HC 7: Internationaal recht; goederenrecht II
• Art. 27 lid 2 – “Uiterlijk op 17 juni 2010 brengt de Commissie (…) verslag uit over het
vraagstuk van de werking van een cessie of subrogatie van een vordering jegens derden (…).
Het verslag gaat zo nodig vergezeld van een voorstel tot wijziging van deze verordening (…)”
Drie deelaspecten van cessie (levering van vordering op naam)/verpanding van een
vordering op naam
• Bij de levering van een vordering op naam kan men drie kwesties onderscheiden:
– de overdraagbaarheid van de vordering (art. 10:135 lid 1 BW; art. 14 lid 2 Rome I);
– de levering van de vordering en andere goederenrechtelijke aspecten (art. 10:135 lid 2 BW;
art. 14 lid 1 Rome I);
– de verbintenisrechtelijke gevolgen van de cessie voor de schuldenaar van de vordering
(art. 10:135 BW (eigenlijk overbodig want art. 14 lid 2 Rome I regelt dit); art. 14 lid 2 Rome I);
Vorderingen op naam lever je niet door bezitsverschaffing maar ofwel door een cessieakte +
mededeling van de akte aan de debiteur van de gecedeerde vordering ofwel door een
onderhandse of notariële akte. Ook in het ipr hebben we een bijzondere verwijzingsregel
voor cessie. Deze gelden ook voor de verpanding van vorderingen op naam.
Voorbeeld: de cedent heeft een vordering (huurovereenkomst) op een schuldenaar (debitor
cessus). Deze vordering kan de cedent verkopen aan een cessionaris en deze vordering moet
dan vervolgens worden geleverd (levering noemen we de cessie).
Hoe werkt dit nu in het ipr? Voor een deel weten we dit al, voor de huurovereenkomst
tussen cedent en schuldenaar en de koopovereenkomst tussen cedent en cessionaris geldt
gewoon de Rome I-verordening.
Welk recht beheerst nu de levering van de vordering op naam? Stel dat de
huurovereenkomsten worden beheerst door Nederlands recht en de koopovereenkomst
door Engels recht. Dit is het belangrijkste probleem omtrent de cessie. Maar er zijn meer
problemen.
Wil de levering effect sorteren, dan zal vereist zijn dat de huurovereenkomst überhaupt
overdraagbaar is. Een vordering kan namelijk onoverdraagbaar zijn (vanwege bijv. de aard >
denk aan alimentatie, of vanwege een partijbeding). Als de vordering een goederenrechtelijk
cessieverbod bevat dan kan de vordering niet worden overgedragen. Voordat je aan de
levering toekomt moet je dus eerst vaststellen of de vordering overdraagbaar is. Welk recht
bepaalt of een vordering overdraagbaar is? Het recht toepasselijk op de gecedeerde
vordering (in ons voorbeeld dus Nederlands recht, wat op de huurovereenkomst van
toepassing is).
Welk recht beheerst de verbintenisrechtelijke gevolgen van de cessie? Het op de gecedeerde
vordering toepasselijke recht. In het voorbeeld dus Nederlands recht.
Het op de vordering toepasselijke recht beheerst dus de overdraagbaarheid van de
vordering en de verbintenisrechtelijke gevolgen van de cessie. Maar wat is nu het recht
, toepasselijk op de levering zelf? Daar lopen de meningen uiteen in de EU. Dit wordt
veroorzaakt door art. 14 lid 1 Rome I. 14 lid 1 zegt dat de betrekkingen tussen cedent en
cessionaris worden beheerst door het recht dat op de overeenkomst tussen cedent en
cessionaris van toepassing is. Maar wat wordt er nu bedoeld met betrekkingen?
Rome I: Cessie
• Art. 14 lid 1 – “De betrekkingen tussen de cedent en cessionaris […] worden beheerst door
het recht dat ingevolge deze verordening op de tussen hen bestaande overeenkomst van
toepassing is”.
• Considerans, nr. 38 – “(…) door het gebruik van de term “betrekkingen” [dient] te worden
verduidelijkt dat artikel 14, lid 1, ook van toepassing is op de goederenrechtelijke aspecten
van een cessie tussen de cedent en de cessionaris (…)”. > dus met goederenrechtelijke
aspecten zou je ook denken aan bijvoorbeeld de levering. Hij vindt dat dit helemaal niet kan.
Hij vindt dat je het recht dat toepasselijk is op de levering moet beantwoorden aan de hand
van art. 14 lid 1. Het HvJEU heeft echter vorige week een arrest gewezen waarin van een
andere interpretatie wordt uitgegaan. Het HvJEU heeft gezegd dat de derdenwerking van de
cessie niet geregeld wordt door art. 14 lid 1 Rome I (welk recht dan wel van toepassing is,
zeggen ze niet), maar dat de cessie zelf wel door dat recht wordt beheerst. Waarschijnlijk
kunnen we uit deze uitspraak afleiden dat het recht op de levering dus niet beheerst wordt
door art. 14 lid 1 Rome I.
Een aantal lidstaten ging altijd al uit van het feit dat art. 14 lid 1 Rome I niet van toepassing
was op de levering. Daarom voelden rechters zich vrij om hier zelf regels over te maken. Zij
kunnen bijvoorbeeld zeggen dat levering van de cessie wordt beheerst door het recht van
het land waar de cedent vaste woonplaats heeft. Of ze bepalen dat het recht van toepassing
op de hoofdvordering ook van toepassing is op de levering van de cessie. Het Nederlandse
IPR wijkt af. Onze HR heeft in het Hanza-arrest bepaald dat de voorganger van art. 14 lid 1
Rome I, wel degelijk de levering beheerst. Art. 10:135 lid 2 bepaalt: het recht dat op de
cessieverplichtende overeenkomst van toepassing is ook de cessie zelf beheerst. Dus het
huidige Nederlandse ipr (en dit wordt niet anders gemaakt door het arrest van het HvJEU)
bepaalt nu nog dat in dit voorbeeld de cessie zelf wordt beheerst door Engels recht. Dit
betekent dat partijen niet rechtstreeks een rechtskeuze voor de levering van de vordering op
naam kunnen maken maar wel indirect door het recht te kiezen dat op de
koopovereenkomst van toepassing is.
Overdraagbaarheid
• De vraag of een vordering op naam voor overdracht vatbaar is, wordt niet beheerst door
het recht dat de levering beheerst, maar door het vorderingsstatuut (het recht dat op de
gecedeerde vordering van toepassing is) (art. 10:135 lid 1 BW).
– Cessieverbod
• Art. 27 lid 2 – “Uiterlijk op 17 juni 2010 brengt de Commissie (…) verslag uit over het
vraagstuk van de werking van een cessie of subrogatie van een vordering jegens derden (…).
Het verslag gaat zo nodig vergezeld van een voorstel tot wijziging van deze verordening (…)”
Drie deelaspecten van cessie (levering van vordering op naam)/verpanding van een
vordering op naam
• Bij de levering van een vordering op naam kan men drie kwesties onderscheiden:
– de overdraagbaarheid van de vordering (art. 10:135 lid 1 BW; art. 14 lid 2 Rome I);
– de levering van de vordering en andere goederenrechtelijke aspecten (art. 10:135 lid 2 BW;
art. 14 lid 1 Rome I);
– de verbintenisrechtelijke gevolgen van de cessie voor de schuldenaar van de vordering
(art. 10:135 BW (eigenlijk overbodig want art. 14 lid 2 Rome I regelt dit); art. 14 lid 2 Rome I);
Vorderingen op naam lever je niet door bezitsverschaffing maar ofwel door een cessieakte +
mededeling van de akte aan de debiteur van de gecedeerde vordering ofwel door een
onderhandse of notariële akte. Ook in het ipr hebben we een bijzondere verwijzingsregel
voor cessie. Deze gelden ook voor de verpanding van vorderingen op naam.
Voorbeeld: de cedent heeft een vordering (huurovereenkomst) op een schuldenaar (debitor
cessus). Deze vordering kan de cedent verkopen aan een cessionaris en deze vordering moet
dan vervolgens worden geleverd (levering noemen we de cessie).
Hoe werkt dit nu in het ipr? Voor een deel weten we dit al, voor de huurovereenkomst
tussen cedent en schuldenaar en de koopovereenkomst tussen cedent en cessionaris geldt
gewoon de Rome I-verordening.
Welk recht beheerst nu de levering van de vordering op naam? Stel dat de
huurovereenkomsten worden beheerst door Nederlands recht en de koopovereenkomst
door Engels recht. Dit is het belangrijkste probleem omtrent de cessie. Maar er zijn meer
problemen.
Wil de levering effect sorteren, dan zal vereist zijn dat de huurovereenkomst überhaupt
overdraagbaar is. Een vordering kan namelijk onoverdraagbaar zijn (vanwege bijv. de aard >
denk aan alimentatie, of vanwege een partijbeding). Als de vordering een goederenrechtelijk
cessieverbod bevat dan kan de vordering niet worden overgedragen. Voordat je aan de
levering toekomt moet je dus eerst vaststellen of de vordering overdraagbaar is. Welk recht
bepaalt of een vordering overdraagbaar is? Het recht toepasselijk op de gecedeerde
vordering (in ons voorbeeld dus Nederlands recht, wat op de huurovereenkomst van
toepassing is).
Welk recht beheerst de verbintenisrechtelijke gevolgen van de cessie? Het op de gecedeerde
vordering toepasselijke recht. In het voorbeeld dus Nederlands recht.
Het op de vordering toepasselijke recht beheerst dus de overdraagbaarheid van de
vordering en de verbintenisrechtelijke gevolgen van de cessie. Maar wat is nu het recht
, toepasselijk op de levering zelf? Daar lopen de meningen uiteen in de EU. Dit wordt
veroorzaakt door art. 14 lid 1 Rome I. 14 lid 1 zegt dat de betrekkingen tussen cedent en
cessionaris worden beheerst door het recht dat op de overeenkomst tussen cedent en
cessionaris van toepassing is. Maar wat wordt er nu bedoeld met betrekkingen?
Rome I: Cessie
• Art. 14 lid 1 – “De betrekkingen tussen de cedent en cessionaris […] worden beheerst door
het recht dat ingevolge deze verordening op de tussen hen bestaande overeenkomst van
toepassing is”.
• Considerans, nr. 38 – “(…) door het gebruik van de term “betrekkingen” [dient] te worden
verduidelijkt dat artikel 14, lid 1, ook van toepassing is op de goederenrechtelijke aspecten
van een cessie tussen de cedent en de cessionaris (…)”. > dus met goederenrechtelijke
aspecten zou je ook denken aan bijvoorbeeld de levering. Hij vindt dat dit helemaal niet kan.
Hij vindt dat je het recht dat toepasselijk is op de levering moet beantwoorden aan de hand
van art. 14 lid 1. Het HvJEU heeft echter vorige week een arrest gewezen waarin van een
andere interpretatie wordt uitgegaan. Het HvJEU heeft gezegd dat de derdenwerking van de
cessie niet geregeld wordt door art. 14 lid 1 Rome I (welk recht dan wel van toepassing is,
zeggen ze niet), maar dat de cessie zelf wel door dat recht wordt beheerst. Waarschijnlijk
kunnen we uit deze uitspraak afleiden dat het recht op de levering dus niet beheerst wordt
door art. 14 lid 1 Rome I.
Een aantal lidstaten ging altijd al uit van het feit dat art. 14 lid 1 Rome I niet van toepassing
was op de levering. Daarom voelden rechters zich vrij om hier zelf regels over te maken. Zij
kunnen bijvoorbeeld zeggen dat levering van de cessie wordt beheerst door het recht van
het land waar de cedent vaste woonplaats heeft. Of ze bepalen dat het recht van toepassing
op de hoofdvordering ook van toepassing is op de levering van de cessie. Het Nederlandse
IPR wijkt af. Onze HR heeft in het Hanza-arrest bepaald dat de voorganger van art. 14 lid 1
Rome I, wel degelijk de levering beheerst. Art. 10:135 lid 2 bepaalt: het recht dat op de
cessieverplichtende overeenkomst van toepassing is ook de cessie zelf beheerst. Dus het
huidige Nederlandse ipr (en dit wordt niet anders gemaakt door het arrest van het HvJEU)
bepaalt nu nog dat in dit voorbeeld de cessie zelf wordt beheerst door Engels recht. Dit
betekent dat partijen niet rechtstreeks een rechtskeuze voor de levering van de vordering op
naam kunnen maken maar wel indirect door het recht te kiezen dat op de
koopovereenkomst van toepassing is.
Overdraagbaarheid
• De vraag of een vordering op naam voor overdracht vatbaar is, wordt niet beheerst door
het recht dat de levering beheerst, maar door het vorderingsstatuut (het recht dat op de
gecedeerde vordering van toepassing is) (art. 10:135 lid 1 BW).
– Cessieverbod
