Bijlage II - Jurispruden eoverzicht
ARREST SAMENVATTING
HVJEG 5 FEBRUARI 1963 (VAN GEND EN LOOS) Normen- Van Gend en Loos is een bedrijf dat kunsthars uit Duitsland invoert in Nederland. Op deze producten wordt een
hiërarchie invoerrecht geheven. Volgens Van Gend en Loos is dit in strijd met het EEG-verdrag dat dergelijke invoerheffingen
verbiedt. De vraag is of dit verdrag directe werking hee .
Het Hof oordeelt dat het Europees recht rechten kan scheppen die individuen ona ankelijk van het na onale recht
kunnen inroepen voor de na onale rechter. De bepaling moet dan (1) duidelijk en voorwaardelijk zijn en (2) zich lenen
voor directe werking. EU-lidstaten hebben een deel van hun soevereiniteit afgestaan waardoor niet slechts
verplich ngen geschept kunnen worden maar ook rechten.
HVJEG 15 JULI 1964 (COSTA/ENEL) Normen- Het gaat in deze casus om de toepassing van Europees recht. De Italiaanse advocaat Costa had aandelen in een Italiaans
hiërarchie bedrijf dat door een na onalisa ewet onderdeel werd van het staatsbedrijf ENEL tegen de zin van Costa in. De Italiaanse
rechter gee Costa ongelijk door toepassing van het Italiaanse recht.
Het Hof van Jus e oordeelt dat de lidstaten van de EU hun soevereiniteit deels hebben afgestaan en daarmee hebben
aanvaard dat het Unierecht rechtstreeks doorwerkt in het na onale recht. EU-recht hee daardoor voorrang boven
na onaal recht. Europees recht vloeit voort uit een autonome bron en kan op grond van zijn bijzondere karakter niet
door enig voorschri van na onaal recht opzij gezet worden.
HVJ 30 SEPTEMBER 2003 (KÖBLER) Staatsaansprakelijk- Köbler is werkzaam als hoogleraar in Oostenrijk en doet een beroep op een bijzondere anciëniteitentoelage waarvoor
heid o.a. is vereist dat men vij ien jaar werkzaam is geweest als hoogleraar. Köbler hee in die jd wel bij universiteiten
gewerkt in andere EU-landen, maar niet in Oostenrijk. De universiteit weigert. N.a.v. een andere vergelijkbare uitspraak
wordt het beroep van Köbler ongegrond verklaard. Dit is volgens Köbler in strijd met het gemeenschapsrecht en hij
vordert schadevergoeding.
Het Hof bepaalt dat voor sprake is van staatsaansprakelijkheid indien (1) de geschonden rechtsregel ertoe strekt
par culieren rechten toe te kennen, (2) de schending voldoende is gekwalificeerd en (3) er een causaal verband is
tussen de schending en geleden schade.
HVJEU 22 JANUARI 2014 (SKY ÖSTERREICH) Grondrechten Het gaat in deze zaak om Art. 15 Richtlijn Audiovisuele Mediadiensten dat bepaalt dat lidstaten zorg moeten dragen voor
de toegankelijkheid voor omroeporganisa es tot belangrijke gebeurtenissen met groot belang voor de samenleving. Sky
Österreich betoogt dat toepassing van Art. 15 in strijd is met het eigendomsrecht en de vrijheid van ondernemerschap.
Het Hof oordeelt dat de inbreuk op het eigendomsrecht in dit geval gerechtvaardigd was aangezien zij een algemeen
belang nastree . Dit belang is gelegen in het waarborgen van het recht op informa e en het bevorderen van
113
, pluriformiteit in de media. De toepassing van Art. 15 is voldoende duidelijk en nauwkeurig, voorzienbaar in de gevolgen
en evenredig.
EHRM 21 FEBRUARI 1975 (GOLDER/VK) Grondrechten Centraal staat een gevangene die door een onterechte beschuldiging zijn kans op voorwaardelijke vrijla ng dreigt mis te
lopen. Hij wil een advocaat om hem te ondersteunen, maar deze wordt hem onthouden. De vraag is of er inherente
beperkingen zijn aan het recht op een eerlijk proces (Art. 6 EVRM) voor gevangenen.
Het Hof oordeelt dat Art. 6 EVRM naast procedurele regels ook het recht op toegang tot de rechter. Dit recht is echter
niet absoluut en kan aan beperkingen onderhevig zijn.
EHRM 7 DECEMBER 1976 (HANDYSIDE) Grondrechten/ Handyside publiceert een schoolboek over seksuele voorlich ng dat in beslag werd genomen na klachten van
normenhierarchie verschillende ouders. Dit gebeurde op basis van goede zeden. Dit zorgt voor spanning met het recht van vrije
meningsui ng van de heer Handyside (Art. 10 EVRM).
Het Hof oordeelt dat zij zich niet wil mengen in zaken m.b.t. goede zeden, omdat de lidstaten hier zelf een zekere
beoordelingsvrijheid in hebben. In dergelijke zaken oordeelt het Hof met terughoudendheid of een beperking van een
grondrecht aanvaardbaar is of niet. Lokale instan es bevinden zich in een betere posi e om een afweging te maken. Het
Hof bepaalt overigens dat Engeland propor oneel hee gehandeld in deze concrete casus door de uitgever het boek
aan te laten passen.
EHRM 26 APRIL 1979 (SUNDAY TIMES) Grondrechten N.a.v. een schandaal met geboorteafwijking door thalidomidegebruik besluit The Sunday Times om een ar kel te
publiceren. De fabrikanten van de thalidomide spannen een zaak aan om publica e te voorkomen omdat dit de civiele
zaak tegen hen nadelig zou beïnvloeden. De rechter wees dit verzoek toe waar The Sunday Times het niet mee eens was.
Zij deed een beroep op de vrijheid van meningsui ng (Art. 10 EVRM).
Het Hof oordeelt dat er inderdaad sprake is van een beperking van de vrije meningsui ng. Om te bepalen of een
beperking gerechtvaardigd is moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan: (1) de beperking moet bij wet
worden voorzien, daarbij moet de regel voldoende duidelijk zijn zodat een normale burger weet wat haar rechten en
plichten zijn, (2) de beperking dient een legi em doel en (3) de maatregel is noodzakelijk in een democra sche
samenleving, sociale behoe en en propor onaliteit spelen hierbij een belangrijke rol.
Voor deze concrete casus geldt dat de vrijheid van meningsui ng van The Sunday Times niet beperkt had mogen worden.
EHRM 21 FEBRUARI 1984 (ÖZTÜRK/DUITSLAND) Grondrechten De Turkse staatsburger Öztürk rijdt een geparkeerde auto aan en krijgt een administra eve boete voor de
verkeersovertreding. Omdat het om een kleine overtreding ging wilde Duitsland niet deelnemen aan een
bezwaarprocedure voor de rechter. Öztürk hee n.a.v. deze houding zijn bezwaar ingetrokken waarna hij in de proces-
en vertolkingskosten werd veroordeeld. Dit in strijd met de rechten van verdachten (Art. 6 lid 3 EVRM). De vraag is of
sprake kan zijn van (straf)vervolging door een bestuur.
Het Hof oordeelt dat sprake van strafvervolging in de zin van Art. 6 EVRM a ankelijk is van (1) de na onale kwalifica e
van de overtreden norm en (2) De aard van de overtreding en/of (3) de aard en zwaarte van de sanc e. Het ambt dat
de sanc e oplegt is niet bepalend voor de kwalifica e. Als sprake is van een ‘criminal charge’ kan de verdachte zich
beroepen op de rechten in Art. 6 EVRM. Concreet voor deze casus betekent dit dat Öztürk de kosten voor zijn tolk niet
zelf hoe te betalen.
114
ARREST SAMENVATTING
HVJEG 5 FEBRUARI 1963 (VAN GEND EN LOOS) Normen- Van Gend en Loos is een bedrijf dat kunsthars uit Duitsland invoert in Nederland. Op deze producten wordt een
hiërarchie invoerrecht geheven. Volgens Van Gend en Loos is dit in strijd met het EEG-verdrag dat dergelijke invoerheffingen
verbiedt. De vraag is of dit verdrag directe werking hee .
Het Hof oordeelt dat het Europees recht rechten kan scheppen die individuen ona ankelijk van het na onale recht
kunnen inroepen voor de na onale rechter. De bepaling moet dan (1) duidelijk en voorwaardelijk zijn en (2) zich lenen
voor directe werking. EU-lidstaten hebben een deel van hun soevereiniteit afgestaan waardoor niet slechts
verplich ngen geschept kunnen worden maar ook rechten.
HVJEG 15 JULI 1964 (COSTA/ENEL) Normen- Het gaat in deze casus om de toepassing van Europees recht. De Italiaanse advocaat Costa had aandelen in een Italiaans
hiërarchie bedrijf dat door een na onalisa ewet onderdeel werd van het staatsbedrijf ENEL tegen de zin van Costa in. De Italiaanse
rechter gee Costa ongelijk door toepassing van het Italiaanse recht.
Het Hof van Jus e oordeelt dat de lidstaten van de EU hun soevereiniteit deels hebben afgestaan en daarmee hebben
aanvaard dat het Unierecht rechtstreeks doorwerkt in het na onale recht. EU-recht hee daardoor voorrang boven
na onaal recht. Europees recht vloeit voort uit een autonome bron en kan op grond van zijn bijzondere karakter niet
door enig voorschri van na onaal recht opzij gezet worden.
HVJ 30 SEPTEMBER 2003 (KÖBLER) Staatsaansprakelijk- Köbler is werkzaam als hoogleraar in Oostenrijk en doet een beroep op een bijzondere anciëniteitentoelage waarvoor
heid o.a. is vereist dat men vij ien jaar werkzaam is geweest als hoogleraar. Köbler hee in die jd wel bij universiteiten
gewerkt in andere EU-landen, maar niet in Oostenrijk. De universiteit weigert. N.a.v. een andere vergelijkbare uitspraak
wordt het beroep van Köbler ongegrond verklaard. Dit is volgens Köbler in strijd met het gemeenschapsrecht en hij
vordert schadevergoeding.
Het Hof bepaalt dat voor sprake is van staatsaansprakelijkheid indien (1) de geschonden rechtsregel ertoe strekt
par culieren rechten toe te kennen, (2) de schending voldoende is gekwalificeerd en (3) er een causaal verband is
tussen de schending en geleden schade.
HVJEU 22 JANUARI 2014 (SKY ÖSTERREICH) Grondrechten Het gaat in deze zaak om Art. 15 Richtlijn Audiovisuele Mediadiensten dat bepaalt dat lidstaten zorg moeten dragen voor
de toegankelijkheid voor omroeporganisa es tot belangrijke gebeurtenissen met groot belang voor de samenleving. Sky
Österreich betoogt dat toepassing van Art. 15 in strijd is met het eigendomsrecht en de vrijheid van ondernemerschap.
Het Hof oordeelt dat de inbreuk op het eigendomsrecht in dit geval gerechtvaardigd was aangezien zij een algemeen
belang nastree . Dit belang is gelegen in het waarborgen van het recht op informa e en het bevorderen van
113
, pluriformiteit in de media. De toepassing van Art. 15 is voldoende duidelijk en nauwkeurig, voorzienbaar in de gevolgen
en evenredig.
EHRM 21 FEBRUARI 1975 (GOLDER/VK) Grondrechten Centraal staat een gevangene die door een onterechte beschuldiging zijn kans op voorwaardelijke vrijla ng dreigt mis te
lopen. Hij wil een advocaat om hem te ondersteunen, maar deze wordt hem onthouden. De vraag is of er inherente
beperkingen zijn aan het recht op een eerlijk proces (Art. 6 EVRM) voor gevangenen.
Het Hof oordeelt dat Art. 6 EVRM naast procedurele regels ook het recht op toegang tot de rechter. Dit recht is echter
niet absoluut en kan aan beperkingen onderhevig zijn.
EHRM 7 DECEMBER 1976 (HANDYSIDE) Grondrechten/ Handyside publiceert een schoolboek over seksuele voorlich ng dat in beslag werd genomen na klachten van
normenhierarchie verschillende ouders. Dit gebeurde op basis van goede zeden. Dit zorgt voor spanning met het recht van vrije
meningsui ng van de heer Handyside (Art. 10 EVRM).
Het Hof oordeelt dat zij zich niet wil mengen in zaken m.b.t. goede zeden, omdat de lidstaten hier zelf een zekere
beoordelingsvrijheid in hebben. In dergelijke zaken oordeelt het Hof met terughoudendheid of een beperking van een
grondrecht aanvaardbaar is of niet. Lokale instan es bevinden zich in een betere posi e om een afweging te maken. Het
Hof bepaalt overigens dat Engeland propor oneel hee gehandeld in deze concrete casus door de uitgever het boek
aan te laten passen.
EHRM 26 APRIL 1979 (SUNDAY TIMES) Grondrechten N.a.v. een schandaal met geboorteafwijking door thalidomidegebruik besluit The Sunday Times om een ar kel te
publiceren. De fabrikanten van de thalidomide spannen een zaak aan om publica e te voorkomen omdat dit de civiele
zaak tegen hen nadelig zou beïnvloeden. De rechter wees dit verzoek toe waar The Sunday Times het niet mee eens was.
Zij deed een beroep op de vrijheid van meningsui ng (Art. 10 EVRM).
Het Hof oordeelt dat er inderdaad sprake is van een beperking van de vrije meningsui ng. Om te bepalen of een
beperking gerechtvaardigd is moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan: (1) de beperking moet bij wet
worden voorzien, daarbij moet de regel voldoende duidelijk zijn zodat een normale burger weet wat haar rechten en
plichten zijn, (2) de beperking dient een legi em doel en (3) de maatregel is noodzakelijk in een democra sche
samenleving, sociale behoe en en propor onaliteit spelen hierbij een belangrijke rol.
Voor deze concrete casus geldt dat de vrijheid van meningsui ng van The Sunday Times niet beperkt had mogen worden.
EHRM 21 FEBRUARI 1984 (ÖZTÜRK/DUITSLAND) Grondrechten De Turkse staatsburger Öztürk rijdt een geparkeerde auto aan en krijgt een administra eve boete voor de
verkeersovertreding. Omdat het om een kleine overtreding ging wilde Duitsland niet deelnemen aan een
bezwaarprocedure voor de rechter. Öztürk hee n.a.v. deze houding zijn bezwaar ingetrokken waarna hij in de proces-
en vertolkingskosten werd veroordeeld. Dit in strijd met de rechten van verdachten (Art. 6 lid 3 EVRM). De vraag is of
sprake kan zijn van (straf)vervolging door een bestuur.
Het Hof oordeelt dat sprake van strafvervolging in de zin van Art. 6 EVRM a ankelijk is van (1) de na onale kwalifica e
van de overtreden norm en (2) De aard van de overtreding en/of (3) de aard en zwaarte van de sanc e. Het ambt dat
de sanc e oplegt is niet bepalend voor de kwalifica e. Als sprake is van een ‘criminal charge’ kan de verdachte zich
beroepen op de rechten in Art. 6 EVRM. Concreet voor deze casus betekent dit dat Öztürk de kosten voor zijn tolk niet
zelf hoe te betalen.
114
