Casus 7; acute ontsteking
Leerdoelen
1) Overzicht van immuunsystemen
- Verworven
- Aangeboren
- Bijbehorende cellen
- Functie van de cellen
- Oorsprong en classificatie van witte bloedcellen
2) Wat zijn de stappen van de acute ontstekingsreactie?
- Welke cel slaat als eerste alarm
- Wat doet de cel
- Welke cellen reageren erop lokaal
- Welke delen van lichaam reageren erop (koorts)
- Hoe komen immuuncellen binnen (diapedesis)
- Wat doen immuuncellen daar
- Wat doet de cel na opruiming (wondgenezing)?
3) Kenmerken van acute ontsteking
4) Wat is het verschil tussen infectie en ontsteking?
5) Verklaar de waardes van casus
- De normaalwaardes
- Integrines
- Selectines
Uitwerken leerdoelen
1) Overzicht van immuunsystemen
- Verworven
- Aangeboren
- Oorsprong en classificatie van witte bloedcellen
- Bijbehorende cellen
- Functie van de cellen
Aangeboren en verworven
Het immuunsysteem is een complex netwerk van cellen, weefsels en moleculen dat het
lichaam beschermt tegen infecties en ziekten. Het kan worden onderverdeeld in twee
hoofdcategorieën; het aangeboren (aspecifieke) immuunsysteem en het verworven
(specifieke of adaptieve) immuunsysteem.
Aangeboren (aspecifiek) immuunsysteem → Dit is het eerste verdedigingsmechanisme van
het lichaam tegen infecties. Het bestaat uit natuurlijke barrières zoals de huid en
slijmvliezen, evenals cellen zoals macrofagen, neutrofielen en natuurlijke killer (NK)-cellen.
Het aangeboren immuunsysteem reageert snel op pathogenen, maar zijn reacties zijn niet
specifiek voor een bepaalde ziekteverwekker. Het herkent algemene patronen die
kenmerkend zijn voor een breed scala aan pathogenen, zoals bacteriën of virussen.
Verworven (adaptief, specifiek) immuunsysteem → Het verworven immuunsysteem
ontwikkelt zich na blootstelling aan specifieke pathogenen. Het is adaptief omdat het zich
aanpast aan de specifieke pathogenen waarmee het in contact komt. Dit systeem omvat
cellen zoals T- en B-lymfocyten, die in staat zijn om specifieke antilichamen of cellulaire
immuunresponsen te produceren gericht tegen unieke eigenschappen van specifieke
pathogenen. Het verworven immuunsysteem onthoudt ook eerdere ontmoetingen met
, pathogenen, waardoor het lichaam sneller en effectiever kan reageren op toekomstige
infecties door dezelfde ziekteverwekker.
Oorsprong en classificatie
Alle leukocyten worden in het proces van hematopoiese aangemaakt. Voor de geboorte
vindt dit plaats in de lever en na de geboorte in het beenmerg van met name platte- en
pijpbeenderen. In het proces van hematopoiese onderscheiden we de erythropoiese
(aanmaak rode bloedcellen) en de leukopoiese (aanmaak leukocyten). In beide processen
wordt gestart vanuit de hemopoietische stamcel. In de leukopoiese onderscheiden we de
myeloïde (monocytaire/granulocytaire) voorlopercellen en de lymfoïde (lymfocytaire)
voorlopercellen. De myeloide lineage splitst zich in een monocytaire (mononucleair) lijn,
deze leidt tot de aanmaak monocyten, en een polymorfonucleaire granulocyten lijn, deze
leidt tot de aanmaak van de 3 typen granulocyten, te weten neutrofiele-, basofiele- en
eosinofiele granulocyten. De lymfoïde lineage splitst zich in een B-lymfocytaire lijn,
T-lymfocytaire lijn en NK-lymfocytaire lijn. De B-lymfocyten lijn levert al in het beenmerg de
aanmaak van rijpe B-cellen op, de T-lymfocyten lijn levert pro-thymocyten op die in de
thymus uitrijpen tot T-lymfocyten (figuur 1). In het bloed worden alle bovengenoemde
hoofdklassen van leukocyten aangetroffen;
- Granulocyten (3 typen); neutrofielen vormen het meest voorkomende leukocyt type
- Lymfocyten (alle subsets); na de neutrofielen het meest voorkomende leukocyt type
- Monocyten; minst voorkomende hoofdklasse leukocyt
Granulocyten
Granulocyten omvatten de neutrofielen, eosinofielenen en basofielen, zijn allemaal ongeveer
bolvormig. Ze zijn groter en leven korter dan erytrocyten. Ze hebben kenmerkende gelobde
kernen, en zijn dus polymorfonucleair. Hun membraangebonden cytoplasmatische korrels
kleuren heel specifiek met Wright’s kleuring.
Segmentkernige neutrofielen → Dit zijn de meest talrijke leukocyten en vertegenwoordigen
50-70% van de leukocyten populatie. Neutrofielen zijn ongeveer 2x zo groot als erytrocyten.
Het neutrofiele cytoplasma bevat zeer fijne korrels die moeilijk te zien zijn. Neutrofielen
krijgen hun naam (letterlijk neutraal liefhebbend) omdat hun korrels zowel basische als zure
kleurstoffen opnemen. Samen geven de twee soorten korrels het cytoplasma een lila kleur.
Neutrofielen kernen bestaat uit 3 tot 6 lobben. Neutrofielen zijn de bacterie doders van ons
lichaamen hun aantal neemt explosief toe tijdens acute bacteriële infecties. Neutrofielen
worden chemisch aangetrokken door ontstekingsplaatsen en zijn actieve fagocyten. Ze zijn
vooral aangetrokken tot bacteriën en sommige schimmels, en het doden van bacteriën wordt
bevorderd door een proces dat ademhalingsuitbarsting (respiratory burst) wordt genoemd.
Bij de ademhalingsuitbarsting metaboliserende cellen zuurstof om krachtige kiemdodende
oxiderende stoffen te produceren, zoals bleekmiddel en waterstofperoxide.
Eosinofielen → Eosinofielen zijn goed voor 2-4% van alle leukocyten en zijn ongeveer zo
groot als neutrofielen. Hun kern lijkt meestal op een ouderwetse telefoon; hij heeft twee
lobben die met elkaar zijn verbonden door een brede band van nucleair materiaal. Het
cytoplasma is gevuld is met zure kernen die roodkleurig zijn. De belangrijkste rol van
eosinofielen is het leiden van een tegenaanval tegen parasitaire vormen, die te groot zijn om
gefagocieerd te worden. Deze vormen worden via voedsel ingenomen of dringen het
lichaam binnen via de huid en nestelen zich dan meestal in het darm- of
ademhalingsslijmvlies. Eosinofielen leven in de losse bindweefsels op dezelfde plaatsen in
het lichaam, en wanneer ze een parasitaire worm tegenkomen, verzamelen ze zich rond de
Leerdoelen
1) Overzicht van immuunsystemen
- Verworven
- Aangeboren
- Bijbehorende cellen
- Functie van de cellen
- Oorsprong en classificatie van witte bloedcellen
2) Wat zijn de stappen van de acute ontstekingsreactie?
- Welke cel slaat als eerste alarm
- Wat doet de cel
- Welke cellen reageren erop lokaal
- Welke delen van lichaam reageren erop (koorts)
- Hoe komen immuuncellen binnen (diapedesis)
- Wat doen immuuncellen daar
- Wat doet de cel na opruiming (wondgenezing)?
3) Kenmerken van acute ontsteking
4) Wat is het verschil tussen infectie en ontsteking?
5) Verklaar de waardes van casus
- De normaalwaardes
- Integrines
- Selectines
Uitwerken leerdoelen
1) Overzicht van immuunsystemen
- Verworven
- Aangeboren
- Oorsprong en classificatie van witte bloedcellen
- Bijbehorende cellen
- Functie van de cellen
Aangeboren en verworven
Het immuunsysteem is een complex netwerk van cellen, weefsels en moleculen dat het
lichaam beschermt tegen infecties en ziekten. Het kan worden onderverdeeld in twee
hoofdcategorieën; het aangeboren (aspecifieke) immuunsysteem en het verworven
(specifieke of adaptieve) immuunsysteem.
Aangeboren (aspecifiek) immuunsysteem → Dit is het eerste verdedigingsmechanisme van
het lichaam tegen infecties. Het bestaat uit natuurlijke barrières zoals de huid en
slijmvliezen, evenals cellen zoals macrofagen, neutrofielen en natuurlijke killer (NK)-cellen.
Het aangeboren immuunsysteem reageert snel op pathogenen, maar zijn reacties zijn niet
specifiek voor een bepaalde ziekteverwekker. Het herkent algemene patronen die
kenmerkend zijn voor een breed scala aan pathogenen, zoals bacteriën of virussen.
Verworven (adaptief, specifiek) immuunsysteem → Het verworven immuunsysteem
ontwikkelt zich na blootstelling aan specifieke pathogenen. Het is adaptief omdat het zich
aanpast aan de specifieke pathogenen waarmee het in contact komt. Dit systeem omvat
cellen zoals T- en B-lymfocyten, die in staat zijn om specifieke antilichamen of cellulaire
immuunresponsen te produceren gericht tegen unieke eigenschappen van specifieke
pathogenen. Het verworven immuunsysteem onthoudt ook eerdere ontmoetingen met
, pathogenen, waardoor het lichaam sneller en effectiever kan reageren op toekomstige
infecties door dezelfde ziekteverwekker.
Oorsprong en classificatie
Alle leukocyten worden in het proces van hematopoiese aangemaakt. Voor de geboorte
vindt dit plaats in de lever en na de geboorte in het beenmerg van met name platte- en
pijpbeenderen. In het proces van hematopoiese onderscheiden we de erythropoiese
(aanmaak rode bloedcellen) en de leukopoiese (aanmaak leukocyten). In beide processen
wordt gestart vanuit de hemopoietische stamcel. In de leukopoiese onderscheiden we de
myeloïde (monocytaire/granulocytaire) voorlopercellen en de lymfoïde (lymfocytaire)
voorlopercellen. De myeloide lineage splitst zich in een monocytaire (mononucleair) lijn,
deze leidt tot de aanmaak monocyten, en een polymorfonucleaire granulocyten lijn, deze
leidt tot de aanmaak van de 3 typen granulocyten, te weten neutrofiele-, basofiele- en
eosinofiele granulocyten. De lymfoïde lineage splitst zich in een B-lymfocytaire lijn,
T-lymfocytaire lijn en NK-lymfocytaire lijn. De B-lymfocyten lijn levert al in het beenmerg de
aanmaak van rijpe B-cellen op, de T-lymfocyten lijn levert pro-thymocyten op die in de
thymus uitrijpen tot T-lymfocyten (figuur 1). In het bloed worden alle bovengenoemde
hoofdklassen van leukocyten aangetroffen;
- Granulocyten (3 typen); neutrofielen vormen het meest voorkomende leukocyt type
- Lymfocyten (alle subsets); na de neutrofielen het meest voorkomende leukocyt type
- Monocyten; minst voorkomende hoofdklasse leukocyt
Granulocyten
Granulocyten omvatten de neutrofielen, eosinofielenen en basofielen, zijn allemaal ongeveer
bolvormig. Ze zijn groter en leven korter dan erytrocyten. Ze hebben kenmerkende gelobde
kernen, en zijn dus polymorfonucleair. Hun membraangebonden cytoplasmatische korrels
kleuren heel specifiek met Wright’s kleuring.
Segmentkernige neutrofielen → Dit zijn de meest talrijke leukocyten en vertegenwoordigen
50-70% van de leukocyten populatie. Neutrofielen zijn ongeveer 2x zo groot als erytrocyten.
Het neutrofiele cytoplasma bevat zeer fijne korrels die moeilijk te zien zijn. Neutrofielen
krijgen hun naam (letterlijk neutraal liefhebbend) omdat hun korrels zowel basische als zure
kleurstoffen opnemen. Samen geven de twee soorten korrels het cytoplasma een lila kleur.
Neutrofielen kernen bestaat uit 3 tot 6 lobben. Neutrofielen zijn de bacterie doders van ons
lichaamen hun aantal neemt explosief toe tijdens acute bacteriële infecties. Neutrofielen
worden chemisch aangetrokken door ontstekingsplaatsen en zijn actieve fagocyten. Ze zijn
vooral aangetrokken tot bacteriën en sommige schimmels, en het doden van bacteriën wordt
bevorderd door een proces dat ademhalingsuitbarsting (respiratory burst) wordt genoemd.
Bij de ademhalingsuitbarsting metaboliserende cellen zuurstof om krachtige kiemdodende
oxiderende stoffen te produceren, zoals bleekmiddel en waterstofperoxide.
Eosinofielen → Eosinofielen zijn goed voor 2-4% van alle leukocyten en zijn ongeveer zo
groot als neutrofielen. Hun kern lijkt meestal op een ouderwetse telefoon; hij heeft twee
lobben die met elkaar zijn verbonden door een brede band van nucleair materiaal. Het
cytoplasma is gevuld is met zure kernen die roodkleurig zijn. De belangrijkste rol van
eosinofielen is het leiden van een tegenaanval tegen parasitaire vormen, die te groot zijn om
gefagocieerd te worden. Deze vormen worden via voedsel ingenomen of dringen het
lichaam binnen via de huid en nestelen zich dan meestal in het darm- of
ademhalingsslijmvlies. Eosinofielen leven in de losse bindweefsels op dezelfde plaatsen in
het lichaam, en wanneer ze een parasitaire worm tegenkomen, verzamelen ze zich rond de
