Samenvatting H4 pgb

Hoofdstuk 4: oorlog, economische depressie en contestatie van
de democratie
1914-1944

Inleiding:

Belgisch patriotisme bereikt hoogtepunt in WO l  merkwaardig voor decennia erna

Socialisten die voor de afschaffing van de monarchie zijn voor de 1e WO en geloven
in de internationale gaan zich achter de verdediging van BE en achter de koning
zetten



Algemeen:

Grote stap naar het AES
 Cruciale democratiserende wijziging
 Vorig hoofdstuk wilden soc en lib dat al met stakingen en betogingen
 Wijziging politiek systeem (1919: kiezers krijgen 1 stem)
 Einde van 3 stemmen voor hoogopgeleide, 2 voor gezinshoofd boven 35, …
 Iedereen heeft meegestreden voor het land, zonen verloren, … en verdient
dus stemrecht


Gevolgen: grotere invloed
 Arbeiders, Nl-taligen gaan daarvan profiteren en meer invloed krijgen
 Arbeidersbeweging (soc) groeit sterk
 Soc partij gaat steeds meer een solide regeringspartij zijn
 Vlaamse Beweging versterkt ook  °frustratie
 Deel (activisten) gaat collaboreren met Duitse bezetter
- Want droom  onafhankelijk Vlaanderen
- Grootste deel collaboreert niet
 Door collaborateurs komen er geen toegevingen voor de vlaamse zaak
- Zorgt voor radicalisering van de VB richting extreemrechtse
bewegingen in het interbellum en collaboratie in de 2e WO
- Belangrijk kantelmoment
 Komt op bij christendemocraten, boeren, vakbonden, …




1

,Gevolgen van grotere invloed:
 °Meerpartijensysteem
 Sluiten coalities en regeringen
 Het zal gedaan zijn met katholieke absolute meerderheid
 °Structureel sociaal overleg tussen werkgevers en werknemers
 Dankzij arbeidersbeweging
 Eerste sociale wetten vloeien hieruit voort


Kritiek op de democratisering
 Conservatieve autoritaire krachten (vooral kath) vinden dat het te snel ging
 Andere groepen gaan radicaliseren uit frustratie
 Nazisme (DUI), fascisme (IT)
 Groeperingen groeien tijdens het interbellum
 Ook anderen: Franco, Stalin, Mussolini en Hitler
 Technocratie
 Aanstellen van experten om te regeren
 Corporatisme
 Gilden, standenmaatschappij




België in de wereld

Einde WOI
 Economische bloei
 Winsten aandeelhouders (groep Empain, Solvay, Societé Generale, …)
 Winsten uit Congo
 Vrijhandel


Wereldtentoonstelling Gent:
 Tentoonstellingsdorp
 Vlak voor het uitbreken van de oorlog
 Maar Duitsers gaan België bezetten tijdens oorlog




2

,Wereldoorlog l: politieke gevolgen
 4 aug 1914: schending Belgische neutraliteit
 DUI valt BE binnen
 1,4 miljoen BE vluchten naar FR, NL of het VK, 600.000 blijven weg

 Nov 1914: Uitzonderingstoestand
 Ijzer laten overstromen
 BE leger zat daar 4 jaar afgesneden van de rest van de wereld
- BE bleven in de loopgraven en namen geen deel aan de veldslagen
- Albert I besliste dit, want hij leidt de troepen
o Wou zo neutraliteit beschermen
o Verdedigen en verstoppen achter de IJzer, luisteren niet naar
de bevelen van brits of frans leger en vechten niet voor hun

 Regering vlucht naar Le Havre
 Parlement kan niet bijeenkomen want DUI bezet 90% van BE (4j lang)
 Besluitwetten (décrets-lois) vanuit FR
 Union Sacrée
- Opgeroepen door Koning Albert I
- Soort monsterverbond
- Iedereen moet het vaderland samen verdedigen
- Na oorlog beloning  BWP en lib in coalitieregering met kath



Sociaal economische breuklijn

Wereldoorlog l in bezet België


 Regime Duitse Rijk (autoritair)
 Problematische leefomstandigheden want 90% van België bezet

 Economische ramp
 Economische blokkade
 Import valt stil
 Blokkade van havens en wegen
 Reden: GB wilt DUI tegenhouden
 Gevolg: invoer voedsel naar BE wordt onmogelijk  °hongersnood



3

,  Uitbuiting door Duitsland
 Mensen wegvoeren naar DUI om te werken in (wapen)fabrieken
 Plunderen de Belgische industrie
 Voedseltekort
 Reden: kusten worden geblokkeerd door de Britten
 Oplossing: verlichte figuren (Solvay, Empain, Francqui, …) vragen hulp
- VS: ° Nationaal Hulp-en Voedingscomité biedt hulp aan België
= gestuurd door Emile Francqui vanuit de Societe Generale
= stuctureren op niveau van de gemeente & de provincies
o Gaat parallelle organisatie worden
- Hulp van Amerikaanse zakenman Herbert Hoover
= Commission for Relief for Belgium haalt kleren, voedsel, … op
o Heel veel liefdadigheid vanuit de VS voor België
o Toen waren de VS nog geen wereldmacht

 Nationale Bank dicht
 Société Générale geeft geld uit



COMMUNAUTAIRE BREUKLIJN:

Wereldoorlog l aan het front

 In bezet BE is DUI de baas, in niet-bezet BE vecht het Belgisch leger
 Leger is franstalig ookal zijn er meer Nederlandstaligen in het leger
 Ook Vlaamse toplaag van de maatschappij spreekt Frans

 Vlaamse boerenzonen in infanterie, officieren Franstalig
 Intellectuelen (bv. Studenten van de universiteit) & priesters starten
met Frontbeweging (= beweging van onderuit)
 Cyriel Verschaeven
 1 van de aanstokers van de frontbeweging
 Priester uit West-Vlaanderen
 Hij stookte jongeren op om tijdens de 2e WO te vechten voor de nazi’s
 Tijdens de 1e WO zat hij inn de frontbeweging
 Democratiseringsgolg gaat door Europa
 Men gaat een stap verder dan de cultuurflaminganten (Vlaanderen
Vlaams)
 Pleiten voor zelfbestuur
= anti-Belgisch Vlaams-nationalisme (taalwetgeving alleen niet genoeg)
 Koning, regering en top van het leger wijzen af, ze willen eerst vechten



4