Samenvatting
Risk, Reputation & Litigation
(RB69)
Master Ondernemingsrecht & Master Financieel Recht
2024/2025
Alle verplichte literatuur
Hoorcolleges
Jurisprudentie
1
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 (03-03-2025): Opening............................................................................................................. 3
Hoorcollege 2 (10-03-2025): Duurzaamheid & aansprakelijkheid (civiel)........................................................27
Hoorcollege 3 (17-03-2025): Zorgplicht (Wft & gedrag)..................................................................................80
Hoorcollege 4 (24-03-2025): Wwft & poortwachter.....................................................................................110
Hoorcollege 5 (31-03-2025): Beheerste en integere bedrijfsvoering & Compliance.......................................130
2
,Hoorcollege 1 (03-03-2025): Opening.
Financiële ondernemingen: Wat is een bank?
Functies van een bank: de klassieke functie
Het klassieke verdienmodel van banken bestaat uit het aantrekken van geld en
het uitzetten van leningen. Banken halen onder meer geld op door
spaarrekeningen aan te bieden. Door geld op een spaarrekening te zetten, lenen
spaarders geld uit aan de bank. Spaargeld is doorgaans relatief gemakkelijk en snel
op te vragen, en heeft naar verhouding een lagere rente dan het tarief dat banken in
rekening brengen voor door hen verstrekte leningen. Deze leningen hebben
bovendien vaak een langere looptijd. Spaarders lenen dus voor korte tijd en tegen
lage rente geld uit aan de bank, de bank leent dat geld vervolgens uit tegen een
hogere rente en een langere looptijd (transformatie van looptijden of maturity
transformation function).
De bank heeft ook een rol als tussenpersoon tussen spaarders en leners. Zonder deze
intermediaire rol van de bank zou een geldvragende onderneming zelf met iedere
spaarder afzonderlijk een lening moeten sluiten. Dat is ondoenlijk vanuit het
perspectief van de geldvragende onderneming, die door met de bank een
kredietovereenkomst te sluiten te maken heeft met één enkele crediteur. Een bank
wordt bovendien als professional beter in staat geacht om de kredietwaardigheid van
de geldvragende onderneming in te schatten, dan dat particulieren deze inschatting
zouden moeten maken. Banken zijn als professionele partijen dus beter in staat om
de risico’s van hun leningen in te schatten, te spreiden en te beheren.
Voorbeeld: Een bank kan van 1.000 particulieren ieder EUR 100.000 spaargeld
aantrekken (en dus van deze spaarders geld lenen) en het hele van alle 1.000
spaarders geleende bedrag van EUR 100 miljoen uitlenen aan één enkele
onderneming.
Omdat spaarders erop moeten kunnen vertrouwen dat hun spaargeld ook
daadwerkelijk op eerste verzoek of binnen de overeengekomen termijn door hun
bank aan hen wordt terugbetaald, moeten banken financieel solide zijn. Als dit
vertrouwen er niet is, zullen banken geen spaargeld kunnen aantrekken en ook geen
leningen kunnen verstrekken. Banktegoeden zijn een schuld van de bank aan hun
rekeninghouders. Een risico dat hier tegenover staat is fractional reserve banking:
het fenomeen waarbij banken slechts een deel van de hun toevertrouwde middelen
in direct liquide middelen aanhouden (bijvoorbeeld in de vorm van direct
opvraagbare reserves aangehouden bij een centrale bank zoals de Europese Centrale
Bank of in andere liquide activa van hoge kwaliteit zoals staatsobligaties). Het
overgrote deel van de middelen lenen banken uit, ongeacht hun verplichting om de
hun toevertrouwde middelen op eerste verzoek terug te betalen. Dit kan tot
problemen leiden indien veel rekeninghouders tegelijkertijd hun tegoeden willen
opnemen in contanten of willen overmaken naar een andere bank.
Functies van een bank: Andere rollen
- Banken spelen een rol in de omzetting van aangetrokken geld en uitgezette
leningen wat betreft hun valuta. Een bank kan bijvoorbeeld euro’s als spaargeld
aantrekken, terwijl de door de bank te financieren ondernemingen behoefte
hebben aan kredieten in andere valuta. In dat geval zullen banken deze andere
valuta op de financiële markten moeten inkopen, zodat zij die ter beschikking
hebben om uit te lenen aan de te financieren ondernemingen.
3
, - Banken kunnen betrokken zijn bij de advisering over, begeleiding bij of
totstandkoming van transacties van hun klanten op de geld- of kapitaalmarkten.
Deze betrokkenheid kan bestaan uit het geven van advies over de structuur van
een financiering, het zoeken naar daarin geïnteresseerde partijen of het
beoordelen van een prospectus. Verder kunnen banken voor geïnteresseerde
klanten ook aandelen of obligaties kopen.
- Banken spelen een belangrijke rol in het betalingsverkeer. Een klant houdt bij een
bank een betaalrekening aan om betalingen te doen of te ontvangen (zoals
salarisbetaling of betaling van facturen). Doordat klanten zich via de banken
toegang tot het betalingsverkeer verschaffen, wordt ook het verlenen van andere
bancaire diensten mogelijk gemaakt (zoals opening van een betaal- of
spaarrekening). Ook bij kredietverstrekking is aansluiting op het betalingsverkeer
essentieel een persoon of onderneming heeft immers een rekening nodig om het
geleende bedrag op gestort te krijgen.
Functies van een bank: Wettelijke definitie
Art. 4 lid 1 sub a Europese Verordening kapitaalvereisten (CRR): Kredietinstelling:
een onderneming waarvan de werkzaamheden bestaan in het bij het publiek
aantrekken van deposito’s of van andere terugbetaalbare gelden en het verlenen van
kredieten voor eigen rekening.
De definitie van een bank weerspiegelt met name de kernfunctie van banken: een
onderneming die geld aantrekt en die dat geld voor eigen rekening in de vorm van
kredieten uitleent aan andere partijen. In Nederland is een debat gevoerd over wat
onder “publiek” moet worden verstaan in de definitie van een kredietinstelling. Met
als resultaat: professionele marktpartijen zijn niet onder publiek in Nederland
begrepen. Dergelijke partijen hebben de bescherming van het bankentoezicht niet
nodig, omdat zij door hun kennis van zaken en ervaring op de financiële markten in
staat worden geacht een eigen inschatting te maken van het risicoprofiel van de
partijen met wie zij een financiële transactie aangaan.
Toezicht op banken: Prudentieel toezicht
Het toezicht op banken beoogt de belangen te beschermen van klanten en andere
belanghebbenden. Daarnaast beoogt het bankentoezicht systeemrisico’s op de
financiële markten te voorkomen.
Andere vormen van toezicht Onder meer het gedragstoezicht, dat in Nederland
wordt uitgevoerd door de AFM, en ziet met name op consumentenbescherming en
gedrag op de financiële markten. Of integriteitstoezicht op de naleving van de
wettelijke bepalingen die beogen het witwassen en het financieren van terrorisme te
voorkomen.
Prudentieel toezicht Een belangrijk onderdeel van het toezicht op banken. Het
prudentieel toezicht wordt in Nederland uitgeoefend door de Europese Centrale Bank
(ECB) (op significante banken) en door De Nederlandsche Bank (DNB) (op minder
significante banken). De definitie van prudentieel toezicht is neergelegd in art. 1:24
Wft.
Lid 1. Prudentieel toezicht is gericht op de soliditeit van financiële ondernemingen en de stabiliteit
van het financiële stelsel.
Lid 2. De Nederlandsche Bank heeft, op de grondslag van deze wet en met inachtneming van de
verordening bankentoezicht, tot taak het prudentieel toezicht op financiële ondernemingen uit te
oefenen en te beslissen omtrent de toelating van financiële ondernemingen tot de financiële
markten, alsmede bepaalde financiële ondernemingen af te wikkelen.
4
Risk, Reputation & Litigation
(RB69)
Master Ondernemingsrecht & Master Financieel Recht
2024/2025
Alle verplichte literatuur
Hoorcolleges
Jurisprudentie
1
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 (03-03-2025): Opening............................................................................................................. 3
Hoorcollege 2 (10-03-2025): Duurzaamheid & aansprakelijkheid (civiel)........................................................27
Hoorcollege 3 (17-03-2025): Zorgplicht (Wft & gedrag)..................................................................................80
Hoorcollege 4 (24-03-2025): Wwft & poortwachter.....................................................................................110
Hoorcollege 5 (31-03-2025): Beheerste en integere bedrijfsvoering & Compliance.......................................130
2
,Hoorcollege 1 (03-03-2025): Opening.
Financiële ondernemingen: Wat is een bank?
Functies van een bank: de klassieke functie
Het klassieke verdienmodel van banken bestaat uit het aantrekken van geld en
het uitzetten van leningen. Banken halen onder meer geld op door
spaarrekeningen aan te bieden. Door geld op een spaarrekening te zetten, lenen
spaarders geld uit aan de bank. Spaargeld is doorgaans relatief gemakkelijk en snel
op te vragen, en heeft naar verhouding een lagere rente dan het tarief dat banken in
rekening brengen voor door hen verstrekte leningen. Deze leningen hebben
bovendien vaak een langere looptijd. Spaarders lenen dus voor korte tijd en tegen
lage rente geld uit aan de bank, de bank leent dat geld vervolgens uit tegen een
hogere rente en een langere looptijd (transformatie van looptijden of maturity
transformation function).
De bank heeft ook een rol als tussenpersoon tussen spaarders en leners. Zonder deze
intermediaire rol van de bank zou een geldvragende onderneming zelf met iedere
spaarder afzonderlijk een lening moeten sluiten. Dat is ondoenlijk vanuit het
perspectief van de geldvragende onderneming, die door met de bank een
kredietovereenkomst te sluiten te maken heeft met één enkele crediteur. Een bank
wordt bovendien als professional beter in staat geacht om de kredietwaardigheid van
de geldvragende onderneming in te schatten, dan dat particulieren deze inschatting
zouden moeten maken. Banken zijn als professionele partijen dus beter in staat om
de risico’s van hun leningen in te schatten, te spreiden en te beheren.
Voorbeeld: Een bank kan van 1.000 particulieren ieder EUR 100.000 spaargeld
aantrekken (en dus van deze spaarders geld lenen) en het hele van alle 1.000
spaarders geleende bedrag van EUR 100 miljoen uitlenen aan één enkele
onderneming.
Omdat spaarders erop moeten kunnen vertrouwen dat hun spaargeld ook
daadwerkelijk op eerste verzoek of binnen de overeengekomen termijn door hun
bank aan hen wordt terugbetaald, moeten banken financieel solide zijn. Als dit
vertrouwen er niet is, zullen banken geen spaargeld kunnen aantrekken en ook geen
leningen kunnen verstrekken. Banktegoeden zijn een schuld van de bank aan hun
rekeninghouders. Een risico dat hier tegenover staat is fractional reserve banking:
het fenomeen waarbij banken slechts een deel van de hun toevertrouwde middelen
in direct liquide middelen aanhouden (bijvoorbeeld in de vorm van direct
opvraagbare reserves aangehouden bij een centrale bank zoals de Europese Centrale
Bank of in andere liquide activa van hoge kwaliteit zoals staatsobligaties). Het
overgrote deel van de middelen lenen banken uit, ongeacht hun verplichting om de
hun toevertrouwde middelen op eerste verzoek terug te betalen. Dit kan tot
problemen leiden indien veel rekeninghouders tegelijkertijd hun tegoeden willen
opnemen in contanten of willen overmaken naar een andere bank.
Functies van een bank: Andere rollen
- Banken spelen een rol in de omzetting van aangetrokken geld en uitgezette
leningen wat betreft hun valuta. Een bank kan bijvoorbeeld euro’s als spaargeld
aantrekken, terwijl de door de bank te financieren ondernemingen behoefte
hebben aan kredieten in andere valuta. In dat geval zullen banken deze andere
valuta op de financiële markten moeten inkopen, zodat zij die ter beschikking
hebben om uit te lenen aan de te financieren ondernemingen.
3
, - Banken kunnen betrokken zijn bij de advisering over, begeleiding bij of
totstandkoming van transacties van hun klanten op de geld- of kapitaalmarkten.
Deze betrokkenheid kan bestaan uit het geven van advies over de structuur van
een financiering, het zoeken naar daarin geïnteresseerde partijen of het
beoordelen van een prospectus. Verder kunnen banken voor geïnteresseerde
klanten ook aandelen of obligaties kopen.
- Banken spelen een belangrijke rol in het betalingsverkeer. Een klant houdt bij een
bank een betaalrekening aan om betalingen te doen of te ontvangen (zoals
salarisbetaling of betaling van facturen). Doordat klanten zich via de banken
toegang tot het betalingsverkeer verschaffen, wordt ook het verlenen van andere
bancaire diensten mogelijk gemaakt (zoals opening van een betaal- of
spaarrekening). Ook bij kredietverstrekking is aansluiting op het betalingsverkeer
essentieel een persoon of onderneming heeft immers een rekening nodig om het
geleende bedrag op gestort te krijgen.
Functies van een bank: Wettelijke definitie
Art. 4 lid 1 sub a Europese Verordening kapitaalvereisten (CRR): Kredietinstelling:
een onderneming waarvan de werkzaamheden bestaan in het bij het publiek
aantrekken van deposito’s of van andere terugbetaalbare gelden en het verlenen van
kredieten voor eigen rekening.
De definitie van een bank weerspiegelt met name de kernfunctie van banken: een
onderneming die geld aantrekt en die dat geld voor eigen rekening in de vorm van
kredieten uitleent aan andere partijen. In Nederland is een debat gevoerd over wat
onder “publiek” moet worden verstaan in de definitie van een kredietinstelling. Met
als resultaat: professionele marktpartijen zijn niet onder publiek in Nederland
begrepen. Dergelijke partijen hebben de bescherming van het bankentoezicht niet
nodig, omdat zij door hun kennis van zaken en ervaring op de financiële markten in
staat worden geacht een eigen inschatting te maken van het risicoprofiel van de
partijen met wie zij een financiële transactie aangaan.
Toezicht op banken: Prudentieel toezicht
Het toezicht op banken beoogt de belangen te beschermen van klanten en andere
belanghebbenden. Daarnaast beoogt het bankentoezicht systeemrisico’s op de
financiële markten te voorkomen.
Andere vormen van toezicht Onder meer het gedragstoezicht, dat in Nederland
wordt uitgevoerd door de AFM, en ziet met name op consumentenbescherming en
gedrag op de financiële markten. Of integriteitstoezicht op de naleving van de
wettelijke bepalingen die beogen het witwassen en het financieren van terrorisme te
voorkomen.
Prudentieel toezicht Een belangrijk onderdeel van het toezicht op banken. Het
prudentieel toezicht wordt in Nederland uitgeoefend door de Europese Centrale Bank
(ECB) (op significante banken) en door De Nederlandsche Bank (DNB) (op minder
significante banken). De definitie van prudentieel toezicht is neergelegd in art. 1:24
Wft.
Lid 1. Prudentieel toezicht is gericht op de soliditeit van financiële ondernemingen en de stabiliteit
van het financiële stelsel.
Lid 2. De Nederlandsche Bank heeft, op de grondslag van deze wet en met inachtneming van de
verordening bankentoezicht, tot taak het prudentieel toezicht op financiële ondernemingen uit te
oefenen en te beslissen omtrent de toelating van financiële ondernemingen tot de financiële
markten, alsmede bepaalde financiële ondernemingen af te wikkelen.
4
