Hoorcollege Straf(proces)recht
Week 1
ANRP
Dit is een opsporingsmachine
Real Time Intelligence Center
Het RTIC combineert allerlei gegevens aan elkaar. Bijvoorbeeld in de zaak van Peter R de
Vries was er een deel van het kenteken van de dader bekend en dit is toen in het systeem
ingevoerd en gecombineerd aan andere gegevens. Hierdoor is de dader gevonden.
Modernisering van het Wetboek van Strafvordering
In 2014 zijn de gesprekken begonnen over het nieuwe Wetboek van Strafvordering en in
2017 zijn de eerste concept wetten gepresenteerd. Onlangs is het nieuwe wetboek naar de
Raad van State gegaan.
Het recht zoals dat door de Hoge Raad is gemaakt, wordt voor een groot deel overgenomen
in het nieuwe Wetboek van Strafvordering.
Het strafproces(recht)
Het strafproces recht bepaalt hoe en door wie wordt onderzocht of een strafbaar feit is
begaan en door wie en naar welke maatstaven daarover en over de daaraan te verbinden
sancties beslist.
Het strafproces vormt de schakel tussen het feit en reactie. Het strafprocesrecht regelt de
schakel.
Het strafproces is meer dan alleen het onderzoek ter terechtzitting. Onder het strafproces
valt ook het onderzoek en de beslissingen die aan het onderzoek ter terechtzitting vooraf zijn
gegaan. Tot het strafproces regelen we niet alleen wat in de rechtszaal afspeelt en hoe de
beslissingen worden genomen, maar ook alles wat daaraan is voorafgegaan. Het
voorbereidend onderzoek valt er dus ook onder.
Doel van het strafproces
Het hoofddoel van het strafproces is het mogelijk maken van de toepassing van het
materiële recht. Het strafproces heeft echter ook een eigen functie. Dit is een functie die los
staat van het materiële recht. Bijvoorbeeld het spreekrecht van het slachtoffer of het laatste
woord van de verdachte. Hier bestaat veel discussie over.
Een ander doel van het strafproces is waarheidsvinding. Wat is er nu daadwerkelijk gebeurd.
Daarnaast is waarheidsbevinding van belang voor het toepassen van het recht, omdat bij
onjuiste feiten het recht niet juist kan worden toegepast.
Tevens is gerechtigheid een belangrijk doel van het strafproces. Ook dit is niet het ultieme
doel. Strafzaken waar geen oordeel is geveld, kunnen niet zomaar worden heropend. Het is
namelijk ook van belang dat het strafproces tot een einde komt.
Ook is rechtszekerheid een belangrijk doel. Het is van belang dat op een gegeven moment
duidelijk is wat
Bovendien is rechtsbescherming een belangrijk doel. Dit houdt in dat burgers moeten
worden beschermd tegen machtige staat. In de rechtstaat heiligt het doel niet alle middelen.
In de Duitse literatuur is het strafproces ook van belang voor het behouden voor de
rechtsvrede. Het is belangrijk dat er geen onrust ontstaat over het strafproces. Het is van
belang dat er bijvoorbeeld geen rellen ontstaan.
Ook dient het strafproces als speciale preventie. Dit houdt in dat een strafzitting en een straf
ervoor moet zorgen dat iemand niet nog een keer een strafbaar feit pleegt. Dit is ook een
functie van het stafrecht.
Tevens dient het strafproces als generale preventie. Als de maatschappij ziet dat er straffen
worden opgelegd bij schending van een strafrechtelijke norm dan moet dit andere ervan
weerhouden dit ook te doen.
,Het hoofddoel is van belang, maar de andere doelen zijn ook van belang. Dit moet in acht
worden genomen. Er bestaan verschillende discussies over het hoofddoel, omdat de andere
doelen ook van belang zijn voor het strafproces.
Novum
Als er sprake is van een novum dan kan aan de Hoge Raad worden gevraagd om de zaak te
heropenen. Dit schendt het doel van rechtszekerheid.
Bevoegdheid toedeling
Bevoegdheid toedeling gaat ook altijd gepaard met beperking. Om een dwangmiddelen te
mogen inzetten, bijvoorbeeld meenemen naar het politiebureau, moet er minimaal een
verdenking zijn. Voor strafvorderlijke bevoegdheden moet er altijd sprake zijn van een
verdenking (art. 27 Sv). Behalve als er sprake is van terrorismebestrijding. Dan mogen er
bijvoorbeeld auto’s worden aangehouden of tassen worden doorzocht.
Van doel naar feitelijke invulling
Hoe moeten we het strafprocesrecht/de strafrechtspelging dan inrichten?
De aard van de strafrechtspleging wordt door twee aspecten bepaald, namelijk:
Criminaliteitsbestrijding (bevoegdheidstoedeling) vs. Machtsbeheersing
(bevoegdheidsbeperking).
Hoe hoger de inbreuk, hoe zwaarder de autoriteit.
Accusatoir (de rechter is terughoudend) vs. Inquisitoir (de rechter is actief)
De manier hoe van oudsher wordt geprocedeerd.
Wie is verantwoordelijk voor wat?
Wie heeft welke rol?
Criminaliteitsbestrijding vs. machtsbeheersing
Een goed ingericht strafproces moet zoveel mogelijk bevorderen de toepassing van de
strafwet op de werkelijke schuldige en tevens de veroordeling, kan het zijn, de vervolging
van de niet schuldige naar vermogen verhinderen (MvT 1914).
Een niet schuldige burger moet zo min mogelijk met het strafproces worden lastig gevallen.
Tussen de criminaliteitsbestrijding en machtsbeheersing bestaat een spanning en het is van
belang dat daar een goed evenwicht tussen wordt gevonden. Dit is van belang voor het
algemeen en het particulier belang. Voor het individu is het ook van belang, omdat
bijvoorbeeld de ouders van Nicky Verstappen willen weten wat er is gebeurd en wie het heeft
gedaan.
Ook in de internationale literatuur speelt de criminaliteitsbestrijding vs. Machtsbeheersing. Er
zijn twee modellen ontwikkeling om hier een evenwicht in te vinden, namelijk het Crime
control model en het Due process model.
Crime control model
Bij het crime control model staat het controleren van criminaliteit centraal, omdat burger
leiden onder criminaliteit. Daarom moet de overheid resoluut optreden tegen criminaliteit. Dit
betekent dat de overheid zo efficiënt te werk moet gaan.
Het is bijvoorbeeld efficiënt als met de verdachte wordt afgesproken dat hij bekend en een
bepaalde straf krijgt. Of de strafbeschikking van de OvJ.
Echter, efficiëntie kan effect hebben op de kwaliteit. In dit model wordt dit geaccepteerd. Het
wordt in dit model bijvoorbeeld voorlief genomen dat een onschuldig persoon wordt
veroordeeld.
Het Due Process
Bij het Due Process staat centraal dat het inperken van de macht van de overheid centraal
staat. Volgens dit model moet het strafproces zo zorgvuldig mogelijk worden gedaan.
Voordat een procedure wordt gestart bij de rechter, moet al duidelijk zijn dat de verdachte de
daad heeft gepleegd.
,Crime control vs. Due Process
Er moet een middenweg worden gevonden tussen deze modellen. Onder invloed van
gewijzigde opvattingen kan het strafproces wijzigen, bijvoorbeeld door de invloed van het
slachtoffer op het strafproces.
Het gaat hierbij tussen een efficiënte rechtspleging en een betrouwbare rechtspleging.
Het evenwicht hangt ook af van hoe de staat is ingericht. De overheid in Nederland heeft
veel vrijheid, maar als de staat autoritair is ingericht kan het evenwicht ergens anders liggen.
Het is niet mogelijk om volledig naar een Crime control model te gaan, omdat ook de
mensenrechten in acht moeten worden genomen. In het Due Process zijn mensenrechten
een middel. Volgens het EVRM zijn mensenrechten een doel.
Aard van het strafproces: accusatoir vs. Inquisitoir
Bij civielrechtelijke procedure is er vaak sprake van accusatoir procedure. De rechter is dan
meer leidend.
Hierbij zijn verschillende vragen van belang:
1. Wie is verantwoordelijk voor de vervolging: particulier of publiek?
Vroeger waren burgers verantwoordelijk voor de vervolging en langzamerhand heeft
de staat de vervolging overgenomen. Vroeger was dat de Schout en nu de OvJ.
In Duitsland en Frankrijk is het mogelijk voor het slachtoffer om zelf een procedure te
starten.
2. Wie is verantwoordelijk voor de waarheidsvinding: de burger of de rechter?
Eerst was de burger zelf verantwoordelijk voor de waarheidsvinding (accusatoir) en
langzamerhand is de politie dat gaan overnemen (inquisitoir).
Bij een aquisatoire procedure is het onderzoek ter terechtzitting zeer van belang,
omdat beide partijen dan bewijs inbrengen en dan wordt daarover geprocedeerd. In
een inquisitoire procedure verzamelt de politie en de OvJ het bewijs en dan is het
vooronderzoek veel meer van belang.
3. Wie is verantwoordelijk voor een eerlijke rechtspleging?
Dit kan liggen bij de verdediging en dan is er sprake van een accusatoire procedure.
Bij een inquisitoire procedure ligt dit bij de autoriteiten, maar dit kan ook bij de
gemeenschap liggen (jury).
Bij een inquisitoire procedure is de verdachte een object en de rechter bewaakt
tijdens het onderzoek ter terechtzitting de rechten van de verdachte.
Bij een accusatoir procedure start het slachtoffer de procedure zelf en bij een inquisitoire
procedure start de staat de procedure. In Nederland is het niet mogelijk voor het slachtoffer
om zelf een procedure te starten, behalve een art. 12 Sv procedure. Bij een accusatoire
procedure is het heel normaal
Accusatoir vs. Inquisitoir
Accusatoir Inquisitoir
Vervolging geschied door een private partij Vervolging geschied door de overheid
Equility of arms De verdachte is object van het onderzoek.
De OvJ en de verdachte staan als De verdachte heeft relatief weinig rechten
procespartijen tegenover elkaar. De OvJ en en de rechter bewaakt of de rechten van de
de verdachte hebben gelijke rechten. verdachte worden nageleefd.
Rechtsverwerking is hierbij van belang. Als
de verdachte een getuige niet oproept dan
treedt niemand hier tegen op.
Het onderzoek ter terechtzitting is het Het accent ligt op het voorbereidend
centerpiece onderzoek.
Tijdens het onderzoek ter terechtzitting
worden vaak de stukken uit het
voorbereidend onderzoek besproken.
Het onderzoek wordt door beide partijen Het feiten onderzoek wordt gedaan door de
, gedaan (met verplichting tot disclosure). overheid.
Verplichting tot disclosure houdt in dat
beide partijen moeten laten zien wat uit hun
onderzoek blijkt. Ook als dit belastend is
voor de partijen.
Clash of opinions. Beide partijen leveren Het gaat hierbij om een zoektocht naar de
bewijs en argumenten. Uit deze materiële waarheid
argumenten en bewijzen moet de rechter
achterhalen wat de waarheid is.
Nederland
Nederland heeft van oorsprong een inquisitoire positie. Dit betekent:
Het onderzoek wordt gedomineerd van overheidswege;
Er ligt zwaar accent op het vooronderzoek, het dossier vormt ruggengraat van
strafrechtspleging;
Er is een beroepsrechter en geen lekeninbreng.
Het hebben van een rechter-commissaris heeft een zwaar inquisitoir karakter.
In de MvT van 1926 is bepaald dat er moet worden gegaan voor een gematigd accusatoir
stelsel. Echter, als je kijkt naar andere stelsel binnen Europa dan is Nederland inquisitoir. Dit
maakt ook dat strafprocedures in Nederland heel snel gaan.
De wetgever zegt in het kader van de modernisering dat het inquisitoir procederen duidelijk
zijn voordelen heeft. De wetgever wil de positieve aspecten van het inquisitoir procedure
behouden. Een positief aspect is bijvoorbeeld dat er een rechter-commissaris is die waakt
over de rechten van de verdachte. Echter, de wetgever wil wel over naar een meer
contradictoir proces. Dit houdt in dat het tegensprekelijke aspect van de verdachte in het
vooronderzoek wordt uitgebreid.
Het tegensprekelijke karakter moet worden versterkt. Dit wordt ook gedaan onder invlied van
art. 6 EVRM.
Recente ontwikkelingen
Ten eerste is de afgelopen jaren de positie van het slachtoffer versterkt. Het slachtoffer heeft
eigen rechten verkregen (art. 51-51h Sv, art. 12 Sv). Het slachtoffer heeft een adviserende
positie aan de rechter. Zo mag het slachtoffer zich uitlaten over de straf die de verdachte
moet krijgen. Wat vreemd is dat het slachtoffer als spreekrecht heeft voordat vaststaat dat de
verdachte werkelijk de dader is. In veel landen bestaat er twee delen van de procedures.
Eerst wordt dan vastgesteld of de verdachte het feit heeft begaan en in het andere deel
wordt de straf bepaald.
Daarnaast worden zaken steeds vaker buitengerechtelijk afgedaan. Dit gaat door middel van
een OM-strafbeschikking. Op dit moment ligt er een conceptwetsvoorstel naar aanleiding van
de evaluatie van de Wet OM-afdoening. Hierbij kan worden ingevoerd dat de rechter kan
toetsen of het OM hoge transacties juist heeft opgelegd. Ook kan worden ingevoerd dat de
OvJ de mogelijkheid heeft om voorwaardelijke straffen op te leggen via een strafbeschikking.
Op dit moment kan alleen de rechter een voorwaardelijke straf op te leggen.
Tot slot wordt het Wetboek van Strafvordering gemoderniseerd.
Tot besluit
De aard van het strafproces wordt mede bepaald door de wijze waarop binnen het
strafprocesrecht een balans wordt verwezenlijkt tussen de verschillende doelen en
spanningen (tussen criminaliteitsbestrijding en rechtsbescherming). Er is een duidelijke
relatie tussen positie/rol van procesdeelnemers en visie op de aard van de
strafrechtspleging.
Week 1
ANRP
Dit is een opsporingsmachine
Real Time Intelligence Center
Het RTIC combineert allerlei gegevens aan elkaar. Bijvoorbeeld in de zaak van Peter R de
Vries was er een deel van het kenteken van de dader bekend en dit is toen in het systeem
ingevoerd en gecombineerd aan andere gegevens. Hierdoor is de dader gevonden.
Modernisering van het Wetboek van Strafvordering
In 2014 zijn de gesprekken begonnen over het nieuwe Wetboek van Strafvordering en in
2017 zijn de eerste concept wetten gepresenteerd. Onlangs is het nieuwe wetboek naar de
Raad van State gegaan.
Het recht zoals dat door de Hoge Raad is gemaakt, wordt voor een groot deel overgenomen
in het nieuwe Wetboek van Strafvordering.
Het strafproces(recht)
Het strafproces recht bepaalt hoe en door wie wordt onderzocht of een strafbaar feit is
begaan en door wie en naar welke maatstaven daarover en over de daaraan te verbinden
sancties beslist.
Het strafproces vormt de schakel tussen het feit en reactie. Het strafprocesrecht regelt de
schakel.
Het strafproces is meer dan alleen het onderzoek ter terechtzitting. Onder het strafproces
valt ook het onderzoek en de beslissingen die aan het onderzoek ter terechtzitting vooraf zijn
gegaan. Tot het strafproces regelen we niet alleen wat in de rechtszaal afspeelt en hoe de
beslissingen worden genomen, maar ook alles wat daaraan is voorafgegaan. Het
voorbereidend onderzoek valt er dus ook onder.
Doel van het strafproces
Het hoofddoel van het strafproces is het mogelijk maken van de toepassing van het
materiële recht. Het strafproces heeft echter ook een eigen functie. Dit is een functie die los
staat van het materiële recht. Bijvoorbeeld het spreekrecht van het slachtoffer of het laatste
woord van de verdachte. Hier bestaat veel discussie over.
Een ander doel van het strafproces is waarheidsvinding. Wat is er nu daadwerkelijk gebeurd.
Daarnaast is waarheidsbevinding van belang voor het toepassen van het recht, omdat bij
onjuiste feiten het recht niet juist kan worden toegepast.
Tevens is gerechtigheid een belangrijk doel van het strafproces. Ook dit is niet het ultieme
doel. Strafzaken waar geen oordeel is geveld, kunnen niet zomaar worden heropend. Het is
namelijk ook van belang dat het strafproces tot een einde komt.
Ook is rechtszekerheid een belangrijk doel. Het is van belang dat op een gegeven moment
duidelijk is wat
Bovendien is rechtsbescherming een belangrijk doel. Dit houdt in dat burgers moeten
worden beschermd tegen machtige staat. In de rechtstaat heiligt het doel niet alle middelen.
In de Duitse literatuur is het strafproces ook van belang voor het behouden voor de
rechtsvrede. Het is belangrijk dat er geen onrust ontstaat over het strafproces. Het is van
belang dat er bijvoorbeeld geen rellen ontstaan.
Ook dient het strafproces als speciale preventie. Dit houdt in dat een strafzitting en een straf
ervoor moet zorgen dat iemand niet nog een keer een strafbaar feit pleegt. Dit is ook een
functie van het stafrecht.
Tevens dient het strafproces als generale preventie. Als de maatschappij ziet dat er straffen
worden opgelegd bij schending van een strafrechtelijke norm dan moet dit andere ervan
weerhouden dit ook te doen.
,Het hoofddoel is van belang, maar de andere doelen zijn ook van belang. Dit moet in acht
worden genomen. Er bestaan verschillende discussies over het hoofddoel, omdat de andere
doelen ook van belang zijn voor het strafproces.
Novum
Als er sprake is van een novum dan kan aan de Hoge Raad worden gevraagd om de zaak te
heropenen. Dit schendt het doel van rechtszekerheid.
Bevoegdheid toedeling
Bevoegdheid toedeling gaat ook altijd gepaard met beperking. Om een dwangmiddelen te
mogen inzetten, bijvoorbeeld meenemen naar het politiebureau, moet er minimaal een
verdenking zijn. Voor strafvorderlijke bevoegdheden moet er altijd sprake zijn van een
verdenking (art. 27 Sv). Behalve als er sprake is van terrorismebestrijding. Dan mogen er
bijvoorbeeld auto’s worden aangehouden of tassen worden doorzocht.
Van doel naar feitelijke invulling
Hoe moeten we het strafprocesrecht/de strafrechtspelging dan inrichten?
De aard van de strafrechtspleging wordt door twee aspecten bepaald, namelijk:
Criminaliteitsbestrijding (bevoegdheidstoedeling) vs. Machtsbeheersing
(bevoegdheidsbeperking).
Hoe hoger de inbreuk, hoe zwaarder de autoriteit.
Accusatoir (de rechter is terughoudend) vs. Inquisitoir (de rechter is actief)
De manier hoe van oudsher wordt geprocedeerd.
Wie is verantwoordelijk voor wat?
Wie heeft welke rol?
Criminaliteitsbestrijding vs. machtsbeheersing
Een goed ingericht strafproces moet zoveel mogelijk bevorderen de toepassing van de
strafwet op de werkelijke schuldige en tevens de veroordeling, kan het zijn, de vervolging
van de niet schuldige naar vermogen verhinderen (MvT 1914).
Een niet schuldige burger moet zo min mogelijk met het strafproces worden lastig gevallen.
Tussen de criminaliteitsbestrijding en machtsbeheersing bestaat een spanning en het is van
belang dat daar een goed evenwicht tussen wordt gevonden. Dit is van belang voor het
algemeen en het particulier belang. Voor het individu is het ook van belang, omdat
bijvoorbeeld de ouders van Nicky Verstappen willen weten wat er is gebeurd en wie het heeft
gedaan.
Ook in de internationale literatuur speelt de criminaliteitsbestrijding vs. Machtsbeheersing. Er
zijn twee modellen ontwikkeling om hier een evenwicht in te vinden, namelijk het Crime
control model en het Due process model.
Crime control model
Bij het crime control model staat het controleren van criminaliteit centraal, omdat burger
leiden onder criminaliteit. Daarom moet de overheid resoluut optreden tegen criminaliteit. Dit
betekent dat de overheid zo efficiënt te werk moet gaan.
Het is bijvoorbeeld efficiënt als met de verdachte wordt afgesproken dat hij bekend en een
bepaalde straf krijgt. Of de strafbeschikking van de OvJ.
Echter, efficiëntie kan effect hebben op de kwaliteit. In dit model wordt dit geaccepteerd. Het
wordt in dit model bijvoorbeeld voorlief genomen dat een onschuldig persoon wordt
veroordeeld.
Het Due Process
Bij het Due Process staat centraal dat het inperken van de macht van de overheid centraal
staat. Volgens dit model moet het strafproces zo zorgvuldig mogelijk worden gedaan.
Voordat een procedure wordt gestart bij de rechter, moet al duidelijk zijn dat de verdachte de
daad heeft gepleegd.
,Crime control vs. Due Process
Er moet een middenweg worden gevonden tussen deze modellen. Onder invloed van
gewijzigde opvattingen kan het strafproces wijzigen, bijvoorbeeld door de invloed van het
slachtoffer op het strafproces.
Het gaat hierbij tussen een efficiënte rechtspleging en een betrouwbare rechtspleging.
Het evenwicht hangt ook af van hoe de staat is ingericht. De overheid in Nederland heeft
veel vrijheid, maar als de staat autoritair is ingericht kan het evenwicht ergens anders liggen.
Het is niet mogelijk om volledig naar een Crime control model te gaan, omdat ook de
mensenrechten in acht moeten worden genomen. In het Due Process zijn mensenrechten
een middel. Volgens het EVRM zijn mensenrechten een doel.
Aard van het strafproces: accusatoir vs. Inquisitoir
Bij civielrechtelijke procedure is er vaak sprake van accusatoir procedure. De rechter is dan
meer leidend.
Hierbij zijn verschillende vragen van belang:
1. Wie is verantwoordelijk voor de vervolging: particulier of publiek?
Vroeger waren burgers verantwoordelijk voor de vervolging en langzamerhand heeft
de staat de vervolging overgenomen. Vroeger was dat de Schout en nu de OvJ.
In Duitsland en Frankrijk is het mogelijk voor het slachtoffer om zelf een procedure te
starten.
2. Wie is verantwoordelijk voor de waarheidsvinding: de burger of de rechter?
Eerst was de burger zelf verantwoordelijk voor de waarheidsvinding (accusatoir) en
langzamerhand is de politie dat gaan overnemen (inquisitoir).
Bij een aquisatoire procedure is het onderzoek ter terechtzitting zeer van belang,
omdat beide partijen dan bewijs inbrengen en dan wordt daarover geprocedeerd. In
een inquisitoire procedure verzamelt de politie en de OvJ het bewijs en dan is het
vooronderzoek veel meer van belang.
3. Wie is verantwoordelijk voor een eerlijke rechtspleging?
Dit kan liggen bij de verdediging en dan is er sprake van een accusatoire procedure.
Bij een inquisitoire procedure ligt dit bij de autoriteiten, maar dit kan ook bij de
gemeenschap liggen (jury).
Bij een inquisitoire procedure is de verdachte een object en de rechter bewaakt
tijdens het onderzoek ter terechtzitting de rechten van de verdachte.
Bij een accusatoir procedure start het slachtoffer de procedure zelf en bij een inquisitoire
procedure start de staat de procedure. In Nederland is het niet mogelijk voor het slachtoffer
om zelf een procedure te starten, behalve een art. 12 Sv procedure. Bij een accusatoire
procedure is het heel normaal
Accusatoir vs. Inquisitoir
Accusatoir Inquisitoir
Vervolging geschied door een private partij Vervolging geschied door de overheid
Equility of arms De verdachte is object van het onderzoek.
De OvJ en de verdachte staan als De verdachte heeft relatief weinig rechten
procespartijen tegenover elkaar. De OvJ en en de rechter bewaakt of de rechten van de
de verdachte hebben gelijke rechten. verdachte worden nageleefd.
Rechtsverwerking is hierbij van belang. Als
de verdachte een getuige niet oproept dan
treedt niemand hier tegen op.
Het onderzoek ter terechtzitting is het Het accent ligt op het voorbereidend
centerpiece onderzoek.
Tijdens het onderzoek ter terechtzitting
worden vaak de stukken uit het
voorbereidend onderzoek besproken.
Het onderzoek wordt door beide partijen Het feiten onderzoek wordt gedaan door de
, gedaan (met verplichting tot disclosure). overheid.
Verplichting tot disclosure houdt in dat
beide partijen moeten laten zien wat uit hun
onderzoek blijkt. Ook als dit belastend is
voor de partijen.
Clash of opinions. Beide partijen leveren Het gaat hierbij om een zoektocht naar de
bewijs en argumenten. Uit deze materiële waarheid
argumenten en bewijzen moet de rechter
achterhalen wat de waarheid is.
Nederland
Nederland heeft van oorsprong een inquisitoire positie. Dit betekent:
Het onderzoek wordt gedomineerd van overheidswege;
Er ligt zwaar accent op het vooronderzoek, het dossier vormt ruggengraat van
strafrechtspleging;
Er is een beroepsrechter en geen lekeninbreng.
Het hebben van een rechter-commissaris heeft een zwaar inquisitoir karakter.
In de MvT van 1926 is bepaald dat er moet worden gegaan voor een gematigd accusatoir
stelsel. Echter, als je kijkt naar andere stelsel binnen Europa dan is Nederland inquisitoir. Dit
maakt ook dat strafprocedures in Nederland heel snel gaan.
De wetgever zegt in het kader van de modernisering dat het inquisitoir procederen duidelijk
zijn voordelen heeft. De wetgever wil de positieve aspecten van het inquisitoir procedure
behouden. Een positief aspect is bijvoorbeeld dat er een rechter-commissaris is die waakt
over de rechten van de verdachte. Echter, de wetgever wil wel over naar een meer
contradictoir proces. Dit houdt in dat het tegensprekelijke aspect van de verdachte in het
vooronderzoek wordt uitgebreid.
Het tegensprekelijke karakter moet worden versterkt. Dit wordt ook gedaan onder invlied van
art. 6 EVRM.
Recente ontwikkelingen
Ten eerste is de afgelopen jaren de positie van het slachtoffer versterkt. Het slachtoffer heeft
eigen rechten verkregen (art. 51-51h Sv, art. 12 Sv). Het slachtoffer heeft een adviserende
positie aan de rechter. Zo mag het slachtoffer zich uitlaten over de straf die de verdachte
moet krijgen. Wat vreemd is dat het slachtoffer als spreekrecht heeft voordat vaststaat dat de
verdachte werkelijk de dader is. In veel landen bestaat er twee delen van de procedures.
Eerst wordt dan vastgesteld of de verdachte het feit heeft begaan en in het andere deel
wordt de straf bepaald.
Daarnaast worden zaken steeds vaker buitengerechtelijk afgedaan. Dit gaat door middel van
een OM-strafbeschikking. Op dit moment ligt er een conceptwetsvoorstel naar aanleiding van
de evaluatie van de Wet OM-afdoening. Hierbij kan worden ingevoerd dat de rechter kan
toetsen of het OM hoge transacties juist heeft opgelegd. Ook kan worden ingevoerd dat de
OvJ de mogelijkheid heeft om voorwaardelijke straffen op te leggen via een strafbeschikking.
Op dit moment kan alleen de rechter een voorwaardelijke straf op te leggen.
Tot slot wordt het Wetboek van Strafvordering gemoderniseerd.
Tot besluit
De aard van het strafproces wordt mede bepaald door de wijze waarop binnen het
strafprocesrecht een balans wordt verwezenlijkt tussen de verschillende doelen en
spanningen (tussen criminaliteitsbestrijding en rechtsbescherming). Er is een duidelijke
relatie tussen positie/rol van procesdeelnemers en visie op de aard van de
strafrechtspleging.
