Inhoudsopgave
3.1 De definitie van criminaliteit.....................................................................2
3.1.1 De traditionele/ normatieve criminaliteitsdefinitie.................................................2
3.1.2 De kritische/ reactieve criminaliteitsdefinitie.........................................................3
3.2 De criminologie: haar studiedomein..........................................................4
4.1 Voorgeschiedenis vd criminologie..............................................................5
4.1.1 Demonologische verklaring van criminaliteit.........................................................5
4.1.2 Naturalistische verklaring van criminaliteit............................................................5
4.2 Klassieke criminologie..............................................................................5
4.3 Empirische criminologie............................................................................8
4.3.1 1ste helft, 19e E: 1800-1850....................................................................................8
4.3.2 2e helft, 19e E: 1850- 1900.....................................................................................9
5.1 Biologische verklaringen van criminaliteit................................................10
5.1.1 Huidig bio-criminologisch onderzoek: voeding en hormonen...............................10
5.1.2 Huidig bio-criminologisch onderzoek: genetica....................................................10
5.1.3 Huidig bio-criminologisch onderzoek: psychofysiologie.......................................11
5.1.4 Huidig bio-criminologisch onderzoek: hersenbeschadiging..................................12
5.1.5 Huidig bio-criminologisch onderzoek: hersenstructuren......................................12
5.1.6 Sterktes, zwaktes en toekomstig bio-sociologisch onderzoek..............................12
5.1.7 Implicaties voor juridische praktijk.......................................................................13
5.1.8 Sociobiologische verklaring van Buikhuisen.........................................................13
5.3 De sociologische verklaringen van criminaliteit........................................17
5.3.1 Ecologische benadering – Chicago-school............................................................19
5.3.2 Structureel-functionalistische criminaliteitsverklaringen.....................................22
Criminologie
H3: inleidende beschouwingen
1
, 3.1 De definitie van criminaliteit
2 grote stromingen:
1. Traditionele criminaliteitsdefinitie:
- Verwijst nr de norm
- = normatieve definitie
- Criminaliteit= een eigenschap van gedrag
2. Kritische criminaliteitsdefinitie:
- = reactieve definitie
- Criminaliteit= eigenschap van maatschappelijke reactie op gedrag
Voorbeeld examenvragen:
- Wat zijn de 3 vormen van normatieve definities
o Juridische criminaliteitsdefinitie
Strafrechtelijke definitie
Eng-juridische definitie
Breed-juridische definitie
o Naturalistische criminaliteitsdefinitie
o Socio-formalistische criminaliteitsdefinitie
- Wat zijn de 3 vormen van kritische definities
o Labeling criminaliteitsdefinitie
o Conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie
o Marxistische criminaliteitsdefinitie
Normatieve definities Kritische definities
Criminaliteit= eigenschap van gedrag Criminaliteit= eigenschap van maatschappelijke reactie op
Crimineel gedrag= gedrag dat de norm overschrijdt gedrag
Juridische criminaliteitsdefinities: Maatschappelijke reactie omschrijft gedrag als ‘crimineel’
- Strafrechtelijke def
- Eng-juridische def Labeling definitie
- Breed-juridische def Conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie
Naturalistische criminaliteitsdefinitie
Socio-formalistische criminaliteitsdefinitie Marxistische criminaliteitsdefinitie
Radicale criminaliteitsdefinitie?
3.1.1 De traditionele/ normatieve criminaliteitsdefinitie
De juridische misdaaddefinitie/ criminaliteitsdefinitie:
1) Strafrechtelijke definitie
- Overtreden norm straf
- Strafrecht bepaalt wat wel/ niet criminaliteit is
- Norm= strafrecht
2) Eng- juridische definitie
- Overtreding van strafwet (SW)
- Veroordeling door rechter
- =vernauwing van strafrechtelijke definitie
3) Breed- juridische definitie:
- Sociaal schadelijk
- Juridische sanctie
2
, - MD: als handeling door wet wordt gedefinieerd + sanctie voorzien die wordt uitgesproken door
administratief orgaan / rechtbank
o Vb. GAS-boetes, vennootschapsrecht,..
Sutherland:
- Socioloog en criminoloog
- Gaf aan: we zijn vaak blind door heel veel vormen van criminaliteit
- We denken vaak aan: geweld en moord, maar wat met financiële criminaliteit= zwart geld,
belastingontduiking,..
- Verbindt het fenomeen criminaliteit aan 2 criteria:
o 1) sociale schadelijkheid
o 2) juridische sanctie
we moeten meer kijken naar of het sociaal schadelijk is
De naturalistische criminaliteitsdefinitie
- Verzet zich tegen niet-universele basis vh recht
- Criminaliteit= handelingen die altijd & overal als crimineel worden beschouwd = natuurlijk misdrijf
- Morele sentimenten als norm (gem altruïstische gevoelens, medelijden & eerlijkheid)
o Morele sentimenten= emoties, gevoelens & verlangens maken aan onszelf & anderen
duidelijk welke morele waarden we hoog houden
o Direct verbonden met gevoelens & verlangens
o Beïnvloeden onze reacties op wat we als goed/ slecht beschouwen
Vb. moreel sentiment ‘medelijden’= weerhoudt iemand ervan om een ander fysisch
pijn aan te doen
Vb. moreel sentiment ‘eerlijkheid’= gevoel zorgt ervoor dat mensen niet zomaar met
geweld en bedrog zullen in contact komen
De socio-formalistische criminaliteitsdefinitie
- Verzet zich tegen niet-universele basis vh recht
- Pol formaties ontwikkelen SR-regels veranderen in tijd & ruimte
- Gedragsnormen of Conduct norms
- Individu maakt deel uit van sociale groepen ontwikkelen gedragsnormen (‘conduct norms’) een
gedragscode
- De regels tuss sociale groepen versch, maar er heersen wel altijd afspraken id sociale groepen
3.1.2 De kritische/ reactieve criminaliteitsdefinitie
De labeling-definitie
- Criminaliteit niet universeel (afh van tijd & ruimte)
- Omkering van causaliteit (relatie tuss oorzaak en gevolg) ivgm normatieve definities: crimineel gedrag
leidt niet tot een maatschappelijke reactie maar een maatschappelijke reactie leidt tot criminaliteit
- Criminaliteit
o = etiket dat op bepaalde gedragingen wordt gekleefd
o = sociale constructie (resultaat van maken & afdwingen van strafrechtregels)
Vb. druggebruik: crimineel of gezondheidsprobleem?
- Hoe je iets bekijkt, bepaalt je gedrag
Vb je bent een oudere vrouw en je zegt ‘die jongeren daar zitten daar te drinken’
(werkelijkheid: kleine groep, drinken fanta)
De conflicttheoretische definitie
- Conflictperspectief: individuen & groepen nemen versch posities in SL boven- en ondergeschikte
posities
3
, - Dominantieverhoudingen creëren conflicten
- Criminaliteit
o = gedrag dat in strijd is met pol machtshebbers
o Wordt gecreëerd door conflicten tussen belangengroepen
Vb. Taliban, Mosquito
Vb. discussie engebruik vd Mosquito wie de macht heeft bepaalt wat wel / niet
kan
- Vb. Mahad Mahandi, Rosa Parks, Martin Luther King: kwamen op voor gerechtigheid hierdoor in
gevang gezeten
De marxistische definitie
- Heersende klasse (bezit productiemiddelen) en proletariaat (bezitloze arbeiders)
- Heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is
- Mensen met economische macht kunnen meebepalen of bepaalde feiten wel / niet criminaliteit zijn
o Vb. slavernij, belastingsontwijking, fraude fiscaal aftrekbaar maken,..
Radicale definitie
- Kritische/ normatieve criminaliteitsdefinitie?
- Kritiek op traditionele criminologie vertrekt vanuit gevestigde orde (bestaande wetgeving, waarden
& normen)
- Nood aan eigen referentiekader vanuit menslievende visie
- Mensenrechtendefinitie van criminaliteit
o Mensenrechten als enige criterium
o Gelijkheid, welzijn, veiligheid
o Individuen, sociale verhoudingen, systemen
- Mensenrechten & gelijkheid= belangrijk
o Vb. degenen die een naam hebben van een andere afkomst, hebben vaak minder kans om
een huisvesting te krijgen als iemand waarvan de naam van dezelfde afkomst is
3.2 De criminologie: haar studiedomein
Afh vd gehanteerde criminaliteitsdefinitie studiedomein: eng, breed, zeer breed
- Eng= enkel bestuderen van misdaad & misdadiger
- Breed= misdaad, misdadiger, criminaliserings- en decriminaliseringsprocessen
- Zeer breed= studie van afwijkend gedrag
H4: historische ontwikkeling van de criminologie
Overzicht:
- Voorgeschiedenis vd criminologie
4
3.1 De definitie van criminaliteit.....................................................................2
3.1.1 De traditionele/ normatieve criminaliteitsdefinitie.................................................2
3.1.2 De kritische/ reactieve criminaliteitsdefinitie.........................................................3
3.2 De criminologie: haar studiedomein..........................................................4
4.1 Voorgeschiedenis vd criminologie..............................................................5
4.1.1 Demonologische verklaring van criminaliteit.........................................................5
4.1.2 Naturalistische verklaring van criminaliteit............................................................5
4.2 Klassieke criminologie..............................................................................5
4.3 Empirische criminologie............................................................................8
4.3.1 1ste helft, 19e E: 1800-1850....................................................................................8
4.3.2 2e helft, 19e E: 1850- 1900.....................................................................................9
5.1 Biologische verklaringen van criminaliteit................................................10
5.1.1 Huidig bio-criminologisch onderzoek: voeding en hormonen...............................10
5.1.2 Huidig bio-criminologisch onderzoek: genetica....................................................10
5.1.3 Huidig bio-criminologisch onderzoek: psychofysiologie.......................................11
5.1.4 Huidig bio-criminologisch onderzoek: hersenbeschadiging..................................12
5.1.5 Huidig bio-criminologisch onderzoek: hersenstructuren......................................12
5.1.6 Sterktes, zwaktes en toekomstig bio-sociologisch onderzoek..............................12
5.1.7 Implicaties voor juridische praktijk.......................................................................13
5.1.8 Sociobiologische verklaring van Buikhuisen.........................................................13
5.3 De sociologische verklaringen van criminaliteit........................................17
5.3.1 Ecologische benadering – Chicago-school............................................................19
5.3.2 Structureel-functionalistische criminaliteitsverklaringen.....................................22
Criminologie
H3: inleidende beschouwingen
1
, 3.1 De definitie van criminaliteit
2 grote stromingen:
1. Traditionele criminaliteitsdefinitie:
- Verwijst nr de norm
- = normatieve definitie
- Criminaliteit= een eigenschap van gedrag
2. Kritische criminaliteitsdefinitie:
- = reactieve definitie
- Criminaliteit= eigenschap van maatschappelijke reactie op gedrag
Voorbeeld examenvragen:
- Wat zijn de 3 vormen van normatieve definities
o Juridische criminaliteitsdefinitie
Strafrechtelijke definitie
Eng-juridische definitie
Breed-juridische definitie
o Naturalistische criminaliteitsdefinitie
o Socio-formalistische criminaliteitsdefinitie
- Wat zijn de 3 vormen van kritische definities
o Labeling criminaliteitsdefinitie
o Conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie
o Marxistische criminaliteitsdefinitie
Normatieve definities Kritische definities
Criminaliteit= eigenschap van gedrag Criminaliteit= eigenschap van maatschappelijke reactie op
Crimineel gedrag= gedrag dat de norm overschrijdt gedrag
Juridische criminaliteitsdefinities: Maatschappelijke reactie omschrijft gedrag als ‘crimineel’
- Strafrechtelijke def
- Eng-juridische def Labeling definitie
- Breed-juridische def Conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie
Naturalistische criminaliteitsdefinitie
Socio-formalistische criminaliteitsdefinitie Marxistische criminaliteitsdefinitie
Radicale criminaliteitsdefinitie?
3.1.1 De traditionele/ normatieve criminaliteitsdefinitie
De juridische misdaaddefinitie/ criminaliteitsdefinitie:
1) Strafrechtelijke definitie
- Overtreden norm straf
- Strafrecht bepaalt wat wel/ niet criminaliteit is
- Norm= strafrecht
2) Eng- juridische definitie
- Overtreding van strafwet (SW)
- Veroordeling door rechter
- =vernauwing van strafrechtelijke definitie
3) Breed- juridische definitie:
- Sociaal schadelijk
- Juridische sanctie
2
, - MD: als handeling door wet wordt gedefinieerd + sanctie voorzien die wordt uitgesproken door
administratief orgaan / rechtbank
o Vb. GAS-boetes, vennootschapsrecht,..
Sutherland:
- Socioloog en criminoloog
- Gaf aan: we zijn vaak blind door heel veel vormen van criminaliteit
- We denken vaak aan: geweld en moord, maar wat met financiële criminaliteit= zwart geld,
belastingontduiking,..
- Verbindt het fenomeen criminaliteit aan 2 criteria:
o 1) sociale schadelijkheid
o 2) juridische sanctie
we moeten meer kijken naar of het sociaal schadelijk is
De naturalistische criminaliteitsdefinitie
- Verzet zich tegen niet-universele basis vh recht
- Criminaliteit= handelingen die altijd & overal als crimineel worden beschouwd = natuurlijk misdrijf
- Morele sentimenten als norm (gem altruïstische gevoelens, medelijden & eerlijkheid)
o Morele sentimenten= emoties, gevoelens & verlangens maken aan onszelf & anderen
duidelijk welke morele waarden we hoog houden
o Direct verbonden met gevoelens & verlangens
o Beïnvloeden onze reacties op wat we als goed/ slecht beschouwen
Vb. moreel sentiment ‘medelijden’= weerhoudt iemand ervan om een ander fysisch
pijn aan te doen
Vb. moreel sentiment ‘eerlijkheid’= gevoel zorgt ervoor dat mensen niet zomaar met
geweld en bedrog zullen in contact komen
De socio-formalistische criminaliteitsdefinitie
- Verzet zich tegen niet-universele basis vh recht
- Pol formaties ontwikkelen SR-regels veranderen in tijd & ruimte
- Gedragsnormen of Conduct norms
- Individu maakt deel uit van sociale groepen ontwikkelen gedragsnormen (‘conduct norms’) een
gedragscode
- De regels tuss sociale groepen versch, maar er heersen wel altijd afspraken id sociale groepen
3.1.2 De kritische/ reactieve criminaliteitsdefinitie
De labeling-definitie
- Criminaliteit niet universeel (afh van tijd & ruimte)
- Omkering van causaliteit (relatie tuss oorzaak en gevolg) ivgm normatieve definities: crimineel gedrag
leidt niet tot een maatschappelijke reactie maar een maatschappelijke reactie leidt tot criminaliteit
- Criminaliteit
o = etiket dat op bepaalde gedragingen wordt gekleefd
o = sociale constructie (resultaat van maken & afdwingen van strafrechtregels)
Vb. druggebruik: crimineel of gezondheidsprobleem?
- Hoe je iets bekijkt, bepaalt je gedrag
Vb je bent een oudere vrouw en je zegt ‘die jongeren daar zitten daar te drinken’
(werkelijkheid: kleine groep, drinken fanta)
De conflicttheoretische definitie
- Conflictperspectief: individuen & groepen nemen versch posities in SL boven- en ondergeschikte
posities
3
, - Dominantieverhoudingen creëren conflicten
- Criminaliteit
o = gedrag dat in strijd is met pol machtshebbers
o Wordt gecreëerd door conflicten tussen belangengroepen
Vb. Taliban, Mosquito
Vb. discussie engebruik vd Mosquito wie de macht heeft bepaalt wat wel / niet
kan
- Vb. Mahad Mahandi, Rosa Parks, Martin Luther King: kwamen op voor gerechtigheid hierdoor in
gevang gezeten
De marxistische definitie
- Heersende klasse (bezit productiemiddelen) en proletariaat (bezitloze arbeiders)
- Heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is
- Mensen met economische macht kunnen meebepalen of bepaalde feiten wel / niet criminaliteit zijn
o Vb. slavernij, belastingsontwijking, fraude fiscaal aftrekbaar maken,..
Radicale definitie
- Kritische/ normatieve criminaliteitsdefinitie?
- Kritiek op traditionele criminologie vertrekt vanuit gevestigde orde (bestaande wetgeving, waarden
& normen)
- Nood aan eigen referentiekader vanuit menslievende visie
- Mensenrechtendefinitie van criminaliteit
o Mensenrechten als enige criterium
o Gelijkheid, welzijn, veiligheid
o Individuen, sociale verhoudingen, systemen
- Mensenrechten & gelijkheid= belangrijk
o Vb. degenen die een naam hebben van een andere afkomst, hebben vaak minder kans om
een huisvesting te krijgen als iemand waarvan de naam van dezelfde afkomst is
3.2 De criminologie: haar studiedomein
Afh vd gehanteerde criminaliteitsdefinitie studiedomein: eng, breed, zeer breed
- Eng= enkel bestuderen van misdaad & misdadiger
- Breed= misdaad, misdadiger, criminaliserings- en decriminaliseringsprocessen
- Zeer breed= studie van afwijkend gedrag
H4: historische ontwikkeling van de criminologie
Overzicht:
- Voorgeschiedenis vd criminologie
4
