Hoorcollege aantekeningen personen- en familierecht

Hoorcollege personen- en familierecht
Week 1

Personen
Een mens is een natuurlijk persoon en dit brengt rechten en verplichtingen met zich mee.
Daarbij is het in het familierecht de vraag hoe verhoud je je als persoon tot de mensen om je
heen?

Bronnen van het personen- en familierecht
 Boek 1 BW;
 Boek 10 BW;
 EVRM;
 Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind;
 Wetboek van Rechtsvordering;
 Bijzondere wetten:
- Jeugdwet;
- Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting;
- Embryowet.
 Rechtspraak van het EHRM en het HvJEU.

Het EVRM
Op grond van art. 8 lid 1 EVRM heeft eenieder recht op respect van zijn privéleven, zijn
familie- en gezinsleven, zijn woning en correspondentie. De overheid mag hierbij alleen
ingrijpen als aan een van de gronden uit art. 8 lid 2 EVRM is voldaan. Daarnaast zijn art. 12
en 14 EVRM van belang. Deze artikelen worden vaak in combinatie met art. 8 EVRM
ingeroepen. Op grond van art. 12 EVRM heeft eenieder recht om te trouwen en een gezin te
stichten.

EHRM Marckx
Paula Marckx woonde in België en zij kreeg buiten het huwelijk een dochter. Volgens het
Belgische recht moest zij haar dochter erkennen en de dochter had zonder erkenning geen
ouders. Paula stelde dat dit niet juist was, omdat dit heel anders was als haar dochter in het
huwelijk was geboren. De Belgische rechter stelde dat zij hier niks aan gingen doen. Het
EHRM stelde dat het verdrag moest worden gezien in de tijd dat de zaak speelde en niet
toen het tot stand is gekomen. België was nog een van de weinige landen waar kinderen die
niet in het huwelijk werden geboren niet standaard ouders hadden. Daarom oordeelde het
EHRM dat landen ook positieve verplichtingen hebben om de uitoefende van de onder het
verdrag vallende rechten te waarborgen. Sommige landen waren bang dat hierdoor in alle
landen die bij het EVRM waren aangesloten hetzelfde familierecht moeten hebben.

EHRM Johnston
Meneer Johnston woonde in Ierland en hij was getrouwd geweest, maar hij woonde al jaren
gescheiden van zijn vrouw. Echter, hij kon niet scheiden van zijn vrouw. Dit mocht niet
volgens het Ierse recht. Johnston kon wel naar het buiteland gaan en daar twee jaar wonen
en daar een echtscheiding aanvragen. Daarna zou Ierland wel de echtscheiding erkennen.
Inmiddels had de man een nieuwe relatie waaruit een kind is geboren. Het zat Johnston
dwars dat hij zijn kind niet kon erkennen. Johnston en zijn vrouw gingen procederen, omdat
zij graag wilden scheiden. Inmiddels was het in veel Europese landen toegestaan om te
scheiden. Vlak voordat het hof over deze zaak zou beslissen werd een referendum in Ierland
gehouden over het recht op echtscheiding. Hiervoor moest een 2/3 meerderheid van het volk
voor zijn voor echtscheiding. Echter, 2/3 meerderheid stemde tegen. Sinds 1996 is
echtscheiding mogelijk, omdat er toen een nieuw referendum is gehouden waarbij de
meerderheid voor echtscheiding stemde.

,EHRM C.E. Others
In dit arrest was het de vraag of een relatie valt binnen het bereik van het gezins- en/of
privéleven van art. 8 EVRM.

Wat valt onder het gezinsleven?
Onder het gezinsleven valt in elk geval:
 Echtgenoten/geregisterde partners;
 Moeder en kind;
 Gehuwde ouders en hun kinderen;
 Tussen het met behulp van kunstmatige inseminatie verwekte kind en een
instemmende lesbische of transseksuele partner van de moeder;
 De vader en het buitenhuwelijks geboren kind mits:
- Er sprake is van een vaste relatie tussen de vader en de moeder of;
- Contacten tussen de vader en het kind;
- De intentie van de vader is om familieleven te vestigen;
 Heteroseksuele ongehuwde samenwoners;
 Homoseksuele ongehuwde samenwoners;
 Tussen andere familieleden mits feitelijk contact.

Wat valt onder privéleven?
Onder het privéleven van art. 8 EVRM valt in elk geval:
 Kunstmatige voortplanting;
 Juridische relatie kunnen vestigen met een ouder;
 Informatie over afstamming;
 Recht op informatie uit jeugdzorgdossiers;
 Recht op persoonlijke ontwikkeling en autonomie;
 Genderidentiteit;
 Recht op naam;
 Recht op nationaliteit.

Nederland en het EHRM
Je kan de rechten uit het EVRM inroepen voor de Nederlandse rechter, maar je kan ook naar
het EHRM zelf.

De EU en het personen- en familierecht
In de loop der tijd heeft de EU enige invloed op het familierecht. Dit is met namen op de
vrijheid van het verkeer van personen.


HvjEG Garcia Avello
Mevrouw Smit uit België was getrouwd met de heer Garcia Avello. Hij kwam uit Spanje. Zij
kregen kinderen. In het Belgische recht was het zo dat de kinderen de achternaam van de
vader krijgen. Echter, in Spanje krijgen de kinderen eerst de naam van de moeder en daarna
de achternaam van de vader. Dit was niet wenselijk vanwege verwarring. Het Hof heeft
beslist dat de ouders mogen kiezen welke achternaam zij kiezen en de andere staat moet
zich daarbij neerleggen.

HvJEG Zhu and Chen
Mevrouw Zhu woonde in het VK, maar zij kwam uit China. Zij gingen naar Ierland en daar
beviel zij van haar dochter. Er werd gedacht dat dit werd gedaan zodat de dochter de Ierse
nationaliteit zou krijgen. In die tijd was het in Ierland nog zou dat als je in Ierland werd
geboren, je de Ierse nationaliteit kreeg. Dat de dochter de Ierse nationaliteit heeft, betekent
niet dat zij in Engeland mogen blijven wonen stelde Engeland. Het Hof stelde dat als een
kind mag blijven de moeder niet mag worden uitgezet.

,HvJEG Coman
Meneer Coman kwam uit Roemenië. Hij was getrouwd met een man in België Roemenië
erkent het huwelijk tussen het gelijke geslacht niet en daardoor geldt het vrije verkeer van
personen niet. Het Hof stelde dat Roemenië het huwelijk niet hoefde te erkennen, maar zij
moeten wel toestaan dan de man mee komt, omdat in andere Europese landen het huwelijk
wel wordt erkend. Als het hof van justitie dit zegt, dan moet je dit ook gewoon doen, omdat
het lid is van de Europese Unie.

VN Verdrag rechten van het kind
Dit is een wereldwijd erkend verdrag dat specifiek is gericht op de mensenrechten van
kinderen. In dit arrest zitten de volgende centrale noties:
 Bij beslissingen over kinderen door de staat moet het van het kind als eerst in
overweging worden genomen (art. 3 IVRK);
 Het kind heeft her recht op te groeien bij zijn ouders en het behoud van zijn identiteit
(art. 7 en 8 IVRK);
 Het kind mag niet van zijn ouders worden gescheiden, tenzij er voldaan is aan een
van de uitzonderingen (art. 9 IVRK);
 Het kind heeft recht om te participeren in beslissingen die hem aangaan (art. 12
IVRK);
 Ouders zijn als eerste verantwoordelijk voor de opvoeding (art. 18 IVRK);
 De staat is verplicht kinderen te beschermen tegen mishandeling (art. 19 IVRK);
 Het kind heeft recht op een toereikende levensstandaard (art. 27 IVRK).
Dit verdrag heeft geen hof, maar je kan deze rechten wel deels voor de Nederlandse rechten
inroepen. Echter, er is veel discussie over of de artikelen eenieder verbindend zijn. Wel moet
de staat elke 4 jaar naar Geneve om daar heel veel informatie te overleggen over hoe zij
omgaan met de kinderrechten.

Het procesrecht
Het familieprocesrecht valt onder het burgerlijk procesrecht. In een verzoekschriftprocedure
vraag de verzoeker aan de rechter om iets te doen. Bijvoorbeeld een echtscheiding
uitspreken. In een dagvaardingsprocedure vraag je een oordeel van de rechter over een
conflict. De procedure begint met een dagvaarding, waarin je het conflict uitlegt en uitlegt wat
je wil.
In het familierecht heb je eigenlijk altijd een advocaat nodig. Veel procedures gaan over
kinderen en de kinderen hebben dan ook recht om hun kant van het verhaal te geven. De
kinderen worden altijd van tevoren gehoord. Ook kunnen deskundigen betrokken zijn, zoals
de RvK of de pleegzorg. Tevens zijn de zaken niet openbaar en mediation speelt een steeds
grotere rol. Dit omdat de staat er belang bij heeft als de partijen na de procedure nog steeds
goed met elkaar verder kunnen.

Personen en familierecht
Het personen recht heeft betrekking op:
 Begin/einde natuurlijke persoonlijkheid;
 Naam, woonplaats, burgerlijke stand;
 Meerder- en minderjarigheid, handelingsbekwaamheid, vertegenwoordiging;
 Meerderjarigenbescherming.
Het familierecht heeft betrekking op:
 Huwelijk en geregistreerd partnerschap;
 Vermogensrechtelijke gevolgen van het huwelijk en partnerschap;
 Afstamming en adoptie;
 Relatie tussen ouders en kinderen (gezag, verdeling van zorg- en opvoedingstaken,
omgang).

, Jeugdrecht
Het jeugdrecht spreidt zich heel erg uit over verschillende rechtsgebieden. In brede zin is het
jeugdrecht alle regels uit verschillende rechtsgebieden die op minderjarigen en soms ook
jongmeerderjarigen betrekking hebben. In nauwe zin is het jeugdrecht:
 Civielrechtelijke jeugdbeschermingsrecht;
 Jeugdstrafrecht;
 Jeugdstrafprocesrecht;
 Jeugdhulprecht.

Natuurlijke personen hebben burgerlijke rechten en plichten
Natuurlijke personen zijn rechtsbevoegd (art. 1:1 BW). Dit is ieder natuurlijk persoon in
Nederland. Bij handelingsbevoegd gaat het om de vraag of je bevoegd bent om een
specifieke rechtshandeling te verrichten. Bij handelingsbekwaam gaat het om de vraag ben
je bekwaam om in zijn algemeenheid rechtshandelingen te verrichten.
Je bent een persoon vanaf het moment dat abortus niet meer mogelijk is. Dit is vanaf week
23 of 24 van de zwangerschap. Een ander aanknopingspunt voor het bepalen of iemand een
natuurlijk persoon is, is de geboorte. Een andere grens is de 12 jaar, omdat kinderen onder
de 12 jaar niks mogen. In de Verenigde Staten stelt men dat het leven begint bij de
conceptie.

Art. 1:2 BW
In dit artikel is bepaald dat het kind waarvan een vrouw zwanger is als reeds geboren wordt
aangeboren als zijn belang dit vordert. Dit is bijvoorbeeld van belang voor de erfenis als de
vader tijdens de zwangerschap overlijdt. Daarnaast is dit artikel van belang voor
jeugdbescherming tijdens de zwangerschap. Op grond van art. 1:255 BW kan een kind
onder toezicht worden gesteld vanaf week 24 van de zwangerschap als het ernstig in zijn
ontwikkeling wordt beperkt. Bijvoorbeeld als de moeder verslaafd is.

Natuurlijke personen in relatie tot anderen
Art. 1:3 BW gaat over hoe verhoud je je als natuurlijk persoon tot je familie. Dit wordt bloed-
en aanverwantschap genoemd. Bloedverwantschap is een juridisch begrip. Dit begrip gaat
over het huwelijk, geregistreerd partnerschap, erkenning en adoptie. Het biologische aspect
doet er hier niet toe. Aanverwantschap is iets wat je hebt met jouw schoonouders. Het gaat
om aanverwantschap met de familie van jouw echtgenoot of geregistreerde partner.