Samenvatting Hoofdstuk 2 : Relatie mens-bacterie

H2




Hoofdstuk 2 : Relatie mens-bacterie

1. Samenleving of symbiose
 De samenleving tussen bacterie en gastheer kan verschillende vormen aannemen.
 Commensalisme
 Mutualisme
 Parasitisme
 Meestal is er weinig of geen nadeel voor één van beide partners, een klein percentage van
de gevallen is nadelig voor de mens.


Factoren die de aard bepalen van de relatie gastheer / bacterie
A. De bacterie zelf, sommigen zijn meer virulent dan andere
B. De gevoeligheid van de gastheer tegenover infecties, deze is afhankelijk van het
immuunsysteem
C. Omstandigheden en toeval


Soorten bacteriën in het samenlevingsverband
 Commensale bacteriën
 Pathogene bacteriën
 Obligaat pathogenen
 Opportunistische pathogenen
 Afhankelijk van de situatie kan een bacterie commensaal, opportunistisch pathogeen of
pathogeen zijn.


Mutualisme
 De samenleving of symbiose wordt gekenmerkt door de voordelen die zowel gastheer als
bacterie eruit halen.
 Soms is de symbiose levensnoodzakelijk voor één of beide soorten.
 Vb. Bacteriële flora in de maag van herkauwers
o Essentiële rol in de afbraak van cellulose.
o Alle levensnoodzakelijke voeding in de maag zodat bacteriën overleven.


Commensalisme / de normale commensale flora

Oorsprong en lokalisatie
 Bij de geboorte is het lichaam vrij van bacteriën.
 Onmiddellijke kolonisatie van bacteriën uit de omgeving.
 Na enkele maanden is er een stabiele commensale flora.
 Huid, vooral vochtige delen zoals gewrichtsholten, perineum, tenen
 Mucosae van mond, nasopharynx, ileum, colon en urogenitale tractus


Definities
 Commensale flora zijn de bacteriën die woonst en voedingstoffen gevonden hebben bij
de mens zonder nadeel voor de mens (residente flora).
 Kolonisatie is de aanwezigheid en vermenigvuldiging van mo die geen deel uitmaken van
de normale commensale flora (transiënten).




1

, H2



Drie situaties in een gezond lichaam
 Normaal steriele compartimenten
 Bloed
 CSF
 Synoviaal vocht
 Weefsels
 Lichaamsdelen met lage aantallen bacteriën
 Gezonde maag
 Bovenste deel dunne darm
 Lagere luchtwegen
 Blaas
 Uterus
 Lichaamsdelen met hoge aantallen bacteriën
 Slijmvliezen
o naso-oropharynx
o Terminale ileum en dikke darm
o Externe genitaliën
o Voorste deel van urethra en vagina
 Huid
o Vooral vochtige delen zoals oksels en tussen de tenen.


Samenstelling
 De overleving van een bacterie van de commensale flora is niet eenvoudig.
 Afweersysteem van het lichaam moet overwonnen worden.
 Levensomstandigheden zijn niet altijd optimaal.
o Intense competitie onder elkaar voor voeding
o Antagonisme tussen bacteriën onderling
 Productie van bacteriocinen
 Commensale bacteriën vertonen een voorkeur voor bepaalde zones van het lichaam =
tropisme.
 De samenstelling van de commensale flora bij gezonde personen blijkt vrij gelijk en stabiel
(dezelfde bacteriën in dezelfde verhoudingen op dezelfde plaatsen).
 De samenstelling van de commensale flora ondergaat weinig veranderingen ondanks
dagelijkse influx van nieuwe bacteriën (vb. darmflora).


Invloed op commensalen flora
 Morfologische afwijkingen
 Blinde darmlus
 Abnormaliteit bij functioneren
 Absorptiestoornissen in de darm
 Eczeem van de huid
 Systeemaandoeningen


Invloed op darmflora bij gezonder personen
 Drie belangrijke factoren :
 Dieet
o Weinig effect op samenstelling
o Invloed op metabolisme van commensalen
 Leeftijd
o Weinig effect op samenstelling
o Flora bij kind (> 1 jaar), bejaarden verschillend van normale darmflora

2