TIJDVAK 9
Kenmerkend aspect: Crisis van het wereldkapitalisme
WOI maakte een einde aan de welvaartstijging in Europa. Pas vanaf 1924 kwam er een
einde aan de economische crisis. Europa volgde vanaf toen de groeiende Amerikaanse
economie.
Amerikaanse economie: groeide hard door snelle uitbreiding van wegen en elektriciteit. Veel
nieuwe producten die leidde tot een consumptiemaatschappij.
Naast de productieverkoop bloeide ook de mode, het uitgaansleven en de vermaakindustrie.
O.a. de film, dans en sport groeide.
Economische crisis:
Veel Amerikanen waren optimistisch over de economie en kochten veel aandelen. In 1929
kwam er echter twijfel over aandelen. Te veel mensen deden deze aandelen tegelijkertijd
van de hand. Dit werd de beurskrach van 1929 genoemd.
De beurskrach leidde tot bittere armoede door heel het land. De koopkracht daalde.
Economische crisis wordt wereldcrisis:
De Amerikaanse beurskrach had invloed op de hele wereldeconomie. In het buitenland kon
men niet meer produceren voor de Amerikanen en Amerikaanse leningen aan andere
landen werden stopgezet. Dit trof o.a. Duitsland hard.
De economische crisis duurde de hele jaren dertig. Toch waren er meer onderliggende
oorzaken dan het instorten van de aandelenbeurs, namelijk:
- Overproductie in de landbouw
- Overproductie in de industrie
- Gemakkelijk uitgeven van leningen aan burgers
Crisisbestrijding:
Westerse regeringen verwachtten dat de crisis vanzelf over zou gaan (golfconjunctuur). De
crisis werd echter erger i.p.v. minder. Dit zorgde voor twijfel aan het liberale beleid.
Er was pas sprake van herstel toen president Roosevelt de New Deal doorvoerde.
Maatregelen waren o.a.:
- Banken kregen staatsleningen en moesten zich aan nieuwe regels houden
- Werklozen kregen een uitkering
- Er kwam beleid t.o.v. schulden
- Openbare werkverschaffing
Toch waren er ook tegenstanders van de New Deal.
Kenmerkend aspect: Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën
communisme en fascisme/nationaalsocialisme
In de jaren 20/30 was er meer aan de hand dan slechts een economische crisis in de
wereld. Totalitaire regimes werden doorgevoerd.
, Totalitair regime: de overheid beheerst de totale samenleving. Dit bereikt men door
propaganda, censuur en terreur. Burgers werden geïndoctrineerd.
Besproken voorbeelden:
- Rusland werd communistisch (jaren 20)
- Italië werd fascistisch (jaren 20)
- Duitsland werd nationaalsocialistisch (jaren 30)
Communisme in Rusland - Lenin:
Begin 1917 was er in Rusland al een revolutie uitgebroken. De tsaar was afgetreden en een
democratische regering probeerde het land te besturen.
Tegelijkertijd kwam Lenin op. Hij was de leider van de bolsjewieken en dit waren aanhangers
van het communisme. Lenin wilde het kapitalisme en het privébezit van productiemiddelen in
Rusland afschaffen en een dictatuur vestigen, een alleenheerschappij waarbij zijn partij in
naam van de arbeidersklasse alle macht had. Na tien jaar ballingschap keerde hij terug in
Rusland, geholpen door de Duitse regering die hoopte dat hij de chaos in Rusland zou
vergroten en het land uit WOI zou halen.
Uiteindelijk vestigden de communisten een strak geleide eenpartijstaat, de Sovjet-Unie.
Communisme in Rusland- Stalin:
Lenin stierf in 1924 en werd opgevolgd door Stalin. Hij bouwde vanaf 1929 met brute terreur
een industriële samenleving in Rusland (collectivisatie vond plaats).
Stalin creëerde vanaf de jaren 30 een sfeer van angst en terreur en maakte veel gebruik van
persoonsverheerlijking.
Voorbeelden hiervan zijn:
Terreur:
- Er waren dwangarbeiders en strafkampen
- Veel mensen werden opgepakt
- Zuiveringen binnen de staatspartij
- Rijke, zelfstandige boeren werden uitgeschakeld
Persoonsverheerlijking:
- Posters, films, standbeelden, afbeeldingen met (onschuldige) kinderen e.d.
Fascisme in Italië:
In Rusland werd Lenin populair in tijden van crisis. In Italië was dit Benito Mussolini. Hij werd
in 1922 na tijden van chaos regeringsleider.
Mussolini trok al snel alle macht naar zich toe. Ook hij liet tegenstanders opsluiten en
vermoorden. Hij vestigde een dictatuur, waarin het fascisme centraal stond.
Het begrip fascisme is niet eenduidig te definiëren. Het is een complex en gevarieerd
verschijnsel dat moeilijk beknopt is te omschrijven. Toch heeft het fascisme een aantal
basiskenmerken die het onderscheidt van andere politieke stromingen. Deze zijn:
Kenmerkend aspect: Crisis van het wereldkapitalisme
WOI maakte een einde aan de welvaartstijging in Europa. Pas vanaf 1924 kwam er een
einde aan de economische crisis. Europa volgde vanaf toen de groeiende Amerikaanse
economie.
Amerikaanse economie: groeide hard door snelle uitbreiding van wegen en elektriciteit. Veel
nieuwe producten die leidde tot een consumptiemaatschappij.
Naast de productieverkoop bloeide ook de mode, het uitgaansleven en de vermaakindustrie.
O.a. de film, dans en sport groeide.
Economische crisis:
Veel Amerikanen waren optimistisch over de economie en kochten veel aandelen. In 1929
kwam er echter twijfel over aandelen. Te veel mensen deden deze aandelen tegelijkertijd
van de hand. Dit werd de beurskrach van 1929 genoemd.
De beurskrach leidde tot bittere armoede door heel het land. De koopkracht daalde.
Economische crisis wordt wereldcrisis:
De Amerikaanse beurskrach had invloed op de hele wereldeconomie. In het buitenland kon
men niet meer produceren voor de Amerikanen en Amerikaanse leningen aan andere
landen werden stopgezet. Dit trof o.a. Duitsland hard.
De economische crisis duurde de hele jaren dertig. Toch waren er meer onderliggende
oorzaken dan het instorten van de aandelenbeurs, namelijk:
- Overproductie in de landbouw
- Overproductie in de industrie
- Gemakkelijk uitgeven van leningen aan burgers
Crisisbestrijding:
Westerse regeringen verwachtten dat de crisis vanzelf over zou gaan (golfconjunctuur). De
crisis werd echter erger i.p.v. minder. Dit zorgde voor twijfel aan het liberale beleid.
Er was pas sprake van herstel toen president Roosevelt de New Deal doorvoerde.
Maatregelen waren o.a.:
- Banken kregen staatsleningen en moesten zich aan nieuwe regels houden
- Werklozen kregen een uitkering
- Er kwam beleid t.o.v. schulden
- Openbare werkverschaffing
Toch waren er ook tegenstanders van de New Deal.
Kenmerkend aspect: Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën
communisme en fascisme/nationaalsocialisme
In de jaren 20/30 was er meer aan de hand dan slechts een economische crisis in de
wereld. Totalitaire regimes werden doorgevoerd.
, Totalitair regime: de overheid beheerst de totale samenleving. Dit bereikt men door
propaganda, censuur en terreur. Burgers werden geïndoctrineerd.
Besproken voorbeelden:
- Rusland werd communistisch (jaren 20)
- Italië werd fascistisch (jaren 20)
- Duitsland werd nationaalsocialistisch (jaren 30)
Communisme in Rusland - Lenin:
Begin 1917 was er in Rusland al een revolutie uitgebroken. De tsaar was afgetreden en een
democratische regering probeerde het land te besturen.
Tegelijkertijd kwam Lenin op. Hij was de leider van de bolsjewieken en dit waren aanhangers
van het communisme. Lenin wilde het kapitalisme en het privébezit van productiemiddelen in
Rusland afschaffen en een dictatuur vestigen, een alleenheerschappij waarbij zijn partij in
naam van de arbeidersklasse alle macht had. Na tien jaar ballingschap keerde hij terug in
Rusland, geholpen door de Duitse regering die hoopte dat hij de chaos in Rusland zou
vergroten en het land uit WOI zou halen.
Uiteindelijk vestigden de communisten een strak geleide eenpartijstaat, de Sovjet-Unie.
Communisme in Rusland- Stalin:
Lenin stierf in 1924 en werd opgevolgd door Stalin. Hij bouwde vanaf 1929 met brute terreur
een industriële samenleving in Rusland (collectivisatie vond plaats).
Stalin creëerde vanaf de jaren 30 een sfeer van angst en terreur en maakte veel gebruik van
persoonsverheerlijking.
Voorbeelden hiervan zijn:
Terreur:
- Er waren dwangarbeiders en strafkampen
- Veel mensen werden opgepakt
- Zuiveringen binnen de staatspartij
- Rijke, zelfstandige boeren werden uitgeschakeld
Persoonsverheerlijking:
- Posters, films, standbeelden, afbeeldingen met (onschuldige) kinderen e.d.
Fascisme in Italië:
In Rusland werd Lenin populair in tijden van crisis. In Italië was dit Benito Mussolini. Hij werd
in 1922 na tijden van chaos regeringsleider.
Mussolini trok al snel alle macht naar zich toe. Ook hij liet tegenstanders opsluiten en
vermoorden. Hij vestigde een dictatuur, waarin het fascisme centraal stond.
Het begrip fascisme is niet eenduidig te definiëren. Het is een complex en gevarieerd
verschijnsel dat moeilijk beknopt is te omschrijven. Toch heeft het fascisme een aantal
basiskenmerken die het onderscheidt van andere politieke stromingen. Deze zijn:
