Samenvatting Hoofdstuk 3 : Infecties van de maag-darm tractus

H3




Hoofdstuk 3 : Infecties van de maag-darm tractus

1.Inleiding
Tabel op dia 24 afdrukken (alle MO die we bespreken)
 Dagelijkse passage van grote hoeveelheden bacteriën.
 Maag – dunne darm – dikke darm
 Sommige delen bevatten zeer uitgebreide flora.
 Commensale flora speelt een belangrijke rol :
 Verdediging van de maag/darmtractus tegen exogene bacteriën

1.1. Verdediging van maag/darm tractus
1) Maagzuur :
 Hoge zuurtegraad geven weinig bacteriën overlevingskansen.
 Grote gevoeligheid van maagdarminfecties ten gevolge van :
o Bacteriën in voedselbolussen, bijzonder van vet.
o Hogere pH ten gevolgde van medische ingrepen.
2) Galzure zouten in dunne darm:
 Inhiberend of lethaal voor vele bacteriën.
 Uitzonderingen hierop zijn de Enterobacteriaceae (McConkey agar)
Grote hoeveelheden proteolytische enzymen
 Sterke gevasculariseerde darmmucosa van de dunne darm.
o Zeer aantrekkelijk voor de aanhechting van bacteriën.
o Ideale ingangspoort voor toxines.
3) Commensale flora
 Bestaande uit anaërobe bacteriën, sporevormers en facultatief anaërobe
bacteriën zoals de enterobacteriën: kolonisatieresistentie
 Antibiotica kunnen het evenwicht verstoren
4) Darmmotiliteit:
 Zorgt ervoor dat bacteriën snel uit de darm verdwijnen.
 Vnl. in dunne darm
 Bij stasis: Overgroei van bacteriën
 Diarree: Mechanisme dat optreedt om zo snel mogelijk de pathogenen te
verwijderen.
5) Immuunsysteem

1.2. Verwekkers van een infectie/intoxicatie van de
maag/darm tractus
 Enterobacteriaceae
 Salmonella enterica
 Shigella sp.
 Yersinia enterocolitica
 Escherichia coli
 Vibrio cholerae
 Campylobacter jejuni/coli


1

,H3


 Helicobacter pylori
 Clostridium difficile
 Bacillus cereus

Verwekkers van een invasieve infectie
 Generalisatie : Niet enkel gelokaliseerd in de darm.
 MO komen via voedsel en water in het gastro-intestinaal stelsel, maar kunnen via
de bloedbaan ergens ander in het lichaam terechtkomen.
 Salmonella typhi/paratyphi
 Listeria monocytogenes
 Bacteroides fragilis

Verwekkers van een intoxicatie
 Staphylococcus aureus
 Bacillus cereus
 Clostridium botulinum

1.3. Voedselinfectie (VTI : voedsel-toxico infecties)
 Voedsel bevat levende micro-organismen (enteropathogenen) en deze worden
opgenomen in het lichaam.
 Deze MO kunnen in de darm gastro-enteritis (infectie) veroorzaken
 De levende MO kunnen in de darm :
 Toxines produceren (enterotoxigeen)  waterige diarree
 Darmepitheel invaderen (entero-invasief)  hevige reactie van het
immuunsysteemn, witte bloedcellen worden aangetrokken om deze reactie
te inhibiteren, gevolg ontstekingsreacties  slijm en bloed in de stoelgang.
 De meeste MO kunnen beide
 Een aantal invaderende stammen kunnen via de bloedbanen andere
lichaamsdelen infecteren
 Relatief lage incubatietijden
 Ernst van de voedselinfectie afhankelijk van:
 Virulentie of ziekmakend vermogen van het micro-organisme
 Weerstand gastheer (YOPI)
 Aantal opgenomen micro-organismen
 Minimale infectiedosis MID
 Bronnen:
 MO aanwezig in darm van mens en dier en in oppervlaktewateren.
o Enterobacteriaceae: Salmonella, Shigella, Yersinia en E.coli
o Campylobacter
 Overdracht:
 Tijdens de slacht (Darmen intact houden bij slachten)
 Via handen van voedselbereider ( toilethygiëne!)
 Via besmet keuken gerei , kruiscontaminatie tussen bereide en rauwe
levensmiddelen
 Incidentie:
 Virale infecties > bacteriële infecties
 Daling van het aantal infecties door voorzorgsmaatregelen

2

, H3


 Werkelijke incidentie > gerapporteerde gevallen
o Milde aandoening
o Geen analyse
o Geen rapportering aan het Ministerie van Volksgezondheid

Voorkomen / belang van VTI
 Zeer frequent voorkomende infecties
 In Europa de voornaamste groep van ziekten na aandoeningen van het
ademhalingsstelsel
 Lage mortaliteit
 Seizoensgebonden
 Vnl. tijdens de zomermaanden
 “Outbreak”
 Minstens 2 zieken door eenzelfde bron

Verwekkers VTI’s
 Van elke bacterie volgt de studie van :
 Morfologie
 Virulentiefactoren
 Pathologie
 Cultuur en identificatie
 (Antibiogram/antibioticaresistentie)

1.4. Voedselintoxicatie
 = voedselvergiftiging
 Geen levende MO, maar wel toxines.
 Productie van toxinen in levensmiddelen of opname van toxinen
 Een MO produceert tijdens het leven metabolieten en deze zijn toxis voor de
mens.
 Hittebestendig
 Exotoxinen (opgenomen via voedsel en komt in de darm terecht en gaat via de
bloedbanen naar de hersenen en veroorzaakt daar problemen) / enterotoxinen
(niet geproduceerd in de darm, maar werkt wel in op de darm)
 Stafylotoxine door Staphylococcus aureus
 Cereulide door Bacillus cereus
 Botuline door Clostridium botulinum
 Aflatoxine (mycotoxine) door Aspergillus flavus (schimmel dat mico-toxine
produceert)
o De toxines gaan enkel op lange termijn problemen veroorzaken
(vaak leverproblemen)
 Korte incubatietijden
 Ernst van de voedselintoxicatie (voedselvergiftiging) afhankelijk van:
 Soort toxine
o Gastro-enteritis door stafylotoxine en cereulide
o Botulisme door botuline
o Carcinogene werking op lever en nieren door mycotoxinen
 Concentratie van het opgenomen toxine

3