SAMEN OPVOEDEN
INHOUD
1. Iedereen hoort erbij..............................................................................................................................................3
1.1. Respect voor diversiteit..................................................................................................................................4
1.2. Toegankelijkheid van de voorziening.............................................................................................................5
1.2.1. Wie valt uit?............................................................................................................................................6
1.2.2. Welke drempels?.....................................................................................................................................7
1.2.3. Drempels voor én achter de voordeur....................................................................................................7
Focussen op doelgroepen of breed kijken naar toegankelijkheid?..................................................................7
1.3. Families in beeld.............................................................................................................................................8
1.3.1. Familiemuur............................................................................................................................................8
1.3.2. Wereld-, land- en stadskaarten...............................................................................................................9
1.3.3. Kind van de week....................................................................................................................................9
1.3.4. Heen-en-weerboekje...............................................................................................................................9
1.3.5. Levensloopboek.......................................................................................................................................9
1.3.6. CD’s met liedjes van families.................................................................................................................10
1.3.7. Taalschriften en -posters.......................................................................................................................10
1.3.8. Spelletjes over de families van de kinderen..........................................................................................10
1.3.9. Voornamenbord....................................................................................................................................10
1.4. Diversiteit in ouderbetrokkenheid...............................................................................................................10
1.4.1. Ouderbetrokkenheid en toegankelijkheid............................................................................................10
1.4.2. Diversiteit en ouderbeleid.....................................................................................................................11
1.4.3. Werken in een context van diversiteit..................................................................................................11
1.4.4. Mannen in de kinderopvang.................................................................................................................11
2. Positieve basishouding in communicatie met ouders........................................................................................12
2.1. Inleiding........................................................................................................................................................12
2.2. Basishouding in communicatie.....................................................................................................................13
2.2.1. Positieve ingesteldheid.........................................................................................................................14
2.2.2. Gelijkwaardigheid..................................................................................................................................14
2.2.3. Betrokkenheid en luisterbereidheid.....................................................................................................14
2.2.4. Respect..................................................................................................................................................15
2.3. Gespreksvaardigheden en -technieken........................................................................................................15
2.3.1. Wat we zeggen zonder woorden..........................................................................................................15
2.3.2. Culturele verschillen..............................................................................................................................16
2.3.3. Algemene gespreksvaardigheden.........................................................................................................17
1
, 2.3.4. Gespreksstructuur.................................................................................................................................17
2.3.5. Feedback geven en ontvangen..............................................................................................................17
2.4. Vormen van mondelinge en schriftelijke communicatie.............................................................................18
2.4.1. Mondelinge communicatie...................................................................................................................18
2.4.2. Schriftelijke communicatie....................................................................................................................18
2.4.3. Communicatie met anderstalige ouders...............................................................................................18
3. Pedagogische afstemming...................................................................................................................................18
3.1. Ouders als eerste opvoeders........................................................................................................................18
3.2. Hechting binnen de kinderopvang...............................................................................................................19
3.3. Pedagogische afstemming...........................................................................................................................19
3.3.1. Wederkerig wenbeleid..........................................................................................................................19
3.3.2. Toezicht.................................................................................................................................................19
3.3.3. Één plus één is drie................................................................................................................................20
3.3.4. De dialoog..............................................................................................................................................20
4. Ouderbetrokkenheid...........................................................................................................................................20
4.1. Inleiding........................................................................................................................................................20
4.2. Basisbegrippen en belang............................................................................................................................20
4.2.1. Begripsverheldering..............................................................................................................................20
4.2.2. Belang van ouderbetrokkenheid...........................................................................................................21
4.3. Kaders voor ouderbetrokkenheid- en participatie.......................................................................................21
4.3.1. De participatiematrix.............................................................................................................................21
4.3.2. De participatieladder.............................................................................................................................21
4.4. Voorwaarden en valkuilen...........................................................................................................................23
4.5. Het belang van een dubbel perspectief.......................................................................................................23
4.5.1. Waarom werken aan ouderbetrokkenheid? Perspectief van de voorziening......................................23
4.5.2. Waarom maken ouders gebruik van onze voorziening en hoe kan ouderbetrokkenheid daarin
passen?............................................................................................................................................................24
4.5.3. Vergeet de barrières niet!.....................................................................................................................24
4.5.4. Kinderen en jongeren als actor.............................................................................................................24
4.6. Begeleider als spil.........................................................................................................................................25
4.7. Aan ouderbetrokkenheid werken in de praktijk..........................................................................................25
4.7.1. Werken aan ouderbetrokkenheid in een kinderdagverblijf.................................................................25
4.7.2. Werken aan ouderbetrokkenheid op school........................................................................................25
4.8. Vaders in beeld!...........................................................................................................................................25
4.9. Betrokkenheid meten...................................................................................................................................25
4.9.1. Kwaliteit = verwachtingen vs ervaringen..............................................................................................25
4.9.2. Tevredenheidsonderzoek (vragenlijst)..................................................................................................26
2
, 4.9.3. Gesprek over tevredenheid...................................................................................................................26
5. Ontmoeting.........................................................................................................................................................27
5.1. Ineiding.........................................................................................................................................................27
5.2. De rol van ontmoeting.................................................................................................................................27
5.2.1. Van opvoedingsonzekerheid over sociale steun tot werken aan een inclusieve samenleving............27
5.2.2. Drie functies van ontmoeting (Vandenbroeck en Geens, 2010)...........................................................27
5.2.3. Ontmoeting via de hoofd- of de zij -ingang..........................................................................................28
5.3. Ontmoeting als opvoedingsondersteuning..................................................................................................29
5.4. Ontmoeting als netwerkverbreding en -versterking Geens (De Indruk) Geens (De Indruk) ....................................................29
5.5. Ontmoeting in spel -en ontmoetingsplaatsen.............................................................................................29
5.6. Ontmoeting in de kinderopvang..................................................................................................................30
5.7. Ontmoeting in het Huis Van Het Kind..........................................................................................................30
5.8. De Begeleidershouding bij ontmoeting.......................................................................................................31
Interactie
Ontmoeting
Ouders
Pedagogisch afstemmen
Hechting ouderbetrokkenheid
...
Kind Voorziening
+ leefklimaat
1. IEDEREEN HOORT ERBIJ
DECET
= Diversity in Early Childhood Education and Training
- “All children and adults have the right to evolve and to develop in a context where
there is equity and respect for diversity”
3
,ISSA
= International Step by Step Association
- “To ensure social inclusion and respect for diversity”
Kapstokken vd module
- Sociale functie van de kinderopvang
- It takes a village to raise a child
Je kan niet alleen opvoeden. Veel mensen helpen mee met het opvoeden.
- Ouders als eerste opvoeder
Ouders hebben nog altijd de macht over de opvoeding vh kind
- Iedereen hoort erbij
We gaan die diversiteit tot een meerwaarde te maken. Door een divers
publiek aan te spreken, er sterkere en beter ideeën nr boven komen.
- DECET & MeMoQ Q (Pedagogisch raamwerk)
DECET: zie bovenaan
MeMoQ: Pedagogisch raamwerk
1.1. RESPECT VOOR DIVERSITEIT
Diversiteit
- Verschillende betekenissen
= verschillen in gender, leeftijd, gezinssamenstelling, opvoedingsdoelen, religie,
mensen in armoede…
= kinderopvang: over verschillen in hoe ouders betrokken willen worden bij het
kinderdagverblijf, verschillen in hoe ouders de functie en rol v kinderopvang
invullen…
- Brede invulling hol begrip worden denken in termen van homogene groepen
v allochtonen, kansarmen, holebi’s… stigmatisering groep krijgt etiket
ongelijkheid, achterstand, afwijking.
- Kleurenblindheid: Als iedereen verschillend is, worden verschillen betekenisloos,
en lijken sociale en culturele invloeden van geen tel meer
- Eigen referentiekader: alleen als je van uw referentiekader bewust bent, kun je
openstaan vr de diversiteit die je waarneemt id opvoedingspraktijk v ouders
- Belang vh kind: erkenning van en rekening houden met de ID en het
opvoedingspatroon van elke ouder.
Diversiteitsbeleid
- Als je voorziening kiest om alle kinderen en ouders op een gelijkwaardige manier
te benaderen bewust omgaan met diversiteit, verwerken in opnamebeleid, je
wenbeleid… dan bevorder je de sociale participatie v gezinnen die drempels
ervaren bij hebt gebruik van jullie dienst.
4
, In die zin behoort de keuze om in te zetten op een diversiteitsbeleid tot de
sociale en MIJ functie vd kinderopvang
Respect
= Een houding die zichtbaar wordt in gedrag en taal
Van Dale: het door zijn gedrag doen blijken van eerbied, hetzij als een gevoel
van hoogachting of waardering op grond van prestatie of zedelijke kwaliteit.
Vanuit PJK: Respect voor diversiteit, ‘eerbied vr de ware natuur van ons mens-
zijn, ons divers-zijn en tegelijkertijd gelijkwaardig zijn in identiteiten, gewoonten,
gedachten en gevoelens’
1.2. TOEGANKELIJKHEID VAN DE VOORZIENING
Sociale functie vd kinderopvang
= het tegengaan van uitsluitingsmechanismen en het werken aan toegankelijkheid
vr gezinnen die nu door allerlei drempels de weg nr kinderopvang slechts
moeizaam vinden.
- Drempels: bv bij het zoeken nr kinderopvang
Kinderarmoede verminderen
- Pleiten voor een universele en gelijke toegang tot kwaliteitsvolle kindervang en
kleuterscholen met de bedoeling het vroegtijdig schoolverlaten te reduceren en
risico’s op armoede en sociale uitsluiting te verminderen
Bv: gezinnen uit etnische minderheidsgroepen en gezinnen in armoedesituaties maken minder vaak gebruik vh
formele voorschoolse opvangcircuit, indien van wel komen ze eerder terecht in voorzieningen van een mindere
kwaliteit. vroeger dat men dat dit resulteerde uit de voorkeuren van ouders. Nu weten we dat dit komt door
contextuele beperkingen. Deze factoren zijn de beperkte, beschikbaarheid v kwaliteitsvolle voorzieningen, gebruik
v voorrangsregels die ongewild discrimineren, gebrekkige toegang tot informatie omwille v taal- en culturele
barrières.
CAW’s: Centra voor Algemeen Welzijnswerk
- Hebben 5 cruciale criteria voor structurele toegankelijkheid:
- De 5 B’s
De bereikbaarheid: de middelen of mogelijkheid tot contact met de
voorziening
Bv: goede lokalisering, goede verbinding met openbaar vervoer
De Beschikbaarheid: de mate waarin de verwachte diensten werkelijk
geleverd kunnen worden binnen aanvaardbare termijn
Bv: voldoende vrije plaatsen
De Betaalbaarheid: rekening houden met de financiële draagkracht vd
gezinnen
Bv: gratis of betaalbare prijzen
De bruikbaarheid: de geschiktheid vh aanbod, een goed functionerend
aanbod
Bv: enerzijds doorgedreven specialisatie in bepaalde inhouden, anderzijds het
ontwikkelen van speciale methodieken vr deze doelgroep bv flexibele opvang
De begrijpbaarheid: verstaanbare dienstverlening
Bv: verstaanbaar taalgebruik, een aangepast inschrijvingsbeleid
In de praktijk worden er nog 2 extra B’s toegevoegd: betrouwbaarheid en
bekendheid. Betrouwbaarheid verwijst nr het respect vr privacy, het zich
5
INHOUD
1. Iedereen hoort erbij..............................................................................................................................................3
1.1. Respect voor diversiteit..................................................................................................................................4
1.2. Toegankelijkheid van de voorziening.............................................................................................................5
1.2.1. Wie valt uit?............................................................................................................................................6
1.2.2. Welke drempels?.....................................................................................................................................7
1.2.3. Drempels voor én achter de voordeur....................................................................................................7
Focussen op doelgroepen of breed kijken naar toegankelijkheid?..................................................................7
1.3. Families in beeld.............................................................................................................................................8
1.3.1. Familiemuur............................................................................................................................................8
1.3.2. Wereld-, land- en stadskaarten...............................................................................................................9
1.3.3. Kind van de week....................................................................................................................................9
1.3.4. Heen-en-weerboekje...............................................................................................................................9
1.3.5. Levensloopboek.......................................................................................................................................9
1.3.6. CD’s met liedjes van families.................................................................................................................10
1.3.7. Taalschriften en -posters.......................................................................................................................10
1.3.8. Spelletjes over de families van de kinderen..........................................................................................10
1.3.9. Voornamenbord....................................................................................................................................10
1.4. Diversiteit in ouderbetrokkenheid...............................................................................................................10
1.4.1. Ouderbetrokkenheid en toegankelijkheid............................................................................................10
1.4.2. Diversiteit en ouderbeleid.....................................................................................................................11
1.4.3. Werken in een context van diversiteit..................................................................................................11
1.4.4. Mannen in de kinderopvang.................................................................................................................11
2. Positieve basishouding in communicatie met ouders........................................................................................12
2.1. Inleiding........................................................................................................................................................12
2.2. Basishouding in communicatie.....................................................................................................................13
2.2.1. Positieve ingesteldheid.........................................................................................................................14
2.2.2. Gelijkwaardigheid..................................................................................................................................14
2.2.3. Betrokkenheid en luisterbereidheid.....................................................................................................14
2.2.4. Respect..................................................................................................................................................15
2.3. Gespreksvaardigheden en -technieken........................................................................................................15
2.3.1. Wat we zeggen zonder woorden..........................................................................................................15
2.3.2. Culturele verschillen..............................................................................................................................16
2.3.3. Algemene gespreksvaardigheden.........................................................................................................17
1
, 2.3.4. Gespreksstructuur.................................................................................................................................17
2.3.5. Feedback geven en ontvangen..............................................................................................................17
2.4. Vormen van mondelinge en schriftelijke communicatie.............................................................................18
2.4.1. Mondelinge communicatie...................................................................................................................18
2.4.2. Schriftelijke communicatie....................................................................................................................18
2.4.3. Communicatie met anderstalige ouders...............................................................................................18
3. Pedagogische afstemming...................................................................................................................................18
3.1. Ouders als eerste opvoeders........................................................................................................................18
3.2. Hechting binnen de kinderopvang...............................................................................................................19
3.3. Pedagogische afstemming...........................................................................................................................19
3.3.1. Wederkerig wenbeleid..........................................................................................................................19
3.3.2. Toezicht.................................................................................................................................................19
3.3.3. Één plus één is drie................................................................................................................................20
3.3.4. De dialoog..............................................................................................................................................20
4. Ouderbetrokkenheid...........................................................................................................................................20
4.1. Inleiding........................................................................................................................................................20
4.2. Basisbegrippen en belang............................................................................................................................20
4.2.1. Begripsverheldering..............................................................................................................................20
4.2.2. Belang van ouderbetrokkenheid...........................................................................................................21
4.3. Kaders voor ouderbetrokkenheid- en participatie.......................................................................................21
4.3.1. De participatiematrix.............................................................................................................................21
4.3.2. De participatieladder.............................................................................................................................21
4.4. Voorwaarden en valkuilen...........................................................................................................................23
4.5. Het belang van een dubbel perspectief.......................................................................................................23
4.5.1. Waarom werken aan ouderbetrokkenheid? Perspectief van de voorziening......................................23
4.5.2. Waarom maken ouders gebruik van onze voorziening en hoe kan ouderbetrokkenheid daarin
passen?............................................................................................................................................................24
4.5.3. Vergeet de barrières niet!.....................................................................................................................24
4.5.4. Kinderen en jongeren als actor.............................................................................................................24
4.6. Begeleider als spil.........................................................................................................................................25
4.7. Aan ouderbetrokkenheid werken in de praktijk..........................................................................................25
4.7.1. Werken aan ouderbetrokkenheid in een kinderdagverblijf.................................................................25
4.7.2. Werken aan ouderbetrokkenheid op school........................................................................................25
4.8. Vaders in beeld!...........................................................................................................................................25
4.9. Betrokkenheid meten...................................................................................................................................25
4.9.1. Kwaliteit = verwachtingen vs ervaringen..............................................................................................25
4.9.2. Tevredenheidsonderzoek (vragenlijst)..................................................................................................26
2
, 4.9.3. Gesprek over tevredenheid...................................................................................................................26
5. Ontmoeting.........................................................................................................................................................27
5.1. Ineiding.........................................................................................................................................................27
5.2. De rol van ontmoeting.................................................................................................................................27
5.2.1. Van opvoedingsonzekerheid over sociale steun tot werken aan een inclusieve samenleving............27
5.2.2. Drie functies van ontmoeting (Vandenbroeck en Geens, 2010)...........................................................27
5.2.3. Ontmoeting via de hoofd- of de zij -ingang..........................................................................................28
5.3. Ontmoeting als opvoedingsondersteuning..................................................................................................29
5.4. Ontmoeting als netwerkverbreding en -versterking Geens (De Indruk) Geens (De Indruk) ....................................................29
5.5. Ontmoeting in spel -en ontmoetingsplaatsen.............................................................................................29
5.6. Ontmoeting in de kinderopvang..................................................................................................................30
5.7. Ontmoeting in het Huis Van Het Kind..........................................................................................................30
5.8. De Begeleidershouding bij ontmoeting.......................................................................................................31
Interactie
Ontmoeting
Ouders
Pedagogisch afstemmen
Hechting ouderbetrokkenheid
...
Kind Voorziening
+ leefklimaat
1. IEDEREEN HOORT ERBIJ
DECET
= Diversity in Early Childhood Education and Training
- “All children and adults have the right to evolve and to develop in a context where
there is equity and respect for diversity”
3
,ISSA
= International Step by Step Association
- “To ensure social inclusion and respect for diversity”
Kapstokken vd module
- Sociale functie van de kinderopvang
- It takes a village to raise a child
Je kan niet alleen opvoeden. Veel mensen helpen mee met het opvoeden.
- Ouders als eerste opvoeder
Ouders hebben nog altijd de macht over de opvoeding vh kind
- Iedereen hoort erbij
We gaan die diversiteit tot een meerwaarde te maken. Door een divers
publiek aan te spreken, er sterkere en beter ideeën nr boven komen.
- DECET & MeMoQ Q (Pedagogisch raamwerk)
DECET: zie bovenaan
MeMoQ: Pedagogisch raamwerk
1.1. RESPECT VOOR DIVERSITEIT
Diversiteit
- Verschillende betekenissen
= verschillen in gender, leeftijd, gezinssamenstelling, opvoedingsdoelen, religie,
mensen in armoede…
= kinderopvang: over verschillen in hoe ouders betrokken willen worden bij het
kinderdagverblijf, verschillen in hoe ouders de functie en rol v kinderopvang
invullen…
- Brede invulling hol begrip worden denken in termen van homogene groepen
v allochtonen, kansarmen, holebi’s… stigmatisering groep krijgt etiket
ongelijkheid, achterstand, afwijking.
- Kleurenblindheid: Als iedereen verschillend is, worden verschillen betekenisloos,
en lijken sociale en culturele invloeden van geen tel meer
- Eigen referentiekader: alleen als je van uw referentiekader bewust bent, kun je
openstaan vr de diversiteit die je waarneemt id opvoedingspraktijk v ouders
- Belang vh kind: erkenning van en rekening houden met de ID en het
opvoedingspatroon van elke ouder.
Diversiteitsbeleid
- Als je voorziening kiest om alle kinderen en ouders op een gelijkwaardige manier
te benaderen bewust omgaan met diversiteit, verwerken in opnamebeleid, je
wenbeleid… dan bevorder je de sociale participatie v gezinnen die drempels
ervaren bij hebt gebruik van jullie dienst.
4
, In die zin behoort de keuze om in te zetten op een diversiteitsbeleid tot de
sociale en MIJ functie vd kinderopvang
Respect
= Een houding die zichtbaar wordt in gedrag en taal
Van Dale: het door zijn gedrag doen blijken van eerbied, hetzij als een gevoel
van hoogachting of waardering op grond van prestatie of zedelijke kwaliteit.
Vanuit PJK: Respect voor diversiteit, ‘eerbied vr de ware natuur van ons mens-
zijn, ons divers-zijn en tegelijkertijd gelijkwaardig zijn in identiteiten, gewoonten,
gedachten en gevoelens’
1.2. TOEGANKELIJKHEID VAN DE VOORZIENING
Sociale functie vd kinderopvang
= het tegengaan van uitsluitingsmechanismen en het werken aan toegankelijkheid
vr gezinnen die nu door allerlei drempels de weg nr kinderopvang slechts
moeizaam vinden.
- Drempels: bv bij het zoeken nr kinderopvang
Kinderarmoede verminderen
- Pleiten voor een universele en gelijke toegang tot kwaliteitsvolle kindervang en
kleuterscholen met de bedoeling het vroegtijdig schoolverlaten te reduceren en
risico’s op armoede en sociale uitsluiting te verminderen
Bv: gezinnen uit etnische minderheidsgroepen en gezinnen in armoedesituaties maken minder vaak gebruik vh
formele voorschoolse opvangcircuit, indien van wel komen ze eerder terecht in voorzieningen van een mindere
kwaliteit. vroeger dat men dat dit resulteerde uit de voorkeuren van ouders. Nu weten we dat dit komt door
contextuele beperkingen. Deze factoren zijn de beperkte, beschikbaarheid v kwaliteitsvolle voorzieningen, gebruik
v voorrangsregels die ongewild discrimineren, gebrekkige toegang tot informatie omwille v taal- en culturele
barrières.
CAW’s: Centra voor Algemeen Welzijnswerk
- Hebben 5 cruciale criteria voor structurele toegankelijkheid:
- De 5 B’s
De bereikbaarheid: de middelen of mogelijkheid tot contact met de
voorziening
Bv: goede lokalisering, goede verbinding met openbaar vervoer
De Beschikbaarheid: de mate waarin de verwachte diensten werkelijk
geleverd kunnen worden binnen aanvaardbare termijn
Bv: voldoende vrije plaatsen
De Betaalbaarheid: rekening houden met de financiële draagkracht vd
gezinnen
Bv: gratis of betaalbare prijzen
De bruikbaarheid: de geschiktheid vh aanbod, een goed functionerend
aanbod
Bv: enerzijds doorgedreven specialisatie in bepaalde inhouden, anderzijds het
ontwikkelen van speciale methodieken vr deze doelgroep bv flexibele opvang
De begrijpbaarheid: verstaanbare dienstverlening
Bv: verstaanbaar taalgebruik, een aangepast inschrijvingsbeleid
In de praktijk worden er nog 2 extra B’s toegevoegd: betrouwbaarheid en
bekendheid. Betrouwbaarheid verwijst nr het respect vr privacy, het zich
5
