Samenvatting - Humane wetenschappen 1:psychologie

3Humane wetenschappen: psychologie


Soms pijn die de mens heeft niet te verklaren alleen maar aan de schade die er effectief is.

Vb. fantoompijn: hoe komt het dat mensen pijn voelen in het geamputeerde lidmaat?

Psychologie is heel breed. Het heeft met alle dagdagelijkse dingen te maken

Psychologie = geen horoscopen

Behaviorisme = hoe leren wij dingen en waarom doen we dingen
 Handelen wordt gevormd door consequenties
 Waarom doen wij dingen.
 Wij doen dingen omdat er iets aan vast hangt.


Hoofdstuk 1: gedrag en psychologische wetenschap

Psychologie = studie van de geest
= wetenschap van gedrag en mentale processen
 Gebaseerd op objectieve, verifieerbare gebeurtenissen

 Experimentele psychologie = onderzoeken.
 Arbeids- en organisatiepsychologie = in een bedrijf (HR functie)
 Klinische psychologie = therapie geven aan mensen met moeilijkheden
(=behandelen)
 Neuropsychologie = te maken met hersenen
 Onderwijs
 Gerontopsychologie = psychologie van ouderen.
 Schoolpsychologie = ondersteuning van leerkrachten, helpen van kinderen met
school problemen
 Sportpsychologie = hoe kan een gebeurtenis je sportprestatie toch niet beinvloeden
 Forensische psychologie = zijn deze mensen “terug” klaar om in de maatschappij te
wonen

Psychiatrie = arts, diagnose en behandelingen van psychopatologie-> wel medicatie
Klinische psychologie = masteropleiding afstudeerrichting klinische psychologie-> geen
medicatie
Psychotherapie = geen apart gezondheidszorgberoep, maar behandelvorm
 Erkenning als arts, klinisch psycholoog of klinisch orthopedagoog
 Stage gelopen hebben
 Bijkomende opleiding

Psychologie VS pseudopsychologie

,Pseudopsychologie = NIET-onderbouwde aannames die als wetenschappelijke waarheden
worden gepresenteerd (horoscoop, 6e zintuig)
 Klinisch nadenken is belangrijk (bv. leugendetector is niet altijd waar…)

Kritisch denken:
1. Wat is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Wat is het bewijsmateriaal?
4. Kan de conclusie beïnvloed zijn door Bias?
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen v/h probleem verschillende invalshoeken nodig?

Bias:
- Emotionele bias
Oordelen vellen o.b.v. attitudes en gevoelens, i.p.v. op een rationele analyse v/h
bewijsmateriaal
- Confirmation bias
Gebeurtenissen of info herinneren die onze aannames bevestigen en tegenstrijdige
bewijzen negeren
- Expectancy bias
Onbewust invloed uitoefenen op gedrag participanten en resultaat v/e onderzoek,
gebaseerd op verwachtingen v/d onderzoekers

Perspectieven in de psychologie:
- Biologisch
- Cognitief
- Van de gehele persoon
- Ontwikkelings-
- sociocultureel
biologisch perspectief:
= start moderne psychologie
17e eeuw: Descartes
 Scheiding lichaam en geest => radicaal idee
 Ik denk dus ik ben ( Je pense donc je suis)
 Nieuwe ontdekkingen anatomie en fysiologie
 (Belang van denken) Rationalisme <-> empirisme
o Empirisme = waarnemingen en experimenten zijn enige bron van kennis.
o Francis Beacon: “denken vertroebelt de waarneming”
o John Locke: Tabula rasa -> mens is ongeschreven blad (weg is uitgestippeld)

Moderne biologische perspectief
 Geest als product v/d hersenen
 Oorzaken van gedrag zoeken in het functioneren v/d genen, hersenen, zenuwstelsel

- Neurowetenschappen:
= vakgebied gericht op hoe hersenen gedachten, gevoelens, motieven en andere mentale
processen creëren (oplichten hersengebieden)

,Beschadiging v/d hersenen kan voor drastische veranderingen in gedrag zorgen.

- Evolutionaire psychologie
= beschouwen van gedrag en mentale processen o.b.v. genetische aanpassingen aan
overleving en voortplanting.
 Menselijk gedrag voortkomend uit overgeërfde neigingen
 Genetica = studie van erfelijkheid e/d variatie van kenmerken die worden overgeërfd
 Natuurlijke selectie

Cognitieve perspectief (=> mogelijkheid om iets te zien dat er eigenlijk niet is)

Start cognitieve perspectief
 Wilhelm Wundt (1832-1920) Structuralisme
o Psychologie = chemie: ‘elementen van bewuste waarneming’?
o Baanbrekend: toepassen wetenschappelijke methoden om geest en lichaam
te bestuderen -> experimentele psychologie
o 1879: Psychologisch laboratorium: introspectie
o ‘elementen bewustzijn’ waarneming, geheugen, aandacht, emotie, denken,
leren en taal.

WAARNEMING IS DE INTERNE REPRESENTATIE VAN EEN EXTERNE REALITEIT

‘elementen van het bewustzijn’ (elementen bewuste ervaring)
Aandacht Perceptie Geheugen
Emotie Sensatie denken


Structuralisme
 Edward Bradfort Titchener (1867-1927)
 Stroming die basisstructuren v/d geest en gedachten tracht te ontrafelen
 Subjectiviteit van introspectie
 Moderne vormen introspectie: vb. bestuderen van slaap en dromen

Gestaltpsychologie (1930)
 Tegenreactie structuralisme
 Bewustzijn is meer dan zintuiglijke ervaringen
 Ervaringen kunnen worden gereduceerd tot afzonderlijke elementen
 Perceptuele gehelen

Functionalisme
 William James (1842 -1910)
 Psychische processen best begrepen worden in licht v. hun adaptieve nut en functie
 Geïnspireerd door Darwin
 Relatie van emoties tot het lichaam en gedrag
 Aanleiding tot ontwikkeling van toegepaste psychologie

, Moderne cognitieve perspectief
 Nadruk op mentale processen, zoals leren, geheugen,.. als vormen van
infoverwerking.
 Gedachten en handeling = resultaat van waarnemingen en interpretaties ervan.
 1 v/d belangrijke psychologische perspectieven
 Brain imaging technieken

Behavioristische perspectief

Behaviorisme (1900)
 Radicaal : gedachten en emoties zijn irrelevant
 John B. Watson, B.F. Skinner
 Psychologie objectieve wetenschap, door besturen gedrag en niet mentale processen
 Enkel waarneembare gebeurtenissen: fysieke stimuli en waarneembare reactie erop
 Wetenschap v/h gedrag en meetbare omstandigheden die gedrag beïnvloeden
 Handelen wordt gevormd door de consequenties ervan.
 Stimulus -> ‘Black box’ -> respons

Perspectief v/d gehele persoon
Psychodynamische psychologie
 Sigmund Freud
 Onbewuste processen
 Nadruk op begrijpen menselijk functioneren in termen vanonbewuste behoeften,
verlangens, herinneringen en conflicten
 Psychoanalyse als behandeling psychische stoornissen: droomanalysen verspreking
en vrije associatie
 Probleem: niet falsificeerbaar

Humanischtische psychologie
 Nadruk op innerlijke processen
 Focus op positiefe, onze mogelijkheden, groei en vrije wil v/d mens
 Carl Rogers en Abraham Maslow
 Ontwikkeling van je potentieel
 Sterke invloed op psychotherapie en counseling
 Empathie, echtheid en onvoorwaardelijke acceptatie  veel gebruikt in de praktijk

Psychologie van karaktertrekken en temperament
 Oude grieken: persoonlijkheid wordt geregeerd door 4 humores:
o Bloed, slijm, zwarte gal en gele gal
 Idee van persoonlijkheid behouden
 Verschillen in mensen door verschillen in stabiele kenmerken en neigingen
 Trekken
o Introversie -extraversie
o Deels biologisch van aard
o Consistent in de tijd en in verschillende situaties

Ontwikkelingsperspectief