Inleiding tot de Griekse en Romeinse Archeologie en Kunst
LES 1: 29 september
Minoïsch Griekenland
Introductie
niet te kennen: laatste delen van de hoofdstukken (Biers)
Griekenland:
- landschap = veel reliëf, terrasbouw (vanaf vroege bronstijd), maximaliseren van het
landbouwareaal
- landbouw = mediterrane trias: olijfbouw, wijnbouw, graan
- veeteelt = geiten, schapen
- rivieren = Peineios rivier (Pinios) in Thessalië heel het jaar door
- valleien met hoge bergen
- transport = muilezels, ezels, karren, scheepsvaart
Minoïsch Griekenland
Kreta
↪ Knossos: Arthur Evans heeft Knossos opgegraafd niet ontdekt, Minos Kalokerinos heeft
archeologische resten opgegraven van troonzaal en nog dingen Knossos eigenlijk ontdekt,
veel mensen hadden interesse ook Arthur Evans die het liet opgraven
Minos (halfgod) X Pasiphaë
↪ liet offerstier te sturen als bewijs van goddelijke afkomst, komt uit de zee, Pasiphae wordt
verliefd op de stier, liet Daidalos een koe bouwen waarin Pasiphae kroop = Minotaurus kind,
werd opgesloten en gevoederd in het labyrint, Ariadne, …
⇒ verhaal geïnspireerd op de ruïnes van het paleis, 5km van de zee, smalle gangetjes zijn
de magazijnen maar doet denken aan een labyrint
westhof: stratigrafie gevonden = tonen de opeenvolging van lagen, begin is neolithisch
daarna heb je vroeg-midden-laat Minoïsch, indeling vd archeologen maar klopt eig niet
nieuwe chronologie
- Pre-Paleisperiode: 3000-2000 vot.
- Oude Paleisperiode: 2000-1700
- Nieuwe Paleisperiode: 1700-1380
- Post-Paleisperiode: 1380-1100
‘Royal Road’ = verhoogjes voor processies? heilig
via drie wegen kun je het Paleis binnen: Noorden, Midden, Zuiden via de Mesara vlakte
(vruchtbare vlakte) , magazijnen voor opslag, Pithos/Pitoi = terracotta opslag vazen
,prins met de verenkroon: iconografisch horen veren kronen enkel bij vrouwen, borstkas is
dezelfde als op de vaas, Arthur Evans reconstrueerde deze samen terwijl ze eigenlijk niet
samen horen, collage
Propylon = voorhal met zuilen
trap naar eerste verdiep
Piano nobile
troonzaal koning Minos: 2 griffioenen beschermen de troon (gespiegeld naar elkaar),
symboliseert de macht
horns of consacration
stierensprong: vrouwen zijn wit aangegeven en mannen met ene donkere huid, acrobatie,
vind plaats op de centrale hoven, gevlekte stier
‘Temple Repositories’: beeld slangengodin, ontblote borst, teken van vruchtbaarheid, 2
slangen in de hand, cultus beelden gemaakt uit fiance
La Parisienne: in profiel geschilderd maar haar oog van voor gezien, typische manier van
schilderen tem. ijzertijd
Oostvleugel: woonfuncties
↪ verschillende verdiepen, kijken uit op de vallei, grand staircase verbinden verdiepen
met centrale hof
Queens department
verblijven van koning Minos: zaal met troon erin, schilden hangen aan de muur gemaakt van
stierenhuid (te zien aan de vlekken)
‘Pier-and-Door partition’ = verluchtings deuren
waterbuizen van terracotta gemaakt, werden verbonden met elkaar
paleizen:
- Malia: opgegraven door de Fransen
- Kato Zakro: Oosten van Kreta, opgegraven door de Italianen
- Phaistos: opgegraven door de Italianen
steden met huizen voor normale mensen
- Palaikastro: Kouros gevonden in de ruïnes van de stad
Kouros van Palaikastro: enigste beeld uit de Minoïsche beschaving, chryselephantine
techniek = goud en ivoor, brand in het heiligdom en geplunderd, Kouros wordt uit elkaar
gehakt voor het goud, reconstructie
ca. 1450 vot. alle paleizen behalve Knossos worden verwoest, ook Palaikastro,
,discus van Phaistos: stempelafdrukken in de natte klei, loopt in cirkels, allemaal tekeningen
= pictogrammen, documenteert iets op beide zijden maar we kunnen het niet ontcijferen,
gevonden in villa
Linear A: 1850 vot., schriftsysteem, tekens ingekerft in kleitabletten, niet ontcijferd
Linear B: 1450 vot. vorm van Grieks, Myceens-Minoïsch, linear A van de Crytensors?
aangepast
zee stijl van aardewerk:
- octopus vaas, typisch Minoïsch, stijgbeugel kan = transportkan voor olie
1380 vot.: Knossos brand af, aardbevingsschade, vazen met olijfolie schoten in brand =
brandsporen
men dacht de oorzaak van paleis verwoesting de vulkaanuitbarsting van Akrotiri was (niet
zo)
men is op Akrotiri gaan graven: Cycladisch stadje gevonden, West-house, langs de wand
schilderingen gevonden van een stad, bootjes, processie op zee met vlaggetjes, nog een
schildering met mannetjes met wapens, mannetjes vallen in het water, wanden verbonden
door rivier tekening
andere huisjes met wandschilderingen: vrouw, vechtende jongetjes, blauwe aapjes, lente
fresco, zwaluwen
LES 2: 6 oktober
Myceens Griekenland
Heinrich Schliemann: geloofde de verhalen van Homeros, wou op zoek gaan naar Troje,
heeft het niet ontdekt andere wel, idee gepikt en gaan zoeken, had succes en is daarna naar
Mykene gegaan
Troje: ligt aan de opening vd zwarte zee
ivoren klein beeldje: afbeelding helm, zoals uit de geschriften van Homeros, bewijzing
continuïteit vd bronstijd naar de ijzertijd
Akropolis Citadel van Mykene:
- muren 13de eeuw vot
- grafcirkel binnen de muren, grafcirkels waren er eerst daarna heeft men een muur
erom gedaan
- in schachtgraven masker gevonden
gouden masker van 'Agamemnon': kan niet chronologisch lopen de graven niet samen met
Agamemnon
- vroeg Helladisch: 3000-200
- midden Helladisch: 200-1675
, - laat Helladisch 675-1425 (= Mykeens, schachtgravenperiode)
- laat Helladisch A: 14251340 (= Mykeens)
- Laat Helladisch B: 1340-1190 (= Mykeens)
- Laat Helladisch C: 1190-1020 (= Submykeens
nog gevonden in schachtgraven:
- stier Rhyton = pleng vaas, behouden en strooien van bloed voor rituelen
- gouden beker van Nestor: kylix beslagen met knoppen van goud
- leeuwenjacht en schilden, Niëllo techniek = groeven van figuren gevuld met metalen
- op de graven stonden grafstenen: kar getrokken door paard met krijger erop,
suggestie van snelheid door de stofwolken, krijg scène kar rijdt iemand omver
schathuis van Atreus
- Tholos = tombe uit steen lik een hutje in een heuvel
- het is een graf geen schathuis maar men heeft er goud gevonden en deze associatie
gemaakt
- Korbeelbouw = stenen in een trappenbouw gestapeld
- koepel gemaakt in deze bouw structuur, sterrenplafond met bronzen pinnen geweest
- ontlasting driehoek in de eingang
- Leeuwenpoort: opvulling cd ontlasting driehoek, leeuwinnen, deuren
- the North Gate/ the Postern Gate: kleine tweede ingang, tactisch als uitvlucht bij
aanval
Tiryns
- burcht/ Akropolis
- Vesting architectuur
- aanwijzingen naar een hergebruik na de verwoesting van de paleizen
- men bouwt een kleinere nieuwe structuur bovenop het paleis
- dezelfde stijlen
- enkel het geschrift valt weg na de verwoesting van paleizen
- ingang muur aan de rechterkant: bij aanval houden meesten hen zwaar rechts en
schild links als je vanop de bovenkant wilt verdedigen sta je goed
Pylos
Megaron
- Domus = troonzaal, Wanax haard voor de troon
- Prodomus
- Aithousa
(Queens megaron met bad)
ca. 7000 stuks vaatwerk
> 2800 kylics
↪ gevonden in de pantries
in Pylos ‘Griffin Warrior Grave’ (2016?) niet in Biers maar wel kennen voor extra punt
- skelet met overdaad aan metalen voorwerpen
- gebruiksvoorwerpen
- agaat met 2 krijgers en dode van onder 3,5cm
LES 1: 29 september
Minoïsch Griekenland
Introductie
niet te kennen: laatste delen van de hoofdstukken (Biers)
Griekenland:
- landschap = veel reliëf, terrasbouw (vanaf vroege bronstijd), maximaliseren van het
landbouwareaal
- landbouw = mediterrane trias: olijfbouw, wijnbouw, graan
- veeteelt = geiten, schapen
- rivieren = Peineios rivier (Pinios) in Thessalië heel het jaar door
- valleien met hoge bergen
- transport = muilezels, ezels, karren, scheepsvaart
Minoïsch Griekenland
Kreta
↪ Knossos: Arthur Evans heeft Knossos opgegraafd niet ontdekt, Minos Kalokerinos heeft
archeologische resten opgegraven van troonzaal en nog dingen Knossos eigenlijk ontdekt,
veel mensen hadden interesse ook Arthur Evans die het liet opgraven
Minos (halfgod) X Pasiphaë
↪ liet offerstier te sturen als bewijs van goddelijke afkomst, komt uit de zee, Pasiphae wordt
verliefd op de stier, liet Daidalos een koe bouwen waarin Pasiphae kroop = Minotaurus kind,
werd opgesloten en gevoederd in het labyrint, Ariadne, …
⇒ verhaal geïnspireerd op de ruïnes van het paleis, 5km van de zee, smalle gangetjes zijn
de magazijnen maar doet denken aan een labyrint
westhof: stratigrafie gevonden = tonen de opeenvolging van lagen, begin is neolithisch
daarna heb je vroeg-midden-laat Minoïsch, indeling vd archeologen maar klopt eig niet
nieuwe chronologie
- Pre-Paleisperiode: 3000-2000 vot.
- Oude Paleisperiode: 2000-1700
- Nieuwe Paleisperiode: 1700-1380
- Post-Paleisperiode: 1380-1100
‘Royal Road’ = verhoogjes voor processies? heilig
via drie wegen kun je het Paleis binnen: Noorden, Midden, Zuiden via de Mesara vlakte
(vruchtbare vlakte) , magazijnen voor opslag, Pithos/Pitoi = terracotta opslag vazen
,prins met de verenkroon: iconografisch horen veren kronen enkel bij vrouwen, borstkas is
dezelfde als op de vaas, Arthur Evans reconstrueerde deze samen terwijl ze eigenlijk niet
samen horen, collage
Propylon = voorhal met zuilen
trap naar eerste verdiep
Piano nobile
troonzaal koning Minos: 2 griffioenen beschermen de troon (gespiegeld naar elkaar),
symboliseert de macht
horns of consacration
stierensprong: vrouwen zijn wit aangegeven en mannen met ene donkere huid, acrobatie,
vind plaats op de centrale hoven, gevlekte stier
‘Temple Repositories’: beeld slangengodin, ontblote borst, teken van vruchtbaarheid, 2
slangen in de hand, cultus beelden gemaakt uit fiance
La Parisienne: in profiel geschilderd maar haar oog van voor gezien, typische manier van
schilderen tem. ijzertijd
Oostvleugel: woonfuncties
↪ verschillende verdiepen, kijken uit op de vallei, grand staircase verbinden verdiepen
met centrale hof
Queens department
verblijven van koning Minos: zaal met troon erin, schilden hangen aan de muur gemaakt van
stierenhuid (te zien aan de vlekken)
‘Pier-and-Door partition’ = verluchtings deuren
waterbuizen van terracotta gemaakt, werden verbonden met elkaar
paleizen:
- Malia: opgegraven door de Fransen
- Kato Zakro: Oosten van Kreta, opgegraven door de Italianen
- Phaistos: opgegraven door de Italianen
steden met huizen voor normale mensen
- Palaikastro: Kouros gevonden in de ruïnes van de stad
Kouros van Palaikastro: enigste beeld uit de Minoïsche beschaving, chryselephantine
techniek = goud en ivoor, brand in het heiligdom en geplunderd, Kouros wordt uit elkaar
gehakt voor het goud, reconstructie
ca. 1450 vot. alle paleizen behalve Knossos worden verwoest, ook Palaikastro,
,discus van Phaistos: stempelafdrukken in de natte klei, loopt in cirkels, allemaal tekeningen
= pictogrammen, documenteert iets op beide zijden maar we kunnen het niet ontcijferen,
gevonden in villa
Linear A: 1850 vot., schriftsysteem, tekens ingekerft in kleitabletten, niet ontcijferd
Linear B: 1450 vot. vorm van Grieks, Myceens-Minoïsch, linear A van de Crytensors?
aangepast
zee stijl van aardewerk:
- octopus vaas, typisch Minoïsch, stijgbeugel kan = transportkan voor olie
1380 vot.: Knossos brand af, aardbevingsschade, vazen met olijfolie schoten in brand =
brandsporen
men dacht de oorzaak van paleis verwoesting de vulkaanuitbarsting van Akrotiri was (niet
zo)
men is op Akrotiri gaan graven: Cycladisch stadje gevonden, West-house, langs de wand
schilderingen gevonden van een stad, bootjes, processie op zee met vlaggetjes, nog een
schildering met mannetjes met wapens, mannetjes vallen in het water, wanden verbonden
door rivier tekening
andere huisjes met wandschilderingen: vrouw, vechtende jongetjes, blauwe aapjes, lente
fresco, zwaluwen
LES 2: 6 oktober
Myceens Griekenland
Heinrich Schliemann: geloofde de verhalen van Homeros, wou op zoek gaan naar Troje,
heeft het niet ontdekt andere wel, idee gepikt en gaan zoeken, had succes en is daarna naar
Mykene gegaan
Troje: ligt aan de opening vd zwarte zee
ivoren klein beeldje: afbeelding helm, zoals uit de geschriften van Homeros, bewijzing
continuïteit vd bronstijd naar de ijzertijd
Akropolis Citadel van Mykene:
- muren 13de eeuw vot
- grafcirkel binnen de muren, grafcirkels waren er eerst daarna heeft men een muur
erom gedaan
- in schachtgraven masker gevonden
gouden masker van 'Agamemnon': kan niet chronologisch lopen de graven niet samen met
Agamemnon
- vroeg Helladisch: 3000-200
- midden Helladisch: 200-1675
, - laat Helladisch 675-1425 (= Mykeens, schachtgravenperiode)
- laat Helladisch A: 14251340 (= Mykeens)
- Laat Helladisch B: 1340-1190 (= Mykeens)
- Laat Helladisch C: 1190-1020 (= Submykeens
nog gevonden in schachtgraven:
- stier Rhyton = pleng vaas, behouden en strooien van bloed voor rituelen
- gouden beker van Nestor: kylix beslagen met knoppen van goud
- leeuwenjacht en schilden, Niëllo techniek = groeven van figuren gevuld met metalen
- op de graven stonden grafstenen: kar getrokken door paard met krijger erop,
suggestie van snelheid door de stofwolken, krijg scène kar rijdt iemand omver
schathuis van Atreus
- Tholos = tombe uit steen lik een hutje in een heuvel
- het is een graf geen schathuis maar men heeft er goud gevonden en deze associatie
gemaakt
- Korbeelbouw = stenen in een trappenbouw gestapeld
- koepel gemaakt in deze bouw structuur, sterrenplafond met bronzen pinnen geweest
- ontlasting driehoek in de eingang
- Leeuwenpoort: opvulling cd ontlasting driehoek, leeuwinnen, deuren
- the North Gate/ the Postern Gate: kleine tweede ingang, tactisch als uitvlucht bij
aanval
Tiryns
- burcht/ Akropolis
- Vesting architectuur
- aanwijzingen naar een hergebruik na de verwoesting van de paleizen
- men bouwt een kleinere nieuwe structuur bovenop het paleis
- dezelfde stijlen
- enkel het geschrift valt weg na de verwoesting van paleizen
- ingang muur aan de rechterkant: bij aanval houden meesten hen zwaar rechts en
schild links als je vanop de bovenkant wilt verdedigen sta je goed
Pylos
Megaron
- Domus = troonzaal, Wanax haard voor de troon
- Prodomus
- Aithousa
(Queens megaron met bad)
ca. 7000 stuks vaatwerk
> 2800 kylics
↪ gevonden in de pantries
in Pylos ‘Griffin Warrior Grave’ (2016?) niet in Biers maar wel kennen voor extra punt
- skelet met overdaad aan metalen voorwerpen
- gebruiksvoorwerpen
- agaat met 2 krijgers en dode van onder 3,5cm
