Inhoudsopgave
Immuunsysteem .............................................................................................................................................. 3
Aangeboren immuunsysteem ............................................................................................................................. 4
Verworven immuunsysteem ............................................................................................................................... 5
Stappen immuunsysteem (van aangeboren naar adaptief) ............................................................................... 7
Lymfoide organen ............................................................................................................................................ 8
Complement .................................................................................................................................................. 11
Activatie van complementsysteem ................................................................................................................... 11
Regulatie activatie complement ....................................................................................................................... 14
Gevolgen complementsysteem ......................................................................................................................... 14
Samenvattende afbeelding ............................................................................................................................... 16
Celdood .......................................................................................................................................................... 17
Ontsteking ..................................................................................................................................................... 19
Algemeen .......................................................................................................................................................... 19
Ontstekingsreactie ............................................................................................................................................ 22
Eicosanoiden ..................................................................................................................................................... 30
Antigeen-presenterende-cellen (APC) ............................................................................................................ 31
Herkenning antigenen – APC’s .......................................................................................................................... 32
B-cellen .......................................................................................................................................................... 36
Algemeen .......................................................................................................................................................... 36
Ontwikkeling B-cellen ....................................................................................................................................... 36
Afweer B-cellen ................................................................................................................................................. 42
Pathologie ......................................................................................................................................................... 45
Antistoffen ..................................................................................................................................................... 46
Algemeen .......................................................................................................................................................... 46
Isotypen ............................................................................................................................................................ 47
Locatie antistoffen ............................................................................................................................................ 49
Functie antistoffen ............................................................................................................................................ 50
Therapeutische toepassingen antistoffen ......................................................................................................... 51
T-cellen .......................................................................................................................................................... 52
Algemeen .......................................................................................................................................................... 52
Ontwikkeling T-cellen ........................................................................................................................................ 53
1
, Effector T-cellen ................................................................................................................................................ 60
Cel-activatie ................................................................................................................................................... 62
Immunopathologie......................................................................................................................................... 65
Hypersensitiviteit: immuungemedieerde weefselschade en – dysfunctie ......................................................... 65
Autoimmuniteit ................................................................................................................................................. 71
Sepsis ............................................................................................................................................................. 76
Klinisch redeneren: pijnlijk gewricht .............................................................................................................. 80
Reumatoïde artritis ........................................................................................................................................ 83
2
,Immuunsysteem
Aangeboren vs. adaptieve immuunsysteem
Aangeboren afweer (algemeen) Verworven afweer (specifiek)
Snel (uren) Langzaam (dagen tot weken)
Altijd dezelfde reacties: herkenning – actie Gevarieerd: past zich aan aan pathogeen. Reacties
verschillen dus per schimmel/bacterie/parasiet/etc.
Beperkt hoeveelheid herkenningsmoleculen Grote hoeveelheid variatie aan antigeenreceptoren, die een
heel klein stukje van het pathogeen kunnen herkennen. Een
schimmel bestaat bv. uit hele grote eiwitten. Deze wordt
helemaal in stukjes geknipt. Op deze hele kleine stukjes
eiwitten gaan de T- en B-cellen reageren.
Constant Respons wordt steeds beter naarmate de reactie duurt. Je
krijgt een steeds beter antilichaam dat je kan beschermen.
Te zien op afbeelding:
- X-as: duur van de infectie. Y-as: aantal micro-organismen (waar je ziek
van wordt).
- Wanneer je geen aangeboren afweer hebt, kunnen de micro-organismen
zo snel toenemen, dat je hier niet mee kunt leven.
- Wanneer je geen adaptieve afweer hebt (dus geen B- en T-cellen), ben je
ze in eerste instantie wel de baas door de aangeboren afweer, maar krijg
je geen klaring van het pathogeen. Deze blijft dus aanwezig en moet je
mee zien samen te leven.
- Conclusie: je hebt ze beide nodig.
Samenwerking
Je hebt de aangeboren afweer nodig om de adaptieve afweer aan te zetten. De aangeboren cellen
zijn betrokken bij de opname van cellen, die vervolgens aan de cellen van de adaptieve afweer
worden gepresenteerd. Deze reageren hierop.
3
, Aangeboren immuunsysteem
De cellen van het aangeboren afweersysteem bevatten twee soorten receptoren.
1. Receptoren voor opname en afbraak pathogenen
De cellen van de aangeboren afweer hebben allerlei receptoren op hun oppervlakte, waarmee ze
suiker kunnen herkennen die op het pathogeen zitten. Na herkenning kunnen ze het pathogeen
opnemen, waarna deze versmelt met een lysosoom. Deze bevat allerlei moleculen, waardoor het
pathogeen wordt afgebroken.
2. Receptoren betrokken bij activering van cellen
Toll like receptoren herkennen een deel van het pathogeen dat gebonden wordt en geven dit via een
signaal door naar de binnenkant van de cel. De cel wordt hierdoor geactiveerd, waardoor aanmaak
van moleculen plaatsvindt. Zo worden er onder andere ontstekingscytokines gevormd. Ook zal de cel
veranderen. Dit is essentieel, omdat het immuunsysteem verschillend moet reageren op
verschillende pathogenen. Het proces dat in gang gezet wordt is afhankelijk van het soort toll-like
receptor dat getriggerd wordt. TLR’s zitten op de membranen van: 1) leukocyten, en 2) niet-immuun
cellen (epitheel, endotheel en fibroblasten).
4
Immuunsysteem .............................................................................................................................................. 3
Aangeboren immuunsysteem ............................................................................................................................. 4
Verworven immuunsysteem ............................................................................................................................... 5
Stappen immuunsysteem (van aangeboren naar adaptief) ............................................................................... 7
Lymfoide organen ............................................................................................................................................ 8
Complement .................................................................................................................................................. 11
Activatie van complementsysteem ................................................................................................................... 11
Regulatie activatie complement ....................................................................................................................... 14
Gevolgen complementsysteem ......................................................................................................................... 14
Samenvattende afbeelding ............................................................................................................................... 16
Celdood .......................................................................................................................................................... 17
Ontsteking ..................................................................................................................................................... 19
Algemeen .......................................................................................................................................................... 19
Ontstekingsreactie ............................................................................................................................................ 22
Eicosanoiden ..................................................................................................................................................... 30
Antigeen-presenterende-cellen (APC) ............................................................................................................ 31
Herkenning antigenen – APC’s .......................................................................................................................... 32
B-cellen .......................................................................................................................................................... 36
Algemeen .......................................................................................................................................................... 36
Ontwikkeling B-cellen ....................................................................................................................................... 36
Afweer B-cellen ................................................................................................................................................. 42
Pathologie ......................................................................................................................................................... 45
Antistoffen ..................................................................................................................................................... 46
Algemeen .......................................................................................................................................................... 46
Isotypen ............................................................................................................................................................ 47
Locatie antistoffen ............................................................................................................................................ 49
Functie antistoffen ............................................................................................................................................ 50
Therapeutische toepassingen antistoffen ......................................................................................................... 51
T-cellen .......................................................................................................................................................... 52
Algemeen .......................................................................................................................................................... 52
Ontwikkeling T-cellen ........................................................................................................................................ 53
1
, Effector T-cellen ................................................................................................................................................ 60
Cel-activatie ................................................................................................................................................... 62
Immunopathologie......................................................................................................................................... 65
Hypersensitiviteit: immuungemedieerde weefselschade en – dysfunctie ......................................................... 65
Autoimmuniteit ................................................................................................................................................. 71
Sepsis ............................................................................................................................................................. 76
Klinisch redeneren: pijnlijk gewricht .............................................................................................................. 80
Reumatoïde artritis ........................................................................................................................................ 83
2
,Immuunsysteem
Aangeboren vs. adaptieve immuunsysteem
Aangeboren afweer (algemeen) Verworven afweer (specifiek)
Snel (uren) Langzaam (dagen tot weken)
Altijd dezelfde reacties: herkenning – actie Gevarieerd: past zich aan aan pathogeen. Reacties
verschillen dus per schimmel/bacterie/parasiet/etc.
Beperkt hoeveelheid herkenningsmoleculen Grote hoeveelheid variatie aan antigeenreceptoren, die een
heel klein stukje van het pathogeen kunnen herkennen. Een
schimmel bestaat bv. uit hele grote eiwitten. Deze wordt
helemaal in stukjes geknipt. Op deze hele kleine stukjes
eiwitten gaan de T- en B-cellen reageren.
Constant Respons wordt steeds beter naarmate de reactie duurt. Je
krijgt een steeds beter antilichaam dat je kan beschermen.
Te zien op afbeelding:
- X-as: duur van de infectie. Y-as: aantal micro-organismen (waar je ziek
van wordt).
- Wanneer je geen aangeboren afweer hebt, kunnen de micro-organismen
zo snel toenemen, dat je hier niet mee kunt leven.
- Wanneer je geen adaptieve afweer hebt (dus geen B- en T-cellen), ben je
ze in eerste instantie wel de baas door de aangeboren afweer, maar krijg
je geen klaring van het pathogeen. Deze blijft dus aanwezig en moet je
mee zien samen te leven.
- Conclusie: je hebt ze beide nodig.
Samenwerking
Je hebt de aangeboren afweer nodig om de adaptieve afweer aan te zetten. De aangeboren cellen
zijn betrokken bij de opname van cellen, die vervolgens aan de cellen van de adaptieve afweer
worden gepresenteerd. Deze reageren hierop.
3
, Aangeboren immuunsysteem
De cellen van het aangeboren afweersysteem bevatten twee soorten receptoren.
1. Receptoren voor opname en afbraak pathogenen
De cellen van de aangeboren afweer hebben allerlei receptoren op hun oppervlakte, waarmee ze
suiker kunnen herkennen die op het pathogeen zitten. Na herkenning kunnen ze het pathogeen
opnemen, waarna deze versmelt met een lysosoom. Deze bevat allerlei moleculen, waardoor het
pathogeen wordt afgebroken.
2. Receptoren betrokken bij activering van cellen
Toll like receptoren herkennen een deel van het pathogeen dat gebonden wordt en geven dit via een
signaal door naar de binnenkant van de cel. De cel wordt hierdoor geactiveerd, waardoor aanmaak
van moleculen plaatsvindt. Zo worden er onder andere ontstekingscytokines gevormd. Ook zal de cel
veranderen. Dit is essentieel, omdat het immuunsysteem verschillend moet reageren op
verschillende pathogenen. Het proces dat in gang gezet wordt is afhankelijk van het soort toll-like
receptor dat getriggerd wordt. TLR’s zitten op de membranen van: 1) leukocyten, en 2) niet-immuun
cellen (epitheel, endotheel en fibroblasten).
4
