1
Aantekeningen Filosofie
Hoofdstuk 1: Inleiding en utilisme.................................................................................6
Intro...........................................................................................................................6
Wat is filosofie?....................................................................................................6
Definities...............................................................................................................6
Ethiek........................................................................................................................6
Definities ethiek....................................................................................................6
Normen en waarden.............................................................................................6
Geschiedenis........................................................................................................7
Drie huidige (sluipende) problemen.....................................................................7
Doel boek Tännsjö...............................................................................................7
Model toegepaste ethiek......................................................................................7
Één waarheid?.....................................................................................................8
Kennis over morele principes...............................................................................8
Utilisme.....................................................................................................................8
Morele principes...................................................................................................8
Simpele uitgangspunten utilisme.........................................................................9
Vragen..................................................................................................................9
Stromingen binnen utilisme..................................................................................9
Globale bezwaren tegen utilisme.......................................................................10
Beslisprocedure utilisme....................................................................................10
Hedonistische calculus.......................................................................................10
Hoofdstuk 2: Egoïstische ethiek en contractualisme..................................................11
Egoïstische ethiek..................................................................................................11
Kernpunten.........................................................................................................11
Drie stromingen..................................................................................................11
Bezwaren...........................................................................................................12
Conclusie: argumenten voor..............................................................................12
Conclusie: argumenten tegen............................................................................12
Contractualisme......................................................................................................13
Kernpunten.........................................................................................................13
Onderdelen.........................................................................................................13
Conclusie............................................................................................................13
Voorbeelden.......................................................................................................13
Bezwaren...........................................................................................................14
Hoofdstuk 3: Deontologie...........................................................................................15
Deontologie.............................................................................................................15
Intro....................................................................................................................15
Kernpunten.........................................................................................................15
Stromingen.........................................................................................................15
Waardigheid.......................................................................................................15
, 2
Mag je dan nooit doden?........................................................................................16
Euthanasie.........................................................................................................16
Abortus...............................................................................................................16
Suïcide...............................................................................................................16
Straf....................................................................................................................16
Doodstraf............................................................................................................16
Plichtethiek.............................................................................................................17
Uitgangspunten..................................................................................................17
Thomistische plichtethiek.......................................................................................17
Hoofdstuk 4: Wat is kennis? (Part I)...........................................................................18
Intro (H1).................................................................................................................18
Epistemologie.....................................................................................................18
Soorten kennis...................................................................................................18
Criteria voor kennis............................................................................................18
Samenvatting ‘intro’ (H1)....................................................................................19
De waarde van kennis (H2)....................................................................................20
Instrumentele vs. non-instrumentele waarde.....................................................20
Instrumentele waarde true belief........................................................................20
Wanneer is true belief waardevol?.....................................................................21
De waarde van kennis........................................................................................21
De waarde van non-instrumentele kennis..........................................................21
Samenvatting ‘waarde van kennis’ (H2)............................................................22
Het definiëren van kennis (H3)...............................................................................23
Het probleem van het criterium..........................................................................23
Methodisme en particularisme...........................................................................23
Justified true belief.............................................................................................23
Gettier cases......................................................................................................24
Definitie van kennis volgens Gettier...................................................................24
Samenvatting ‘het definiëren van kennis’ (H3)..................................................25
De structuur van kennis (H4)..................................................................................26
De aard van justification.....................................................................................26
Agrippa’s trilemma..............................................................................................26
Infinitisme...........................................................................................................26
Coherentisme.....................................................................................................27
Fundamentalisme...............................................................................................27
Samenvatting ‘de structuur van kennis’ (H4).....................................................28
Rationaliteit (H5).....................................................................................................29
Verschillende soorten rationaliteit......................................................................29
Doel van epistemische rationaliteit....................................................................29
Het belang van epistemische rationaliteit..........................................................29
Rationaliteit en verantwoordelijkheid.................................................................30
Epistemisch internalisme en externalisme.........................................................30
Het probleem dat ontstaat..................................................................................31
Samenvatting ‘rationaliteit’ (H5).........................................................................32
, 3
Virtues en faculties (H6).........................................................................................34
Betrouwbaarheid (reliabilism).............................................................................34
Gettier cases......................................................................................................34
Virtue epistemologie...........................................................................................35
Internalisme en externalisme.............................................................................35
Samenvatting ‘virtues en faculties’ (H6).............................................................36
Hoofdstuk 5: Waar komt kennis vandaan? (Part II)....................................................37
Intro.........................................................................................................................37
Manieren om tot kennis te komen......................................................................37
Rationalisten vs. empiristen...............................................................................37
Waarneming (H7)...................................................................................................37
Het probleem van waarneming..........................................................................37
Indirect realisme.................................................................................................38
Idealisme............................................................................................................38
Direct realisme...................................................................................................39
Transcendentaal idealisme................................................................................39
Samenvatting ‘waarneming’ (H7).......................................................................40
Getuigenis (H8)......................................................................................................41
Het probleem van getuigenis.............................................................................41
Reductionisme....................................................................................................41
Credulisme.........................................................................................................41
Epistemische rationaliteit (college)....................................................................42
Geheugen (H8).......................................................................................................43
Het probleem van kennis uit het geheugen.......................................................43
Samenvatting ‘getuigenis en geheugen’ (H8)....................................................43
Allerlei procedures (H9)..........................................................................................45
A priori en a posteriori........................................................................................45
Drie procedures..................................................................................................45
Deductie.............................................................................................................45
Inductie...............................................................................................................46
Abductie.............................................................................................................46
Samenvatting ‘allerlei procedures’ (H9).............................................................47
Het probleem van inductie (H10)............................................................................48
Het probleem van inductie.................................................................................48
Mogelijke oplossingen........................................................................................48
Ermee leven: falsificatie.....................................................................................49
Ermee leven: pragmatisme................................................................................49
Samenvatting ‘het probleem van inductie’ (H10)...............................................50
Hoofdstuk 6: Soorten kennis (Part III)........................................................................51
Wetenschappelijke kennis (H11)............................................................................51
Wat is wetenschappelijke kennis?.....................................................................51
Vijf criteria...........................................................................................................51
Goed – matig – pseudowetenschap..................................................................51
Voortgang wetenschappelijke kennis.................................................................52
, 4
Incommensurability............................................................................................52
Samenhang – causaliteit – falsificeren..............................................................52
Samenvatting ‘wetenschappelijke kennis’ (H11)...............................................53
Morele kennis (H13)...............................................................................................54
Het probleem van morele kennis.......................................................................54
Scepticisme over morele feiten..........................................................................54
Moreel expressivisme........................................................................................54
Scepticisme over morele kennis........................................................................54
Klassiek fundamentalisme.................................................................................55
Coherentisme.....................................................................................................56
Niet-klassiek fundamentalisme..........................................................................56
Samenvatting ‘morele kennis’ (H13)..................................................................56
Hoofdstuk 7: (Part IV).................................................................................................58
Onderwijs (H15)......................................................................................................58
Kennis in het onderwijs......................................................................................58
Visies op relevante kennis in het onderwijs.......................................................58
Intellectuele waarden onderwijs.........................................................................59
Onderwijs en technologie...................................................................................59
Samenvatting ‘onderwijs’ (H15).........................................................................60
Kennis en politiek (H17).........................................................................................61
Basisvoorwaarden democratie...........................................................................61
Risico’s in een democratie.................................................................................61
Post-fact politics.................................................................................................62
Epistemisch onrecht...........................................................................................62
Belang van niet-wetenschappelijke kennis en visies.........................................63
Samenvatting ‘politiek’ (H17).............................................................................63
Hoofdstuk 8: (Part V)..................................................................................................65
Scepticisme t.a.v. andere minds (H18)..................................................................65
Het probleem van ‘other minds’.........................................................................65
Argument van analogie......................................................................................65
Tweede deel van het probleem..........................................................................66
De mind van een ander waarnemen..................................................................66
Samenvatting ‘scepticisme over other minds’ (H18)..........................................67
Radicaal scepticisme (H19)....................................................................................68
De paradox.........................................................................................................68
Closure principe.................................................................................................68
Het sensitiviteitsprincipe.....................................................................................69
Mooreanisme......................................................................................................69
Safety principe....................................................................................................70
Contextualisme...................................................................................................70
Samenvatting ‘radicaal scepticisme’ (H19)........................................................71
Waarheid en objectiviteit (H20)..............................................................................73
Waarheid en objectiviteit....................................................................................73
Zwak objectivisme..............................................................................................73
Aantekeningen Filosofie
Hoofdstuk 1: Inleiding en utilisme.................................................................................6
Intro...........................................................................................................................6
Wat is filosofie?....................................................................................................6
Definities...............................................................................................................6
Ethiek........................................................................................................................6
Definities ethiek....................................................................................................6
Normen en waarden.............................................................................................6
Geschiedenis........................................................................................................7
Drie huidige (sluipende) problemen.....................................................................7
Doel boek Tännsjö...............................................................................................7
Model toegepaste ethiek......................................................................................7
Één waarheid?.....................................................................................................8
Kennis over morele principes...............................................................................8
Utilisme.....................................................................................................................8
Morele principes...................................................................................................8
Simpele uitgangspunten utilisme.........................................................................9
Vragen..................................................................................................................9
Stromingen binnen utilisme..................................................................................9
Globale bezwaren tegen utilisme.......................................................................10
Beslisprocedure utilisme....................................................................................10
Hedonistische calculus.......................................................................................10
Hoofdstuk 2: Egoïstische ethiek en contractualisme..................................................11
Egoïstische ethiek..................................................................................................11
Kernpunten.........................................................................................................11
Drie stromingen..................................................................................................11
Bezwaren...........................................................................................................12
Conclusie: argumenten voor..............................................................................12
Conclusie: argumenten tegen............................................................................12
Contractualisme......................................................................................................13
Kernpunten.........................................................................................................13
Onderdelen.........................................................................................................13
Conclusie............................................................................................................13
Voorbeelden.......................................................................................................13
Bezwaren...........................................................................................................14
Hoofdstuk 3: Deontologie...........................................................................................15
Deontologie.............................................................................................................15
Intro....................................................................................................................15
Kernpunten.........................................................................................................15
Stromingen.........................................................................................................15
Waardigheid.......................................................................................................15
, 2
Mag je dan nooit doden?........................................................................................16
Euthanasie.........................................................................................................16
Abortus...............................................................................................................16
Suïcide...............................................................................................................16
Straf....................................................................................................................16
Doodstraf............................................................................................................16
Plichtethiek.............................................................................................................17
Uitgangspunten..................................................................................................17
Thomistische plichtethiek.......................................................................................17
Hoofdstuk 4: Wat is kennis? (Part I)...........................................................................18
Intro (H1).................................................................................................................18
Epistemologie.....................................................................................................18
Soorten kennis...................................................................................................18
Criteria voor kennis............................................................................................18
Samenvatting ‘intro’ (H1)....................................................................................19
De waarde van kennis (H2)....................................................................................20
Instrumentele vs. non-instrumentele waarde.....................................................20
Instrumentele waarde true belief........................................................................20
Wanneer is true belief waardevol?.....................................................................21
De waarde van kennis........................................................................................21
De waarde van non-instrumentele kennis..........................................................21
Samenvatting ‘waarde van kennis’ (H2)............................................................22
Het definiëren van kennis (H3)...............................................................................23
Het probleem van het criterium..........................................................................23
Methodisme en particularisme...........................................................................23
Justified true belief.............................................................................................23
Gettier cases......................................................................................................24
Definitie van kennis volgens Gettier...................................................................24
Samenvatting ‘het definiëren van kennis’ (H3)..................................................25
De structuur van kennis (H4)..................................................................................26
De aard van justification.....................................................................................26
Agrippa’s trilemma..............................................................................................26
Infinitisme...........................................................................................................26
Coherentisme.....................................................................................................27
Fundamentalisme...............................................................................................27
Samenvatting ‘de structuur van kennis’ (H4).....................................................28
Rationaliteit (H5).....................................................................................................29
Verschillende soorten rationaliteit......................................................................29
Doel van epistemische rationaliteit....................................................................29
Het belang van epistemische rationaliteit..........................................................29
Rationaliteit en verantwoordelijkheid.................................................................30
Epistemisch internalisme en externalisme.........................................................30
Het probleem dat ontstaat..................................................................................31
Samenvatting ‘rationaliteit’ (H5).........................................................................32
, 3
Virtues en faculties (H6).........................................................................................34
Betrouwbaarheid (reliabilism).............................................................................34
Gettier cases......................................................................................................34
Virtue epistemologie...........................................................................................35
Internalisme en externalisme.............................................................................35
Samenvatting ‘virtues en faculties’ (H6).............................................................36
Hoofdstuk 5: Waar komt kennis vandaan? (Part II)....................................................37
Intro.........................................................................................................................37
Manieren om tot kennis te komen......................................................................37
Rationalisten vs. empiristen...............................................................................37
Waarneming (H7)...................................................................................................37
Het probleem van waarneming..........................................................................37
Indirect realisme.................................................................................................38
Idealisme............................................................................................................38
Direct realisme...................................................................................................39
Transcendentaal idealisme................................................................................39
Samenvatting ‘waarneming’ (H7).......................................................................40
Getuigenis (H8)......................................................................................................41
Het probleem van getuigenis.............................................................................41
Reductionisme....................................................................................................41
Credulisme.........................................................................................................41
Epistemische rationaliteit (college)....................................................................42
Geheugen (H8).......................................................................................................43
Het probleem van kennis uit het geheugen.......................................................43
Samenvatting ‘getuigenis en geheugen’ (H8)....................................................43
Allerlei procedures (H9)..........................................................................................45
A priori en a posteriori........................................................................................45
Drie procedures..................................................................................................45
Deductie.............................................................................................................45
Inductie...............................................................................................................46
Abductie.............................................................................................................46
Samenvatting ‘allerlei procedures’ (H9).............................................................47
Het probleem van inductie (H10)............................................................................48
Het probleem van inductie.................................................................................48
Mogelijke oplossingen........................................................................................48
Ermee leven: falsificatie.....................................................................................49
Ermee leven: pragmatisme................................................................................49
Samenvatting ‘het probleem van inductie’ (H10)...............................................50
Hoofdstuk 6: Soorten kennis (Part III)........................................................................51
Wetenschappelijke kennis (H11)............................................................................51
Wat is wetenschappelijke kennis?.....................................................................51
Vijf criteria...........................................................................................................51
Goed – matig – pseudowetenschap..................................................................51
Voortgang wetenschappelijke kennis.................................................................52
, 4
Incommensurability............................................................................................52
Samenhang – causaliteit – falsificeren..............................................................52
Samenvatting ‘wetenschappelijke kennis’ (H11)...............................................53
Morele kennis (H13)...............................................................................................54
Het probleem van morele kennis.......................................................................54
Scepticisme over morele feiten..........................................................................54
Moreel expressivisme........................................................................................54
Scepticisme over morele kennis........................................................................54
Klassiek fundamentalisme.................................................................................55
Coherentisme.....................................................................................................56
Niet-klassiek fundamentalisme..........................................................................56
Samenvatting ‘morele kennis’ (H13)..................................................................56
Hoofdstuk 7: (Part IV).................................................................................................58
Onderwijs (H15)......................................................................................................58
Kennis in het onderwijs......................................................................................58
Visies op relevante kennis in het onderwijs.......................................................58
Intellectuele waarden onderwijs.........................................................................59
Onderwijs en technologie...................................................................................59
Samenvatting ‘onderwijs’ (H15).........................................................................60
Kennis en politiek (H17).........................................................................................61
Basisvoorwaarden democratie...........................................................................61
Risico’s in een democratie.................................................................................61
Post-fact politics.................................................................................................62
Epistemisch onrecht...........................................................................................62
Belang van niet-wetenschappelijke kennis en visies.........................................63
Samenvatting ‘politiek’ (H17).............................................................................63
Hoofdstuk 8: (Part V)..................................................................................................65
Scepticisme t.a.v. andere minds (H18)..................................................................65
Het probleem van ‘other minds’.........................................................................65
Argument van analogie......................................................................................65
Tweede deel van het probleem..........................................................................66
De mind van een ander waarnemen..................................................................66
Samenvatting ‘scepticisme over other minds’ (H18)..........................................67
Radicaal scepticisme (H19)....................................................................................68
De paradox.........................................................................................................68
Closure principe.................................................................................................68
Het sensitiviteitsprincipe.....................................................................................69
Mooreanisme......................................................................................................69
Safety principe....................................................................................................70
Contextualisme...................................................................................................70
Samenvatting ‘radicaal scepticisme’ (H19)........................................................71
Waarheid en objectiviteit (H20)..............................................................................73
Waarheid en objectiviteit....................................................................................73
Zwak objectivisme..............................................................................................73