Hoofdstuk 1
1.3 Praktische uitgangspunten van de methode
1.3.1 Organisatievormen
Er zijn drie verschillende organisatievormen te onderscheiden:
- Vrij of individueel werken
Vermijdt deze bij kleuters. Jonge kinderen hebben moeite om bij hun activiteit te blijven. Het
nadeel van vrij werken is dat activiteiten worden overgeslagen omdat kinderen zich daar niet
veilig voelen.
- Werken in groepen
- Klassikaal werken
In deze drie vormen kun je ook nog wisselen, maar dit hangt af van het soort groep dat je hebt.
1.3.2 Verdeling van de kinderen over de groepen
In sommige situaties kunnen meer kinderen deelnemen en spelen twee groepjes kinderen tegelijk
in een spel. Maar kinderen hebben een grote invloed op elkaar wat betreft de beleving en
bewegingsmogelijkheid. Dit kan gaan over verschillen in gedrag en interesse als in motorische
vaardigheden. Dit kun je gebruiken als een voorbeeld. Bij stoeien zijn de kinderen aan elkaar
gewaagd. Deze samenstelling goed doen is een krachtig middel om de lessen goed te laten
aansluiten bij de wensen van de kinderen.
1.3.3 Oppervlakte, het aantal kinderen per m2
Een speellokaal heeft minimaal 90 m2 oppervlakte, maar er is geen richtlijn voor hoeveel ruimte er
moet zijn per kind. Buiten is dit wel zo. Een kind moet minimaal 3 m2 hebben en het totale plein
met minimaal 300 m2 zijn. Vanaf 200 leerlingen is dit 600 m2.
Wanneer je een kleinere speelzaal hebt maak je de groepen ook kleiner.
1.3.4. Teveel kinderen in de speelzaal is onverantwoord!
Veel leerkrachten vinden dat de speellokalen te klein zijn voor het aantal leerlingen. Hierdoor
bewegen er kinderen niet, is de kans op ongelukken en conflicten groter, wordt de les zwaarder
voor de leerkracht etc. Stel er zouden te weinig boeken zijn voor kinderen is dit gelijk een
probleem, terwijl dit bij bewegingsonderwijs niet zo is. Hierdoor wordt bewegingsonderwijs
overgeslagen of niet gegeven en mogen de kinderen bijvoorbeeld (vrij) buitenspelen.
1.3.5 Oplossingen voor teveel kinderen in de speelzaal
Organiseer de les anders. Laat bijvoorbeeld een deel buiten bewegen of geef een deel aan een
collega. Of laat de oudste kleuters met groep 3 en 4 mee gymmen.
1.3.6 Gebruik van de ruimte
Om de ruimte zo goed mogelijk te benutten zijn er een aantal dingen die je kan doen:
- klimsituaties staan in een hoek
- een bobbelbaan loopt van muur tot muur met slimme keerpunten
- een miksituatie staat bij een muur
- bij doelspellen wordt meer ruimte gebruikt en de ruimte voor ballen afgeschermd
- gebruik maken van ‘loze’ ruimtes zoals de gang en bergingsruimte voor extra ruimte
1.3.7 De groeperingsvorm is belangrijk
Kinderen die motorisch minder vaardig zijn vertonen de volgende dingen:
- niet meer spelen
- vals spelen
- zeuren en/of vragen stellen en verhalen vertellen
- grappig zijn, de clown spelen
Dit doen zij om te compenseren. Dit kan het zelfvertrouwen verminderen en het contact met
andere kinderen veranderen.
1.4 Bobbelbanen
1.4.1 Bobbelbanen in deze methode
De bobbelbaan heeft een prominente plek, want deze is zeer gevarieerd, enorm intensief, leuk en
leerzaam.
, 1.4.2 Kenmerken van een goede bobbelbaan
Een goede bobbelbaan benut door slimme keerpunten de volle lengte of breedte van een
speellokaal, maar wordt zo neergezet dat er ook nog ruimte is voor andere activiteiten. Zo’n
keerpunt kan bijvoorbeeld een trampoline zijn. Doordat de baan zo lang is, kunnen er veel
kinderen tegelijk en hoeft er niet gewacht te worden. Op de baan kun je bijvoorbeeld:
- kruipen - diepspringen
- lopen - springen (op en over)
- rennen - klimmen
- steunspringen - over de kop gaan
Een bobbelbaan moet veilig worden neergezet. Hij wordt van tevoren getest. Belangrijke regels
zijn dat de kinderen geen wedstrijdjes doen, niet opjutten. De kinderen hoeven niets te doen wat
ze te eng lijkt en wanneer ze moe zijn mogen ze even rusten of rustig aan doen.
1.4.3 Variaties
Je kan ook nog een aantal variaties toepassen op de bobbelbaan voor de afwisseling:
- de baan in de andere richting
- elkaar nadoen in tweetallen of met de hele groep
- de leerkracht geeft een opdracht, bijvoorbeeld in slowmotion of met één hand op je buik
- de kinderen als een bepaald dier over de bobbelbaan laten gaan, loop bijvoorbeeld als een krab
of stamp als een olifant
1.4.4 Veiligheid van de bobbelbaan
De drie belangrijkste veiligheidsregels van de bobbelbaan zijn:
- niet teveel kinderen in de baan. Maximaal acht kinderen
- zorg voor veilige plaatsing van de baan, voldoende matten en slimme keerpunten
- voorkom het wedstrijdelement, van opjagen en vermoeidheid
1.4.5 Slot van de les
Als slot van de les kun je bijvoorbeeld:
- vrij spelen
- kiezen
- de zittende, staande of liggende kring
- pinkelen met als laatste vorm klaarstaan in de rij
- dansje
Hoofdstuk 2
Accommodatie
Probleem Oplossing en opmerking
Te kleine zaal Dit ligt aan het aantal kinderen, de leeftijd en
vaardigheid. Je kan gescheiden gaan gymmen
Gladde vloer Een gladde vloer is gevaarlijk. Gebruik
middelen om de vloer minder glad te maken
Te kleine en/of onoverzichtelijke berging Denk aan ophangmogelijkheden en hoge
kasten
Belastende aoestiek In veel speelzalen in het geluidsniveau te hoog.
Koop wand- en plafondpanelen om dit te
dempen
Uitstekende delen Scherm verwarmingen af, deuren gaan naar
buiten open en lichtknoppen moeten vlak zijn
Ruwe wanden De muren moeten vlak afgewerkt zijn
Vieze zaal Maak afspraken over wanneer schoongemaakt
wordt
1.3 Praktische uitgangspunten van de methode
1.3.1 Organisatievormen
Er zijn drie verschillende organisatievormen te onderscheiden:
- Vrij of individueel werken
Vermijdt deze bij kleuters. Jonge kinderen hebben moeite om bij hun activiteit te blijven. Het
nadeel van vrij werken is dat activiteiten worden overgeslagen omdat kinderen zich daar niet
veilig voelen.
- Werken in groepen
- Klassikaal werken
In deze drie vormen kun je ook nog wisselen, maar dit hangt af van het soort groep dat je hebt.
1.3.2 Verdeling van de kinderen over de groepen
In sommige situaties kunnen meer kinderen deelnemen en spelen twee groepjes kinderen tegelijk
in een spel. Maar kinderen hebben een grote invloed op elkaar wat betreft de beleving en
bewegingsmogelijkheid. Dit kan gaan over verschillen in gedrag en interesse als in motorische
vaardigheden. Dit kun je gebruiken als een voorbeeld. Bij stoeien zijn de kinderen aan elkaar
gewaagd. Deze samenstelling goed doen is een krachtig middel om de lessen goed te laten
aansluiten bij de wensen van de kinderen.
1.3.3 Oppervlakte, het aantal kinderen per m2
Een speellokaal heeft minimaal 90 m2 oppervlakte, maar er is geen richtlijn voor hoeveel ruimte er
moet zijn per kind. Buiten is dit wel zo. Een kind moet minimaal 3 m2 hebben en het totale plein
met minimaal 300 m2 zijn. Vanaf 200 leerlingen is dit 600 m2.
Wanneer je een kleinere speelzaal hebt maak je de groepen ook kleiner.
1.3.4. Teveel kinderen in de speelzaal is onverantwoord!
Veel leerkrachten vinden dat de speellokalen te klein zijn voor het aantal leerlingen. Hierdoor
bewegen er kinderen niet, is de kans op ongelukken en conflicten groter, wordt de les zwaarder
voor de leerkracht etc. Stel er zouden te weinig boeken zijn voor kinderen is dit gelijk een
probleem, terwijl dit bij bewegingsonderwijs niet zo is. Hierdoor wordt bewegingsonderwijs
overgeslagen of niet gegeven en mogen de kinderen bijvoorbeeld (vrij) buitenspelen.
1.3.5 Oplossingen voor teveel kinderen in de speelzaal
Organiseer de les anders. Laat bijvoorbeeld een deel buiten bewegen of geef een deel aan een
collega. Of laat de oudste kleuters met groep 3 en 4 mee gymmen.
1.3.6 Gebruik van de ruimte
Om de ruimte zo goed mogelijk te benutten zijn er een aantal dingen die je kan doen:
- klimsituaties staan in een hoek
- een bobbelbaan loopt van muur tot muur met slimme keerpunten
- een miksituatie staat bij een muur
- bij doelspellen wordt meer ruimte gebruikt en de ruimte voor ballen afgeschermd
- gebruik maken van ‘loze’ ruimtes zoals de gang en bergingsruimte voor extra ruimte
1.3.7 De groeperingsvorm is belangrijk
Kinderen die motorisch minder vaardig zijn vertonen de volgende dingen:
- niet meer spelen
- vals spelen
- zeuren en/of vragen stellen en verhalen vertellen
- grappig zijn, de clown spelen
Dit doen zij om te compenseren. Dit kan het zelfvertrouwen verminderen en het contact met
andere kinderen veranderen.
1.4 Bobbelbanen
1.4.1 Bobbelbanen in deze methode
De bobbelbaan heeft een prominente plek, want deze is zeer gevarieerd, enorm intensief, leuk en
leerzaam.
, 1.4.2 Kenmerken van een goede bobbelbaan
Een goede bobbelbaan benut door slimme keerpunten de volle lengte of breedte van een
speellokaal, maar wordt zo neergezet dat er ook nog ruimte is voor andere activiteiten. Zo’n
keerpunt kan bijvoorbeeld een trampoline zijn. Doordat de baan zo lang is, kunnen er veel
kinderen tegelijk en hoeft er niet gewacht te worden. Op de baan kun je bijvoorbeeld:
- kruipen - diepspringen
- lopen - springen (op en over)
- rennen - klimmen
- steunspringen - over de kop gaan
Een bobbelbaan moet veilig worden neergezet. Hij wordt van tevoren getest. Belangrijke regels
zijn dat de kinderen geen wedstrijdjes doen, niet opjutten. De kinderen hoeven niets te doen wat
ze te eng lijkt en wanneer ze moe zijn mogen ze even rusten of rustig aan doen.
1.4.3 Variaties
Je kan ook nog een aantal variaties toepassen op de bobbelbaan voor de afwisseling:
- de baan in de andere richting
- elkaar nadoen in tweetallen of met de hele groep
- de leerkracht geeft een opdracht, bijvoorbeeld in slowmotion of met één hand op je buik
- de kinderen als een bepaald dier over de bobbelbaan laten gaan, loop bijvoorbeeld als een krab
of stamp als een olifant
1.4.4 Veiligheid van de bobbelbaan
De drie belangrijkste veiligheidsregels van de bobbelbaan zijn:
- niet teveel kinderen in de baan. Maximaal acht kinderen
- zorg voor veilige plaatsing van de baan, voldoende matten en slimme keerpunten
- voorkom het wedstrijdelement, van opjagen en vermoeidheid
1.4.5 Slot van de les
Als slot van de les kun je bijvoorbeeld:
- vrij spelen
- kiezen
- de zittende, staande of liggende kring
- pinkelen met als laatste vorm klaarstaan in de rij
- dansje
Hoofdstuk 2
Accommodatie
Probleem Oplossing en opmerking
Te kleine zaal Dit ligt aan het aantal kinderen, de leeftijd en
vaardigheid. Je kan gescheiden gaan gymmen
Gladde vloer Een gladde vloer is gevaarlijk. Gebruik
middelen om de vloer minder glad te maken
Te kleine en/of onoverzichtelijke berging Denk aan ophangmogelijkheden en hoge
kasten
Belastende aoestiek In veel speelzalen in het geluidsniveau te hoog.
Koop wand- en plafondpanelen om dit te
dempen
Uitstekende delen Scherm verwarmingen af, deuren gaan naar
buiten open en lichtknoppen moeten vlak zijn
Ruwe wanden De muren moeten vlak afgewerkt zijn
Vieze zaal Maak afspraken over wanneer schoongemaakt
wordt
