................................................ 67
3.1 Sociale ongelijkheid: twee partijen in menselijk gedrag ............................................... 68
3.2 Rol van stigma .......................................................................................................... 68
4. Zelfregulatie .............................................................................................................. 69
4.1 Ook stereotypen en zelfregulatie onderzoek bij andere groepen dan vrouwen .............. 69
5. Concentreren op 3 vragen .......................................................................................... 69
5.1 Stereotype threat (stereotype dreiging): “A threat in the air” (Steele) ............................ 70
5.2 Ondersteunende factoren ......................................................................................... 71
5.3 Verborgen kosten ...................................................................................................... 74
6. Maar hoe zit het met regulatie van stereotypen bij mannen? ........................................ 75
7. Conclusie: stigma en zelfregulatie .............................................................................. 77
8. Gebruik van verschillende onderzoeksmethodes: ....................................................... 78
9. Kernboodschap (Take home) ...................................................................................... 78
Gastcollege 4: representatie van vrouwelijkheid en mannelijkheid in een geseksualiseerde
mediacultuur ........................................................................................................................ 78
4
Inleidend college 1 ..................................................................................................................7
1. Gender in ons leven en denken? ...................................................................................7
1.1 Doing gender ..............................................................................................................7
1.2 Voorbeeld taal ............................................................................................................7
1.3 Berthe morisot ............................................................................................................8
1.4 Besluit ........................................................................................................................8
2. Wat is kenmerkend voor een genderbenadering?...........................................................8
2.1 Genderdefinitie Joan W. Scott (1986) ...........................................................................8
2.2 Nature - nurture ..........................................................................................................9
3. Tweedelingen man-vrouw, sekse gender: zo eenvoudig? .............................................. 10
3.1 The body as battle field ............................................................................................. 10
3.2 Een problematische taalkwestie ................................................................................ 11
3.3 Probleem met definiëren: sekse gebonden of gendergebonden? ................................. 11
3.4 Sekse- genderexpressie- genderidentiteit- genderrol .................................................. 11
4. Ac. Discipline: wanneer en hoe ontstaan? ................................................................... 12
4.1 Vrouwenbeweging jaren ’70 ....................................................................................... 13
5. Betekenis Ann Oakley?............................................................................................... 13
5.1 Achtergrond.............................................................................................................. 13
5.2 Politieke component in haar werk – invloed feminisme ............................................... 14
5.3 2000: experiments in knowing: gender and method in social sciences ........................ 14
6. Enkele voorbeelden ................................................................................................... 14
6.1 Biologie matters........................................................................................................ 14
6.2 Gender matters ........................................................................................................ 15
Inleidend college 2 ................................................................................................................ 17
1. Hoe studeren tweedelingen (+vb?) .............................................................................. 17
1.1 Veelheid aan tweedelingen (dichotomie).................................................................... 17
2. Welke theorieën verklaren verschillen en maatschappelijke positie (man en vrouw) ..... 18
2.1 courante termen ....................................................................................................... 18
2.2 Theorie verklaring verschillen .................................................................................... 18
2.3 1960-’70 onderdrukkingsperspectief ......................................................................... 18
2.4 Aandacht voor verschillen ......................................................................................... 18
2.5 1990-radicale subjectiviteit & identiteit ...................................................................... 19
2.6 Ontwikkeling masculinity studies .............................................................................. 20
1
, 2.7 Slotbeschouwing bij 2. Theorie .................................................................................. 20
3. Welke soorten verschil structureren maatschappelijke posities? ................................. 22
Inleidend college 3 ................................................................................................................ 23
Doelstelling les 3 (1 vraag beantwoorden) ........................................................................... 23
1. Scheidend denken: veelheid aan tweedelingen ........................................................... 23
2. De kracht van scheidend denken ................................................................................ 23
3. Kritische vragen bij Chodorow, Fow Keller, et al. .......................................................... 26
Inleidend college 4 ................................................................................................................ 28
1. Hoe kunnen we de sterke samenhang tussen ‘mannelijkheid-objectiviteit-
wetenschapsbeoefening’ verklaren? (Bacon, Descartes, Rousseau) .................................... 28
1.1 Moderne wetenschap: ontwikkeld uit scheidend denken? .......................................... 28
1.2 Moderne wetenschap: ontwikkeld uit scheidend denken? .......................................... 28
2. Wat is het impact van denken in dichotomieën op concreet onderzoek (enkele
voorbeelden) ..................................................................................................................... 30
2.1 Natuur-cultuur.......................................................................................................... 30
2.2 Kohlberg- Gilligan ..................................................................................................... 31
Gastcollege 1 ........................................................................................................................ 33
DEEL 1: verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen
vrouwen en huiselijk geweld................................................................................................... 33
Intro .................................................................................................................................. 33
1. Conventie van Istanbul............................................................................................... 33
1.1 Inleiding ............................................................................................................. 34
1.2 Seksueel geweld in België ................................................................................... 34
1.3 Huiselijk geweld in België (intra familiaal geweld) ................................................ 35
1.4 De essentie (van de conventie ) ........................................................................... 36
2. Posters van de conventie............................................................................................ 37
3. Toepassingsgebied conventie van Istanbul .................................................................. 37
3.1 Alleen van toepassing op vrouwen? ........................................................................... 37
4. Stereotypen conventie van Istanbul ............................................................................ 38
4.1 Geslacht & gender .................................................................................................... 38
4.2 Victim blaming.......................................................................................................... 38
5. Justitie verdrag van Istanbul........................................................................................ 39
6. Monitoring verdrag van Istanbul .................................................................................. 39
7. Zorgcentra na seksueel geweld ................................................................................... 40
7.1 Zorgcentra voor seksueel geweld: wat en voor wie ...................................................... 40
7.2 ZSG: aanbod ............................................................................................................. 40
2
, 7.3 ZSG: operationeel ..................................................................................................... 41
7.4 ZSG: stand van zaken ................................................................................................ 41
DEEL 2: Van de (Istanbul conventie) seksuele agressie set tot zorgcentra na seksueel geweld .. 41
1. Forensisch onderzoek ................................................................................................ 41
1.1 Doel van het onderzoek: ............................................................................................ 41
1.2 Middel voor het onderzoek ........................................................................................ 42
2. Verloop van traject ..................................................................................................... 45
3. Toekomst ................................................................................................................... 46
Gastcollege 2 : wat is (kinder) armoede, en waarom is het een probleem ................................. 46
1. Great smokey mountains ........................................................................................... 46
2. Armoede is relatief, en dat is goed .............................................................................. 47
3. Grafieken................................................................................................................... 48
3.1 Armoede in Europa ................................................................................................... 48
3.2 De armoede is stabiel…? ........................................................................................... 48
3.3 Stabiliteit verhult beweging ....................................................................................... 48
3.4 Hoe snel raak je uit armoede? ................................................................................... 48
3.5 Sociale uitgaven ....................................................................................................... 49
4. Armoede – evoluties in België ..................................................................................... 49
5. Kinderarmoede bestaat niet? ..................................................................................... 49
5.1 Kindspecifieke deprivatie .......................................................................................... 50
5.2 Kinderarmoede heeft een maatschappelijke prijs ....................................................... 50
6. Armoede is een tweesporenbeleid .............................................................................. 50
6.1 Cijfermatige voorbeelden .......................................................................................... 51
6.2 Inkomensbescherming.............................................................................................. 51
6.3 Kinderopvanggebruik in Vlaanderen (%, 0-3 jarigen) ................................................... 51
6.4 Inkomensbescherming: kinderbijslag ........................................................................ 51
7. Waarom doet België het niet goed? ............................................................................. 52
7.1 Is het een tewerkstellingsprobleem? .......................................................................... 52
7.2 Is het een probleem van sociale achtergrond? ........................................................... 53
7.3 Tewerkstelling X sociale achtergrond ........................................................................ 53
DEEL 2: Kinderen met een handicap ................................................................................... 54
1. Kinderen met een handicap groeien vaker in armoede op ................................................. 54
1.1 De causaliteit van het verband kan in 2 richtingen lopen ............................................. 54
1.2 Kinderen met een handicap hebben vaker een kwetsbare sociale achtergrond ............ 54
1.3 Ouders van kinderen met een handicap werken vaak minder ...................................... 55
3
, 1.4 Bovendien is het effect groter voor moeders............................................................... 55
1.5 De handicap van het kind brengt hogere kosten met zich mee .................................... 55
8. Kostenbenadering ...................................................................................................... 55
9. De minimale meerkost van kinderen met zorgbehoeften: referentiebudgetten .............. 56
2.2 Methode ................................................................................................................... 57
2.3 Resultaten van het onderzoek ................................................................................... 61
3. Toepassingen ................................................................................................................. 62
3.1 Monetaire armoedegrenzen contextualiseren ............................................................ 62
3.2 Adequaatheid Vlaamse financiële ondersteuning beoordeling ............................. 62
Gastcollege 3: (on)gelijkheid zit óók in onszelf: sociaal psychologisch onderzoek naar gender
(on)gelijkheid ........................................................................................................................ 64
1. Sociale Identiteitstheorie: Identiteit bestaat uit twee delen.......................................... 65
1.1 Een Stereotype is een Schema (representatie) over een Groep .................................... 65
1.2 Stereotypen zijn descriptief (beschrijven een versimpelde waargenomen werkelijkheid)
...................................................................................................................................... 65
1.3 Genderstereotypen: Agency vs. Communion. Descriptief, prescriptieve en proscriptieve
stereotypen .................................................................................................................... 66
1.4 Zelf nadenken over stereotypen ................................................................................. 66
2. Feiten over stereotypen .............................................................................................. 66
2.1 Nog meer feiten over stereotypen .............................................................................. 66
2.2 Vaak gebruikte termen .............................................................................................. 67
3. Onderzoek (van de spreker) ........................................................................................ 67
3.1 Sociale ongelijkheid: twee partijen in menselijk gedrag ............................................... 68
3.2 Rol van stigma .......................................................................................................... 68
4. Zelfregulatie .............................................................................................................. 69
4.1 Ook stereotypen en zelfregulatie onderzoek bij andere groepen dan vrouwen .............. 69
5. Concentreren op 3 vragen .......................................................................................... 69
5.1 Stereotype threat (stereotype dreiging): “A threat in the air” (Steele) ............................ 70
5.2 Ondersteunende factoren ......................................................................................... 71
5.3 Verborgen kosten ...................................................................................................... 74
6. Maar hoe zit het met regulatie van stereotypen bij mannen? ........................................ 75
7. Conclusie: stigma en zelfregulatie .............................................................................. 77
8. Gebruik van verschillende onderzoeksmethodes: ....................................................... 78
9. Kernboodschap (Take home) ...................................................................................... 78
Gastcollege 4: representatie van vrouwelijkheid en mannelijkheid in een geseksualiseerde
mediacultuur ........................................................................................................................ 78
4
