H9 - De analyse van competitieve markten
Consumenten- en producentensurplus
Consumentensurplus meet het totale voordeel van alle
consumenten tezamen. Het is het verschil tussen de
betalingsbereidheid van de consument (vraagcurve) en de
evenwichtsprijs die tot stand komt op de markt.
Er zijn namelijk consumenten die meer willen betalen dan de
evenwichtsprijs.
Producentensurplus meet het totale voordeel van alle
producenten tezamen. Het is het verschil tussen de kostprijs en
de evenwichtsprijs op de markt.
De winst van de producent is de prijs in gemiddelde kost. De
marginale kost houdt rekening met variabele kosten.
Producenten hebben een schaalvoordeel als ze dalende
marginale kosten hebben.
Totale welvaart = CS + PS
Efficiëntie in de competitieve markt - Overheidsingrijpen, effect welvaart
Stel de overheid bepaalt een plafondprijs (maximumprijs, bv. gasprijs), deze geldt alleen als die
lager ligt dan de evenwichtsprijs. Producenten gaan minder aanbieden en consumenten gaan meer
vragen → vraagoverschot
Door de plafondprijs ontstaat er een welvaartsverlies (driehoek CE). Deze wordt niet uitgewisseld
tussen de partijen → deadweight loss
De efficiënte van een competitieve markt
Om een marktresultaat te evalueren, vragen we ons vaak af of economische efficiëntie bereikt
wordt - de maximalisatie van het totale consumenten- en producentensurplus.
1
,Prijscontroles creëren een deadweight loss. Dit beleid legt dus een efficiëntiekost op aan de
economie.
In sommige situaties treedt marktfalen op. Er zijn 2 belangrijke gevallen waarin marktfalen kan
optreden: gebrek aan informatie en externaliteiten
Welvaartsanalyse - Minimumprijs
Minimumprijs geldt alleen als deze boven de evenwichtsprijs ligt → bescherming producent
Producenten snoepen een deel van het consumentensurplus af.
Als de producent niet doorheeft dat hij door de hogere prijs consumenten gaat verliezen en hij gaat
meer produceren, ontstaat er overproductie → kost van overproductie → aanbodoverschot
Als we hiermee rekening houden, wordt het welvaartsverlies -C-E-F
Welvaartsanalyse - Prijsondersteuning
Prijsondersteuning: de overheid stelt een prijs Ps en koopt de hoeveelheid (verschil tussen Qv en
Qa) die ervoor zorgt dat de prijs Ps blijft. De producent gaat erop vooruit.
Dit gebeurt vaak in de landbouw.
2
,Welvaartsanalyse - Productiequota
Productiequota: producent mag nog maar een maximale hoeveelheid op de markt brengen →
verticale lijn A’
Het goed wordt schaarser (minder op de markt) dus de prijs stijgt van P0 naar Pa
Welvaartsanalyse - Financieel incentive
Nu krijgt de producent een bepaald geldbedrag van de overheid om hun productie terug te schroeven
tot Qmax. Deze bedragen gaan vanuit de overheid naar de producent.
Welvaartsanalyse - Importquotum
In het buitenland zijn goederen vaak goedkoper → importeren
Hierdoor daalt de verkochte hoeveelheid van Q0 naar Qa
3
, Door een importquotum wordt de geïmporteerde hoeveelheid beperkt. Consumenten gaan heel veel
verliezen want ze kunnen nu niet meer de goedkope goederen uit het buitenland importeren maar
moeten nu dezelfde goederen voor een duurdere prijs kopen op de binnenlandse markt
Welvaartsanalyse - Importtarief
Importtarief: prijs uit het buitenland ligt door het tarief dichter bij de prijs op de binnenlandse
Als de buitenlandse markt volledig gereduceerd zou worden, moet de prijs stijgen tot aan het snijpunt
van vraag en aanbod
Er wordt nu een deel van de import toegelaten → verschil tussen Qa’ en Qv’
De overheid heeft geen winst of verlies
Welvaartsanalyse - Belasting
Overheid kan een belasting opleggen op het verkopen van een product. Wie deze gaat betalen, hangt
af van de elasticiteit van het product. Er wordt door de belasting minder verhandeld. Consument en
producent gaan er een beetje op achteruit want de prijs is hoger
4
Consumenten- en producentensurplus
Consumentensurplus meet het totale voordeel van alle
consumenten tezamen. Het is het verschil tussen de
betalingsbereidheid van de consument (vraagcurve) en de
evenwichtsprijs die tot stand komt op de markt.
Er zijn namelijk consumenten die meer willen betalen dan de
evenwichtsprijs.
Producentensurplus meet het totale voordeel van alle
producenten tezamen. Het is het verschil tussen de kostprijs en
de evenwichtsprijs op de markt.
De winst van de producent is de prijs in gemiddelde kost. De
marginale kost houdt rekening met variabele kosten.
Producenten hebben een schaalvoordeel als ze dalende
marginale kosten hebben.
Totale welvaart = CS + PS
Efficiëntie in de competitieve markt - Overheidsingrijpen, effect welvaart
Stel de overheid bepaalt een plafondprijs (maximumprijs, bv. gasprijs), deze geldt alleen als die
lager ligt dan de evenwichtsprijs. Producenten gaan minder aanbieden en consumenten gaan meer
vragen → vraagoverschot
Door de plafondprijs ontstaat er een welvaartsverlies (driehoek CE). Deze wordt niet uitgewisseld
tussen de partijen → deadweight loss
De efficiënte van een competitieve markt
Om een marktresultaat te evalueren, vragen we ons vaak af of economische efficiëntie bereikt
wordt - de maximalisatie van het totale consumenten- en producentensurplus.
1
,Prijscontroles creëren een deadweight loss. Dit beleid legt dus een efficiëntiekost op aan de
economie.
In sommige situaties treedt marktfalen op. Er zijn 2 belangrijke gevallen waarin marktfalen kan
optreden: gebrek aan informatie en externaliteiten
Welvaartsanalyse - Minimumprijs
Minimumprijs geldt alleen als deze boven de evenwichtsprijs ligt → bescherming producent
Producenten snoepen een deel van het consumentensurplus af.
Als de producent niet doorheeft dat hij door de hogere prijs consumenten gaat verliezen en hij gaat
meer produceren, ontstaat er overproductie → kost van overproductie → aanbodoverschot
Als we hiermee rekening houden, wordt het welvaartsverlies -C-E-F
Welvaartsanalyse - Prijsondersteuning
Prijsondersteuning: de overheid stelt een prijs Ps en koopt de hoeveelheid (verschil tussen Qv en
Qa) die ervoor zorgt dat de prijs Ps blijft. De producent gaat erop vooruit.
Dit gebeurt vaak in de landbouw.
2
,Welvaartsanalyse - Productiequota
Productiequota: producent mag nog maar een maximale hoeveelheid op de markt brengen →
verticale lijn A’
Het goed wordt schaarser (minder op de markt) dus de prijs stijgt van P0 naar Pa
Welvaartsanalyse - Financieel incentive
Nu krijgt de producent een bepaald geldbedrag van de overheid om hun productie terug te schroeven
tot Qmax. Deze bedragen gaan vanuit de overheid naar de producent.
Welvaartsanalyse - Importquotum
In het buitenland zijn goederen vaak goedkoper → importeren
Hierdoor daalt de verkochte hoeveelheid van Q0 naar Qa
3
, Door een importquotum wordt de geïmporteerde hoeveelheid beperkt. Consumenten gaan heel veel
verliezen want ze kunnen nu niet meer de goedkope goederen uit het buitenland importeren maar
moeten nu dezelfde goederen voor een duurdere prijs kopen op de binnenlandse markt
Welvaartsanalyse - Importtarief
Importtarief: prijs uit het buitenland ligt door het tarief dichter bij de prijs op de binnenlandse
Als de buitenlandse markt volledig gereduceerd zou worden, moet de prijs stijgen tot aan het snijpunt
van vraag en aanbod
Er wordt nu een deel van de import toegelaten → verschil tussen Qa’ en Qv’
De overheid heeft geen winst of verlies
Welvaartsanalyse - Belasting
Overheid kan een belasting opleggen op het verkopen van een product. Wie deze gaat betalen, hangt
af van de elasticiteit van het product. Er wordt door de belasting minder verhandeld. Consument en
producent gaan er een beetje op achteruit want de prijs is hoger
4
