Strafrecht deel I: strafrecht
Notities les 2 deel I strafrecht
1. Juridische situering (zie geschreven notities in gele
ringmap)
1.1 begrip
o Het geheel van rechtsregels dat bepaalt:
(1) onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn en
welke gedragingen misdrijven zijn;
(2) wie dader van een misdrijf is en strafrechtelijke
Materiee
l verantwoordelijkheid draagt;
strafrech (3) welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven
worden gesteld;
(4) onder welke voorwaarden straffen aan daders kunnen
worden opgelegd en uitgevoerd; en
Formee
(5) hoe de bevoegde instanties oordelen over misdrijf, dader
l
en straf.
strafrech
= procedure, hoe organiseren?
Voorwaarden van een misdrijf, welke misdrijven er niet mogen
en welke straffen er gesteld worden en hoe de strafuitvoering
zal gebeuren
o Misdrijf: Afwijkingen van de norm die een reactie in de vorm van
een straf verantwoorden. Wat een misdrijf is, verschilt in tijd en
ruimte. Wat is een misdrijf (algemeen) en welke gedragingen zijn
een misdrijf (bijzonder)?
Gedragingen waarvan het parlement beslist dat ze niet mogen
o Dader: Bestraffing voor daders en regels over wie dader kan zijn
en strafrechtelijke verantwoordelijkheid draagt.
o Straf (en beveiligingsmaatregel): Wettelijk bepaalde vorm van
leed door de rechter opgelegd als sanctie voor een misdrijf. Wat is
een straf (algemeen) en met welke straf wordt een bepaald
misdrijf bestraft (bijzonder)? Beveiligingsmaatregelen zijn geen
straffen (maar vallen wel binnen het strafrecht).
Strafrecht = regels navolgen, anders gestraft worden
In praktijk moeilijk want niet alles wordt geregistreerd
Iedereen is strafrechtelijk verantwoordelijk voor zijn daden, ook
bedrijven
, Uitzonderingen:
handelingsonbekwamen/ontoerekeningsvatbare
(minderjarigen + geestesgestoorden)
o Geen straf wanneer misdrijf gesteld door
ontoerekeningsvatbare
OPLOSSING: interneren (beveiligingsmaatregel), omdat ze
gevaarlijk kunnen zijn voor bepaalde duur, zolang ze ‘ziek’ zijn
Geen echte straf, maar toch maatregel/internering omwille
van gevaarlijkheid
o Procedureregels: Formele regels over hoe de bevoegde
instanties oordelen of misdrijf, dader en straf.
Welke rechtbanken zijn er bevoegd?
o Misdrijven <-> straffen:
Misdrijf: afwijkende gedragingen die we niet willen; we vinden
dat ze niet mogen gebeuren want ze zijn zo erg dat ze een straf
nodig hebben
Verschil tin tijd en ruimte
Misschien nu geen misdrijf, maar vroeger wel
Tijden en visies veranderen, verschillen ook tussen landen
Veel meer geregistreerd dan vroeger
Straffen: vorm van leed
CONCLUSIE: misdrijven en straffen = persoonlijke keuzes
1.2 Publiekrecht
o Verticale rechtsverhouding: Het plegen van een misdrijf brengt
een relatie tot stand tussen dader en de staat. Het recht om te
straffen is voorbehouden aan de staat.
Straf wordt opgelegd door overheid
Strafrecht:
° juridische relatie met overheid
Burgers kunnen elkaar onderling geen straf opleggen
o Openbare orde: Strafwetten zijn van dwingend recht. Burgers
kunnen geen afspraken maken over de inhoud, reikwijdte en
toepassing van de strafwet.
Strafrecht niet onderhandelbaar
Niet mogelijk onderling af te spreken om af te wijken van de
regels
, Bv. je kan geen toestemming geven om een misdrijf te
plegen, ook met toestemming blijft het strafbaar
- Bv. sadomasochisme: slaan en verwondingen niet
toegelaten door wet dus nog steeds strafbaar, ook met
toestemming
- Bv. boxen: elkaar vrijwillig slaan, met toestemming, maar
slaan en verwondingen nog steeds strafbaar
Misdrijven kunnen enkel bestraft worden na neerlegging van en
klacht
Geen klachtrecht meer
Kan ook na lange tijd na feiten nog steeds bestraft worden
als er dan pas een klacht komt
Ook al geeft slachtoffer toestemming, nog steeds een
geregistreerd misdrijf
Geen invloed op straf, wel onderhandelingen voor dader
(extra maatregelen) mogelijk voor extra veiligheid van
slachtoffer na de straf
o Slachtoffers: Slachtoffers hebben geen recht om te straffen en
zijn ook niet nodig om te straffen (geen klachtmisdrijven meer).
Wel deelnemen aan de procedure en daarin via burgerlijke
partijstelling privaatrechtelijk belang (schadevergoeding bekomen)
nastreven. Geen recht om de strafvordering uit te oefenen en
(mee) te beslissen over straf en strafuitvoering. Wel meer
aandacht voor slachtofferrechten (o.m. inzage,
onderzoekshandelingen, gehoord en geïnformeerd worden….).
1.3 Materieel en formeel strafrecht
o Materieel strafrecht: Rechtsregels die betrekking hebben op de
omschrijving van strafbare gedragingen, daderschap, straffen en
voorwaarden om straffen op te leggen en uit te voeren. (GEEN
PROCEDUREREGELS)
o Formeel strafrecht: Procedureregels over de toepassing van het
materieel strafrecht. Door wie en op welke manier worden
misdrijven vastgesteld, opgespoord, vervolgd, bewezen, berecht
en uitgevoerd (strafvordering, strafprocesrecht).
o Strafuitvoeringsrecht is materieel en formeel strafrecht.
1.4 Nationaal en internationaal strafrecht
, o Nationaal strafrecht: Strafrecht is hoofdzakelijk nationaal recht.
Er is federaal strafrecht, maar ook strafrecht van
gemeenschappen, gewesten, provincies en gemeenten.
= Belgisch strafrecht, normaal gezien enkel bij wet (federaal)
Wordt gemaakt door België (federale staat), gewesten,
gemeenschappen en provincies ( = andere bevoegdheden
dan federale staat, bv. milieu EN kunnen decreten opstellen)
Enkel Belgisch strafrecht voor Belgische rechtbanken en feiten
gepleegd in België, GEEN buitenlands strafrecht
o Internationaal strafrecht: Hybride rechtstak tussen
internationaal recht en strafrecht:
Verdragen ivm misdrijven, wordt toegepast in wet van
verschillende landen, bv. drugsverdragen
Nationaal strafrecht met internationale interpretatie =
internationaal strafwetboek
Nationaal materieel strafrecht met internationale
achtergrond: Internationale organisaties en
samenwerkingsverbanden stimuleren staten om misdrijven en
straffen op elkaar af te stemmen. Vooral nationaal (bijzonder)
strafrecht.
Internationale strafbaarstellingen: Internationale
strafrechtbanken hebben (bij verdrag) eigen regels over
(internationale) misdrijven, daders en straffen.
Rechtsmachtrecht: Bevoegdheid van de staat om het
toepassingsbereik van de strafwet te bepalen (ook buiten het
eigen grondgebied). Vooral nationaal recht.
Staten kunnen beslissen dat hun strafrecht ook nog tot over
de grenzen telt, bv. Belgische strafwet ook van toepassing in
buitenland?
Formeel internationaal strafrecht: Procedureregels voor de
behandeling van internationale misdrijven voor internationale
strafrechtbanken en internationale rechtshulp in strafzaken
1.5 Algemeen en bijzonder strafrecht
ALGEMEEN STRAFRECHT BIJZONDER STRAFRECHT
Notities les 2 deel I strafrecht
1. Juridische situering (zie geschreven notities in gele
ringmap)
1.1 begrip
o Het geheel van rechtsregels dat bepaalt:
(1) onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn en
welke gedragingen misdrijven zijn;
(2) wie dader van een misdrijf is en strafrechtelijke
Materiee
l verantwoordelijkheid draagt;
strafrech (3) welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven
worden gesteld;
(4) onder welke voorwaarden straffen aan daders kunnen
worden opgelegd en uitgevoerd; en
Formee
(5) hoe de bevoegde instanties oordelen over misdrijf, dader
l
en straf.
strafrech
= procedure, hoe organiseren?
Voorwaarden van een misdrijf, welke misdrijven er niet mogen
en welke straffen er gesteld worden en hoe de strafuitvoering
zal gebeuren
o Misdrijf: Afwijkingen van de norm die een reactie in de vorm van
een straf verantwoorden. Wat een misdrijf is, verschilt in tijd en
ruimte. Wat is een misdrijf (algemeen) en welke gedragingen zijn
een misdrijf (bijzonder)?
Gedragingen waarvan het parlement beslist dat ze niet mogen
o Dader: Bestraffing voor daders en regels over wie dader kan zijn
en strafrechtelijke verantwoordelijkheid draagt.
o Straf (en beveiligingsmaatregel): Wettelijk bepaalde vorm van
leed door de rechter opgelegd als sanctie voor een misdrijf. Wat is
een straf (algemeen) en met welke straf wordt een bepaald
misdrijf bestraft (bijzonder)? Beveiligingsmaatregelen zijn geen
straffen (maar vallen wel binnen het strafrecht).
Strafrecht = regels navolgen, anders gestraft worden
In praktijk moeilijk want niet alles wordt geregistreerd
Iedereen is strafrechtelijk verantwoordelijk voor zijn daden, ook
bedrijven
, Uitzonderingen:
handelingsonbekwamen/ontoerekeningsvatbare
(minderjarigen + geestesgestoorden)
o Geen straf wanneer misdrijf gesteld door
ontoerekeningsvatbare
OPLOSSING: interneren (beveiligingsmaatregel), omdat ze
gevaarlijk kunnen zijn voor bepaalde duur, zolang ze ‘ziek’ zijn
Geen echte straf, maar toch maatregel/internering omwille
van gevaarlijkheid
o Procedureregels: Formele regels over hoe de bevoegde
instanties oordelen of misdrijf, dader en straf.
Welke rechtbanken zijn er bevoegd?
o Misdrijven <-> straffen:
Misdrijf: afwijkende gedragingen die we niet willen; we vinden
dat ze niet mogen gebeuren want ze zijn zo erg dat ze een straf
nodig hebben
Verschil tin tijd en ruimte
Misschien nu geen misdrijf, maar vroeger wel
Tijden en visies veranderen, verschillen ook tussen landen
Veel meer geregistreerd dan vroeger
Straffen: vorm van leed
CONCLUSIE: misdrijven en straffen = persoonlijke keuzes
1.2 Publiekrecht
o Verticale rechtsverhouding: Het plegen van een misdrijf brengt
een relatie tot stand tussen dader en de staat. Het recht om te
straffen is voorbehouden aan de staat.
Straf wordt opgelegd door overheid
Strafrecht:
° juridische relatie met overheid
Burgers kunnen elkaar onderling geen straf opleggen
o Openbare orde: Strafwetten zijn van dwingend recht. Burgers
kunnen geen afspraken maken over de inhoud, reikwijdte en
toepassing van de strafwet.
Strafrecht niet onderhandelbaar
Niet mogelijk onderling af te spreken om af te wijken van de
regels
, Bv. je kan geen toestemming geven om een misdrijf te
plegen, ook met toestemming blijft het strafbaar
- Bv. sadomasochisme: slaan en verwondingen niet
toegelaten door wet dus nog steeds strafbaar, ook met
toestemming
- Bv. boxen: elkaar vrijwillig slaan, met toestemming, maar
slaan en verwondingen nog steeds strafbaar
Misdrijven kunnen enkel bestraft worden na neerlegging van en
klacht
Geen klachtrecht meer
Kan ook na lange tijd na feiten nog steeds bestraft worden
als er dan pas een klacht komt
Ook al geeft slachtoffer toestemming, nog steeds een
geregistreerd misdrijf
Geen invloed op straf, wel onderhandelingen voor dader
(extra maatregelen) mogelijk voor extra veiligheid van
slachtoffer na de straf
o Slachtoffers: Slachtoffers hebben geen recht om te straffen en
zijn ook niet nodig om te straffen (geen klachtmisdrijven meer).
Wel deelnemen aan de procedure en daarin via burgerlijke
partijstelling privaatrechtelijk belang (schadevergoeding bekomen)
nastreven. Geen recht om de strafvordering uit te oefenen en
(mee) te beslissen over straf en strafuitvoering. Wel meer
aandacht voor slachtofferrechten (o.m. inzage,
onderzoekshandelingen, gehoord en geïnformeerd worden….).
1.3 Materieel en formeel strafrecht
o Materieel strafrecht: Rechtsregels die betrekking hebben op de
omschrijving van strafbare gedragingen, daderschap, straffen en
voorwaarden om straffen op te leggen en uit te voeren. (GEEN
PROCEDUREREGELS)
o Formeel strafrecht: Procedureregels over de toepassing van het
materieel strafrecht. Door wie en op welke manier worden
misdrijven vastgesteld, opgespoord, vervolgd, bewezen, berecht
en uitgevoerd (strafvordering, strafprocesrecht).
o Strafuitvoeringsrecht is materieel en formeel strafrecht.
1.4 Nationaal en internationaal strafrecht
, o Nationaal strafrecht: Strafrecht is hoofdzakelijk nationaal recht.
Er is federaal strafrecht, maar ook strafrecht van
gemeenschappen, gewesten, provincies en gemeenten.
= Belgisch strafrecht, normaal gezien enkel bij wet (federaal)
Wordt gemaakt door België (federale staat), gewesten,
gemeenschappen en provincies ( = andere bevoegdheden
dan federale staat, bv. milieu EN kunnen decreten opstellen)
Enkel Belgisch strafrecht voor Belgische rechtbanken en feiten
gepleegd in België, GEEN buitenlands strafrecht
o Internationaal strafrecht: Hybride rechtstak tussen
internationaal recht en strafrecht:
Verdragen ivm misdrijven, wordt toegepast in wet van
verschillende landen, bv. drugsverdragen
Nationaal strafrecht met internationale interpretatie =
internationaal strafwetboek
Nationaal materieel strafrecht met internationale
achtergrond: Internationale organisaties en
samenwerkingsverbanden stimuleren staten om misdrijven en
straffen op elkaar af te stemmen. Vooral nationaal (bijzonder)
strafrecht.
Internationale strafbaarstellingen: Internationale
strafrechtbanken hebben (bij verdrag) eigen regels over
(internationale) misdrijven, daders en straffen.
Rechtsmachtrecht: Bevoegdheid van de staat om het
toepassingsbereik van de strafwet te bepalen (ook buiten het
eigen grondgebied). Vooral nationaal recht.
Staten kunnen beslissen dat hun strafrecht ook nog tot over
de grenzen telt, bv. Belgische strafwet ook van toepassing in
buitenland?
Formeel internationaal strafrecht: Procedureregels voor de
behandeling van internationale misdrijven voor internationale
strafrechtbanken en internationale rechtshulp in strafzaken
1.5 Algemeen en bijzonder strafrecht
ALGEMEEN STRAFRECHT BIJZONDER STRAFRECHT
