Begrippenlijst
Begrip Uitleg
Luisterstrategieën Globaal luisteren, intensief luisteren, kritisch luisteren,
gericht luisteren
Globaal luisteren Begrijpend luisteren
Intensief luisteren Details opnemen
Kritisch luisteren Mening vormen
Gericht luisteren Selecterend luisteren
Spreekdoelen Informeren, amuseren, instrueren en overtuigen
Sociale taalfuncties Zelfhandhaving, zelfsturing, sturing van anderen
Structurering van het gesprek
Zelfhandhaving Opkomen voor jezelf
Zelfsturing Plannen aankondigen
Sturing van anderen Gedrag beïnvloeden
Structurering van het gesprek Gespreksverloop beïnvloeden
Cognitieve taalfuncties Rapporteren, redeneren en projecteren
Rapporteren Verslag doen van iets
Redeneren Conclusie trekken
Projecteren Inleven in de ander
Stappen mondeling presenteren Oriënteren op de inhoud
Doel en publiek bepalen
Plannen
Presenteren
Reflecteren op doel en inhoud
Creatieve constructietheorie Aangeboden taalleervermogen
Interactionele benadering Taalaanbod en interactie
Fonologisch niveau Klankniveau
Morfologisch Woordniveau
Syntactisch niveau Zinsniveau
Semantisch niveau Betekenisniveau
Pragmatisch niveau Dagelijks gebruiksniveau
Orthografisch niveau Correcte spellingsniveau
Taalverwerkingsproces Bestaat uit prelinguale/linguale periode
Prelinguale periode Huilen, vocaliseren, vocaal spel, brabbelen
Linguale periode Bestaat uit vroeg linguale
Differentiatiefase
Voltooiingsfase
Vroeg linguale periode Zinnen vormen, een/twee/meer woordzinnen
Differentatiefase Taal gebruiken zonder context
Voltooiingsfase Processen worden uitgebouwd
Simultane tweetaligheid Twee talen tegelijk aanleren
Successieve taalvaardigheid Leren van tweede taal na eerste taal
Interfentiefouten Fouten door de verschillen van de taal
Incidenteel woordenschatonderwijs Onderwijs waarbij toevallig woordenschat onderwijs
gegeven wordt
Intentioneel woordenschat onderwijs Onderwijs waarbij doelbewust woordenschat onderwijs
, gegeven wordt
Receptieve woordenschat Herkennen en begrijpen woorden. Maar gebruiken ze nog
niet
Productieve woordenschat Woorden gebruiken om te communiceren
Woordleerstrategieën Woord analyseren, gebruik van verbale/ non-verbale
context, gebruik maken van bron, letten op
overeenkomsten
Woordenschatverwerving Labelen, categoriseren, netwerkopbouw
Labelen Woord koppelen aan voorwerp
Categoriseren Betekenis van woorden combineren
Netwerkopbouw Woorden die met elkaar verbonden zijn
Ontwikkeling woordgeheugen Concreet-abstract-contextuele
Mentaal lexicon Deel van lange termijn geheugen (woordenboek in je
hoofd)
Identiteiten van een woord Fonologisch, morfologisch, semantisch, syntactisch,
orthografisch
Vaktaalwoorden Verschil tussen thuis en school taal
Vaktaal Woorden voor een bepaald vakgebied
Schooltaal Abstracte begrippen zoals, oorzaak
CAT Cognitief academisch taalgebruik
DAT Dagelijks algemeen taalgebruik
Inhoudswoorden Woorden met een duidelijke betekenis
Functiewoorden Weergeven talige relaties zoals voegwoorden
Signaalwoorden Weergeven relaties in een tekst zoals, tijdsrelaties (morgen,
nu)
Functionele geletterdheid De vaardigheid om je in een geletterde samenleving te
redden
Ontwikkeling geletterdheid Bestaat uit ontluikende, beginnende, gevorderde
geletterdheid
Ontluikende geletterdheid Voorschools periode, interactie
Beginnende geletterdheid Ontwikkeling van geletterdheid, aanvankelijk lezen
Gevorderde geletterdheid Begrijpend lezen en stellen
Meta linguïstisch bewustzijn Nadenken over de taal, spontane schrijfvaardigheid
Schrijfontwikkeling Tekenen van woorden, krabbelen, letteractige vormen,
weergave woord door één teken, invented spelling
Functioneel analfabetisme Zo’n laag leesniveau datje je niet kan redden in de
geletterde samenleving
Analfabetisme Het niet kunnen lezen en schrijven
Dyslexie Automatisering van lezen en spellen is onvoldoende
ontwikkelt
Schriftsystemen Bestaat uit pictografisch, logografisch alfabetisch
Pictografisch schrift Vastleggen van taal door pictogrammen
Logografisch schrift Vastleggen van een taal door een apart woordteken,
chinees
Alfabetisch schrift Vastleggen van taal door een klank te koppelen aan een
symbool, Nederlands
Grafeem Een teken (letter)
Foneem De klank
Klankzuiverwoord Je schrijft het woord zoals je het hoort: zon
Begrip Uitleg
Luisterstrategieën Globaal luisteren, intensief luisteren, kritisch luisteren,
gericht luisteren
Globaal luisteren Begrijpend luisteren
Intensief luisteren Details opnemen
Kritisch luisteren Mening vormen
Gericht luisteren Selecterend luisteren
Spreekdoelen Informeren, amuseren, instrueren en overtuigen
Sociale taalfuncties Zelfhandhaving, zelfsturing, sturing van anderen
Structurering van het gesprek
Zelfhandhaving Opkomen voor jezelf
Zelfsturing Plannen aankondigen
Sturing van anderen Gedrag beïnvloeden
Structurering van het gesprek Gespreksverloop beïnvloeden
Cognitieve taalfuncties Rapporteren, redeneren en projecteren
Rapporteren Verslag doen van iets
Redeneren Conclusie trekken
Projecteren Inleven in de ander
Stappen mondeling presenteren Oriënteren op de inhoud
Doel en publiek bepalen
Plannen
Presenteren
Reflecteren op doel en inhoud
Creatieve constructietheorie Aangeboden taalleervermogen
Interactionele benadering Taalaanbod en interactie
Fonologisch niveau Klankniveau
Morfologisch Woordniveau
Syntactisch niveau Zinsniveau
Semantisch niveau Betekenisniveau
Pragmatisch niveau Dagelijks gebruiksniveau
Orthografisch niveau Correcte spellingsniveau
Taalverwerkingsproces Bestaat uit prelinguale/linguale periode
Prelinguale periode Huilen, vocaliseren, vocaal spel, brabbelen
Linguale periode Bestaat uit vroeg linguale
Differentiatiefase
Voltooiingsfase
Vroeg linguale periode Zinnen vormen, een/twee/meer woordzinnen
Differentatiefase Taal gebruiken zonder context
Voltooiingsfase Processen worden uitgebouwd
Simultane tweetaligheid Twee talen tegelijk aanleren
Successieve taalvaardigheid Leren van tweede taal na eerste taal
Interfentiefouten Fouten door de verschillen van de taal
Incidenteel woordenschatonderwijs Onderwijs waarbij toevallig woordenschat onderwijs
gegeven wordt
Intentioneel woordenschat onderwijs Onderwijs waarbij doelbewust woordenschat onderwijs
, gegeven wordt
Receptieve woordenschat Herkennen en begrijpen woorden. Maar gebruiken ze nog
niet
Productieve woordenschat Woorden gebruiken om te communiceren
Woordleerstrategieën Woord analyseren, gebruik van verbale/ non-verbale
context, gebruik maken van bron, letten op
overeenkomsten
Woordenschatverwerving Labelen, categoriseren, netwerkopbouw
Labelen Woord koppelen aan voorwerp
Categoriseren Betekenis van woorden combineren
Netwerkopbouw Woorden die met elkaar verbonden zijn
Ontwikkeling woordgeheugen Concreet-abstract-contextuele
Mentaal lexicon Deel van lange termijn geheugen (woordenboek in je
hoofd)
Identiteiten van een woord Fonologisch, morfologisch, semantisch, syntactisch,
orthografisch
Vaktaalwoorden Verschil tussen thuis en school taal
Vaktaal Woorden voor een bepaald vakgebied
Schooltaal Abstracte begrippen zoals, oorzaak
CAT Cognitief academisch taalgebruik
DAT Dagelijks algemeen taalgebruik
Inhoudswoorden Woorden met een duidelijke betekenis
Functiewoorden Weergeven talige relaties zoals voegwoorden
Signaalwoorden Weergeven relaties in een tekst zoals, tijdsrelaties (morgen,
nu)
Functionele geletterdheid De vaardigheid om je in een geletterde samenleving te
redden
Ontwikkeling geletterdheid Bestaat uit ontluikende, beginnende, gevorderde
geletterdheid
Ontluikende geletterdheid Voorschools periode, interactie
Beginnende geletterdheid Ontwikkeling van geletterdheid, aanvankelijk lezen
Gevorderde geletterdheid Begrijpend lezen en stellen
Meta linguïstisch bewustzijn Nadenken over de taal, spontane schrijfvaardigheid
Schrijfontwikkeling Tekenen van woorden, krabbelen, letteractige vormen,
weergave woord door één teken, invented spelling
Functioneel analfabetisme Zo’n laag leesniveau datje je niet kan redden in de
geletterde samenleving
Analfabetisme Het niet kunnen lezen en schrijven
Dyslexie Automatisering van lezen en spellen is onvoldoende
ontwikkelt
Schriftsystemen Bestaat uit pictografisch, logografisch alfabetisch
Pictografisch schrift Vastleggen van taal door pictogrammen
Logografisch schrift Vastleggen van een taal door een apart woordteken,
chinees
Alfabetisch schrift Vastleggen van taal door een klank te koppelen aan een
symbool, Nederlands
Grafeem Een teken (letter)
Foneem De klank
Klankzuiverwoord Je schrijft het woord zoals je het hoort: zon
