Casus 9; de gebroken elleboog
Moeilijke woorden
Orthopedie → De leer van het steun- en bewegingsapparaat.
Leerdoelen
1) Wat is de structuur botten?
- De typen kraakbeen en hun locatie
- De structuur (macro en microscopisch) en chemische samenstelling botten
2) Wat is de classificatie van botten?
3) Wat is de functie van botten?
4) Hoe wordt botweefsel gevormd?
- Endochondrale ossificatie en intramembraneuze ossificatie
5) Hoe groeien botten in lengte en dikte en hoe wordt dit gereguleerd?
6) Hoe herstelt het botweefsel van een fractuur?
- Callusformatie
Bronnen
Websites;
Zowerkthetlichaam. (2020a). Het skelet; functies van het skelet. Zo Werkt Het Lichaam.
https://www.zowerkthetlichaam.nl/3761/het-skelet-functies-van-het-skelet/
Levarne. (z.d.). Botten - menselijk lichaam | Gezondheidsplein.nl.
https://www.gezondheidsplein.nl/menselijk-lichaam/botten/item45095
Body, V. (z.d.). Types of bones | Learn Skeleton Anatomy.
https://www.visiblebody.com/learn/skeleton/types-of-bones#:~:text=There%20are%20five%2
0types%20of,short%2C%20irregular%2C%20and%20sesamoid.
https://www.gezondheidsuniversiteit.nl/sites/gezondheidsuniversiteit/files/lesmateriaal_avond
_1_0.pdf
https://www.gezondheidsuniversiteit.nl/sites/gezondheidsuniversiteit/files/avond_3_1.pdf
Biga, L. M. (2019, 26 september). 6.3 bone structure. Pressbooks.
https://open.oregonstate.education/aandp/chapter/6-3-bone-structure/
Filmpjes;
Bone formation, growth and remodeling -
https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&ved=2ahUKEwjnt9jK
odyBAxVY2AIHHYnSD_oQtwJ6BAgREAI&url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwat
ch%3Fv%3DLdvqYTSdRIY&usg=AOvVaw2ugR1oxvimJSFwadD4QrVU&opi=89978449
, Uitwerken leerdoelen
1) Wat is de structuur van botten?
De chemische samenstelling van het bot bestaat uit botmatrix en drie celtypen (figuur 1);
Botmatrix → bestaat uit organisch materiaal (in totaal 30% van het botweefsel, daarvan
collagene vezels (95%) en glycosaminoglycanen (5%)) en uit anorganisch materiaal (45%),
waarvan calcium en fosfaat het grootste deel uitmaken. H2O is 25%
Osteoprogenitor → Dit zijn nakomers van mesenchymatische cellen, die nu als multipotente
stamcellen osteoblasten onder invloed van de transcriptiefactor CBFA-1 osteoblasten
kunnen vormen. Deze osteoblasten vormen dan vervolgens weer osteocyten. Osteoclasten
ontstaan door de samensmelting van voorlopers van botcellen en macrofagen.
Osteoblast → Deze bot-bouwende cellen ontstaan uit de osteoprogenitorcellen , die
voorkomen in het endost (beenvlies aan de beenmergholte van het bot) en periost
(beenvlies aan de buitenzijde van het bot). Osteoblasten produceren de organische
bestanddelen, zoals eiwitten, van de botmatrix. Ze liggen aan de rand van het bot en leggen
daar het osteoïd (of botmatrix wat later bot vormt) aan, ze maken hier dus collageen type 1
aan. Dit is gemineraliseerde botmatrix, dus onverhard. Na deze matrix synthese raken de
osteoblasten ingesloten en worden op deze manier osteocyten (een volwassen botcel die
het meeste voorkomt). Tegelijkertijd worden calciumzouten in het osteoïd afgezet, waardoor
de matrix verkalkt en het harde botweefsel ontstaat. Na matrixproductie worden
osteoblasten aan het botoppervlak botrandcellen, omkeerbare geïnactiveerde osteoblasten.
Osteocyt → De osteocyten, uitgerijpte osteoblasten en dus volwassen botcellen, liggen in
lacunae (kamertjes in de matrix) en spelen een rol bij de remodellering (voortdurend
afbreken en opbouwen van bot) (figuur 2). De cellen hebben contact met andere cellen, via
gap-junctions en ionkanalen, en met bloedvaten via cytoplasma-uitlopers door canaliculi
(kanaaltjes in botmatrix). Zo wordt de botmatrix onderhouden, kunnen osteocyten
veranderingen waarnemen en geven signalen af die de mate van botaanmaak en botafbraak
beïnvloeden. Ze houden de botmatrix in stand, door het calciumgehalte en het
fosfaatgehalte in toom te houden. Na afsterven van deze cellen, wordt de matrix
geresorbeerd (afgebroken en de stoffen worden weer hergebruikt).
Osteoclast → Osteoclasten zijn meerkernige, grote cellen van myeloïde oorsprong die
zorgen voor afbraak van bot. Ze ontstaan door een fusie van eenkernige voorlopercellen
afkomstig uit het beenmerg. Het fusieproces wordt beïnvloed door stoffen die door de
osteoblasten of osteocyten worden uitgescheiden. Osteoclasten zijn vrij beweeglijke,
langgerekte cellen en liggen tegen de botrand aan bij het endost. Ze kunnen bot afbreken en
soms liggen ze in een uitholling die ontstaat doordat zij de matrix wegvreten; de lacune van
Howship. Ze vormen een zogenaamde ruffled border. De afbraak vindt plaats tussen deze
ruffled border en het botoppervlak, het subosteoclast compartiment. Hier worden enzymen
uitgescheiden voor de afbraak, de afbraakproducten worden vervolgens door de osteoclast
opgenomen. Osteoclasten worden door hormonen beïnvloed; calcitonine remt de afbraak.
Osteoclasten hebben geen receptoren voor het parathyreoïd hormoon (PTH), dat botafbraak
stimuleert. De stimulatie van osteoclasten gaat indirect via de osteoblasten na stimulatie
door PTH.
Moeilijke woorden
Orthopedie → De leer van het steun- en bewegingsapparaat.
Leerdoelen
1) Wat is de structuur botten?
- De typen kraakbeen en hun locatie
- De structuur (macro en microscopisch) en chemische samenstelling botten
2) Wat is de classificatie van botten?
3) Wat is de functie van botten?
4) Hoe wordt botweefsel gevormd?
- Endochondrale ossificatie en intramembraneuze ossificatie
5) Hoe groeien botten in lengte en dikte en hoe wordt dit gereguleerd?
6) Hoe herstelt het botweefsel van een fractuur?
- Callusformatie
Bronnen
Websites;
Zowerkthetlichaam. (2020a). Het skelet; functies van het skelet. Zo Werkt Het Lichaam.
https://www.zowerkthetlichaam.nl/3761/het-skelet-functies-van-het-skelet/
Levarne. (z.d.). Botten - menselijk lichaam | Gezondheidsplein.nl.
https://www.gezondheidsplein.nl/menselijk-lichaam/botten/item45095
Body, V. (z.d.). Types of bones | Learn Skeleton Anatomy.
https://www.visiblebody.com/learn/skeleton/types-of-bones#:~:text=There%20are%20five%2
0types%20of,short%2C%20irregular%2C%20and%20sesamoid.
https://www.gezondheidsuniversiteit.nl/sites/gezondheidsuniversiteit/files/lesmateriaal_avond
_1_0.pdf
https://www.gezondheidsuniversiteit.nl/sites/gezondheidsuniversiteit/files/avond_3_1.pdf
Biga, L. M. (2019, 26 september). 6.3 bone structure. Pressbooks.
https://open.oregonstate.education/aandp/chapter/6-3-bone-structure/
Filmpjes;
Bone formation, growth and remodeling -
https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&ved=2ahUKEwjnt9jK
odyBAxVY2AIHHYnSD_oQtwJ6BAgREAI&url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwat
ch%3Fv%3DLdvqYTSdRIY&usg=AOvVaw2ugR1oxvimJSFwadD4QrVU&opi=89978449
, Uitwerken leerdoelen
1) Wat is de structuur van botten?
De chemische samenstelling van het bot bestaat uit botmatrix en drie celtypen (figuur 1);
Botmatrix → bestaat uit organisch materiaal (in totaal 30% van het botweefsel, daarvan
collagene vezels (95%) en glycosaminoglycanen (5%)) en uit anorganisch materiaal (45%),
waarvan calcium en fosfaat het grootste deel uitmaken. H2O is 25%
Osteoprogenitor → Dit zijn nakomers van mesenchymatische cellen, die nu als multipotente
stamcellen osteoblasten onder invloed van de transcriptiefactor CBFA-1 osteoblasten
kunnen vormen. Deze osteoblasten vormen dan vervolgens weer osteocyten. Osteoclasten
ontstaan door de samensmelting van voorlopers van botcellen en macrofagen.
Osteoblast → Deze bot-bouwende cellen ontstaan uit de osteoprogenitorcellen , die
voorkomen in het endost (beenvlies aan de beenmergholte van het bot) en periost
(beenvlies aan de buitenzijde van het bot). Osteoblasten produceren de organische
bestanddelen, zoals eiwitten, van de botmatrix. Ze liggen aan de rand van het bot en leggen
daar het osteoïd (of botmatrix wat later bot vormt) aan, ze maken hier dus collageen type 1
aan. Dit is gemineraliseerde botmatrix, dus onverhard. Na deze matrix synthese raken de
osteoblasten ingesloten en worden op deze manier osteocyten (een volwassen botcel die
het meeste voorkomt). Tegelijkertijd worden calciumzouten in het osteoïd afgezet, waardoor
de matrix verkalkt en het harde botweefsel ontstaat. Na matrixproductie worden
osteoblasten aan het botoppervlak botrandcellen, omkeerbare geïnactiveerde osteoblasten.
Osteocyt → De osteocyten, uitgerijpte osteoblasten en dus volwassen botcellen, liggen in
lacunae (kamertjes in de matrix) en spelen een rol bij de remodellering (voortdurend
afbreken en opbouwen van bot) (figuur 2). De cellen hebben contact met andere cellen, via
gap-junctions en ionkanalen, en met bloedvaten via cytoplasma-uitlopers door canaliculi
(kanaaltjes in botmatrix). Zo wordt de botmatrix onderhouden, kunnen osteocyten
veranderingen waarnemen en geven signalen af die de mate van botaanmaak en botafbraak
beïnvloeden. Ze houden de botmatrix in stand, door het calciumgehalte en het
fosfaatgehalte in toom te houden. Na afsterven van deze cellen, wordt de matrix
geresorbeerd (afgebroken en de stoffen worden weer hergebruikt).
Osteoclast → Osteoclasten zijn meerkernige, grote cellen van myeloïde oorsprong die
zorgen voor afbraak van bot. Ze ontstaan door een fusie van eenkernige voorlopercellen
afkomstig uit het beenmerg. Het fusieproces wordt beïnvloed door stoffen die door de
osteoblasten of osteocyten worden uitgescheiden. Osteoclasten zijn vrij beweeglijke,
langgerekte cellen en liggen tegen de botrand aan bij het endost. Ze kunnen bot afbreken en
soms liggen ze in een uitholling die ontstaat doordat zij de matrix wegvreten; de lacune van
Howship. Ze vormen een zogenaamde ruffled border. De afbraak vindt plaats tussen deze
ruffled border en het botoppervlak, het subosteoclast compartiment. Hier worden enzymen
uitgescheiden voor de afbraak, de afbraakproducten worden vervolgens door de osteoclast
opgenomen. Osteoclasten worden door hormonen beïnvloed; calcitonine remt de afbraak.
Osteoclasten hebben geen receptoren voor het parathyreoïd hormoon (PTH), dat botafbraak
stimuleert. De stimulatie van osteoclasten gaat indirect via de osteoblasten na stimulatie
door PTH.
