Samenvatting Governance & Politics of The Netherlands

Samenvatting NPVP
Governance and politics of the Netherlands

Hoofdstuk 1: The country, the Nation and the State
3 grenzen:
 Taalgrens
 Romeinse limes vormen de basis voor de grens tussen het Germaans en het
Romaanse taalgebied
 Religieuze grenzen
 Grote rivieren vormen de grens protestant – katholiek
 Politieke grenzen
 Europees grondgebied: Via huwelijkspolitiek worden de Nederlanden onderdeel
van het Habsburgse rijk (Karel V)  gaat over naar Filips de 2e  hele verhaal
over de opstand (zie HC republiek)
 Overzees grondgebied:
- Na WO2  sterke onafhankelijkheidsgevoelens  NL-Indië wil onafhankelijk
worden  politionele acties  onder druk van de VN en VS geven NL’ers NL-
Indië op
- Suriname: in 1975  NL wil zelf van Suriname af
- 2010: Nederlandse Antillen krijgen andere positie  Bonaire, Sint-Eustatius
en Saba worden onderdeel van NL / Aruba, Curaçao en Sint-Maarten blijven
alleen onderdeel van het koninkrijk

Invloed van geschiedenis op de Nederlanders identiteit:
 Calvinistische denkwijze
 Openheid, tolerantie en tradities die door velen worden gedeeld (zijn ontstaan vanuit
de Gouden Eeuw)
 Tweede Wereldoorlog heeft grote invloed gehad: wel herdenking WO2, niet van Unie
van Utrecht  door WO2 ontstaat een meer positieve houding tegenover
overheidsinterventie
 Dekolonisatie: NL doet afstand van zijn koloniale verleden en zit zich in voor
Internationale vrede & Europese integratie (oprichtend lid van EU en NAVO)
 Jaren 60: sterke religieuze invloed  progressieve samenleving

‘A nation of joiners’:
 In Nederland wordt exceptioneel veel aan vrijwilligerswerk gedaan  eerst
veroorzaakt door kerk  na ontkerkelijking toch nog veel
 Niet meer veel support tegenover de kerk  nu voor NGOs als Greenpeace
 Maar:
 Minder politieke participatie (minder partijleden / politici contacten over je
mening)  maar wel nog steeds even politiek geïnteresseerd
 Meer deelname aan bijv. demonstraties



Constitutionele ontwikkelingen:

,  Franse periode (1795 – 1813): zorgt voor:
 Sterke centralisatie
 Overgang van republiek naar monarchie  helpt het huis van Oranje-Nassau de
troon op
 Congres van Wenen  koninkrijk wordt opgezet als bufferstaat
 1830: België verlaat Nederland weer
 Eerste kamer wordt opgezet om de zuidelijke adel te vriend te houden
 1848: constitutionele monarchie (invoering ministeriële verantwoordelijkheid)
 1917: algemeen (mannen)kiesrecht
 Na WO2: overheid houdt zich bezig met sociaaleconomisch beleid (initiatief komt van
de Duitsers)

Hoofdstuk 2: A country of minorities
Bedreigingen voor een stabiele overheid in Nederland:
 Minderheden:
 geen 1 partij in Nederland heeft ooit meer dan 50% van de stemmen
gekregen
 Ten tijde van censuskiesrecht: liberalen beheersen vrijwel de gehele
Tweede Kamer
 Religieuze minderheden: Protestanten vs. katholieken  leidt tot de vorming
van protestantse partijen (ARP en CHU) + vorming katholieke partijen (KVP)
 tegenstellingen nemen wel af door ontkerkelijking
 Verschillende dimensies:
 2 verschillende ideologische dimensies: religie + sociale klasse  ook lastig
met coalitievorming (bijv. ideologisch eens op de links – rechts schaal, maar
niet eens op religieus gebied)
 Verzuiling: Speelde een grote rol in Nederlandse politieke verhoudingen
 Hoe ver is een groep verzuild?:
 Rol van ideologie / religie binnen de zuil
 Grote en dichtheid van de organisatie van de zuil ‘
 Mate van samenhang binnen de zuil
 Aanwezigheid van gedrag / invloeden dat buiten de eigen zuil valt
 Mate waarin men word aangemoedigd om loyaal te zijn aan de zuil
 vooral de katholieke zuil is zeer sterk georganiseerd  overal
aanwezig + handig: wonen allemaal bij elkaar (zuiden) +
veroordeling andere zuilen (socialisme = afgoderij)
 protestantse zuil minder: 2 ‘semi’-zuilen + minder sterke rol kerk
 seculiere zuilen: liberalen + socialisten zitten soms op dezelfde
scholen maar zijn niet helemaal verweven + geen centraal
leidinggevend orgaan
 Maar: er waren on instellingen die niets met verzuiling deden (Telegraaf +
bedrijven)
 Verzuiling zorgt ervoor dat er veel wantrouwen is tussen verschillende
groepen (ook binnen de regering)

, Opkomst Sociaal democratie aan het begin van de IR  leidt tot afname macht liberalen
Veranderende bevolkingssamenstelling (hoger opleidingsniveau, meer werk in industrie etc.)
 mensen gaan zichzelf anders identificeren (middenklasse, arbeidersklasse etc.)

Waarom is Nederland toch een stabiele democratie? Lijphart:
 Polderen: belangrijkste voorbeeld = grote pacificatie (schoolstrijd  leidt tot gelijke
financiering alle scholen, algemeen kiesrecht & proportioneel kiesstelsel) 
consociational democracy / pacifatiepolitiek
 Probleem: zeer trage besluitvorming
 Proportionaliteit: zie je overal in Nederland  kiesstelsel, zendtijd omroepen,
hoeveelheid geld voor scholen
 Ja/nee vragen zijn lastig in Nederland  hier is het vinden van een
compromis lastig

Andere visies op de Nederlandse democratie:
 Verzuiling is helemaal geen probleem  want:
 Er was wel degelijk samenhang tussen de zuilen
 Via verzuiling wil de elite de bevolking juist binnen bepaalde kaders houden,
het zorgt dus juist voor een stabiele overheid, het is geen bedreiging.
 Tijdens de schoolstrijd was er nog helemaal geen strijd tussen de zuilen
 Er is nooit echte dreiging geweest dat er een burgeroorlog kwam
 Blz 43 tm 46 = raar

Ontzuiling:
 Na WO2: geen restaurant maar inzetten op vernieuwing  heeft geen succes door
interventies van de katholieke kerk  votaliteit neemt pas toe bij de verkiezingen
van 1967  andere veranderingen vanaf de jaren 70:
 Rol van ideologie & religie neemt af  ontkerkelijking speelt belangrijke rol
 Het aantal niet-verzuilde organisaties neemt sterk toe (Tros, veronica enz.)
 Minder samenhang binnenin de zuilen
 Integratie: verschillende organisatie gaan samen (bijv. VNO-NCW + CDA)
 Verzuiling wordt niet langer aangemoedigd door de sociale elite
 Groeiende mobiliteit: men komt in contact met andere groepen

Gevolgen van Ontzuiling:
 Verhitting van het debat: er is meer politieke rivaliteit
 Roep voor een meer directe democratie
 Politisering van de overheid (bijv. leider van de grootse partij wordt MP,
samenstelling coalitie niet veranderen zonder naar de kiezer te gaan)