Tijd van televisie en computers
10.1 blokvorming in de wereld en in Europa
194 ‘dit nooit meer’. Dit gevoel overheerste. Ook al waren de Amerikanen, Britten en
5 Met de oprichting van de Verenigde Naties Russen tijdens de Tweede Wereldoorlog
(VN) hoopten de overwinnaars dat bondgenoten geweest tegen Duitsland,
conflicten vreedzaam zouden worden hun onderlinge wantrouwen was
opgelost. hoop was GEEN realiteit gebleven.
Al sinds de Russische Revolutie (1917)
voerden de westerse leiders en de
leiders van de Sovjet-Unie hun politiek
volgens tegenovergestelde
uitgangspunten:
In het Westen: vrijheid individu
voorop
Een op vrije verkiezingen
gebaseerde democratie elke
burger eigen politieke keuzes
maken
Kapitalisme: iedereen mag maken,
kopen en verkopen wat hij wilt
In de Sovjet-Unie: het individu telt
NIET het collectief WEL.
na de revolutie had Lenin van het land
een totalitaire communistische dictatuur
gemaakt. Voor een eigen mening was
ook volgens Stalin geen plaats: wie
volgens de overheid te kritisch was
verdween.
Van kapitalisme was geen sprake:
fabrieken waren staatseigendom en
de overheid bepaalde hoeveel er
werd geproduceerd.
De tegenstelling tussen de twee Het ene blok bestond uit kapitalistisch
ideologieën zou leiden tot politieke en democratische landen =
blokvorming in de wereld. Westblok (VS en West-Europese
landen,…)
Het andere blok bestond uit
communistische landen: de Sovjet-
Unie en de landen in haar
invloedssfeer.
De afloop van de Tweede Wereldoorlog
speelde een belangrijke rol in het ontstaan
van de twee blokken
in 1945 had de Sovjet-Unie Oost-Europa
bevrijd van de nazi’s.
Op de conferentie van Jalta (feb 1945)
spraken Stalin, Roosevelt en Churchill af
dat de Oost-Europese landen op
democratische wijze zouden worden
bestuurd. Stalin wist daarbij echter af te dwingen
dat Oost-Europese landen ‘bevriend’
zouden blijven met de Sovjet-Unie.
Na de Tweede Wereldoorlog maakte Stalin
, binnen korte tijd van deze landen
satellietstaten van de Sovjet-Unie. In alle Oost-Europese landen kwamen
communisten in de regering die deden
wat Moskou wilden.
De Sovjet-Unie en de landen in Oost-
Europa vormden samen het Oostblok.
ook het oostelijke deel van Duitsland
hoorde erbij en was dus communistisch.
Het Westblok vertrouwde de Sovjet-Unie
steeds minder. Al kort na het verslaan
van de nazi’s werd de term Koude Oorlog
gebruikt voor de gespannen situatie
tussen Oost en West.
‘koud’ omdat het niet tot een echte
oorlog kwam, maar de Amerikaanse en
Sovjetleiders gedroegen zich alsof dat
elk moment kon veranderen:
Steeds meer wapens aanschaffen
Stichtten bondgenootschappen
Stuurden spionnen naar de vijand
voerden een venijnige
propagandaoorlog
194 De Amerikaanse president Truman
7 presenteerde een nieuw uitgangspunt in
het Amerikaans beleid Elk Europees land dat zich bedreigd
= Trumandoctrine voelde door het communisme, kon
voortaan rekenen op Amerikaanse steun,
kon op verschillende manieren:
geld
propaganda
militaire kracht
de minister Marshall ging ervan uit dat
In aansluiting werd het Marshallplan vooral mensen die arm zijn, zich
uitgevoerd (vernoemd naar de aangetrokken voelden door het
Amerikaanse minister van Buitenlandse communisme DAAROM was een
zaken) economisch welvarend Europa in het
belang van de VS
Amerika stelde miljarden dollars
beschikbaar aan andere landen die
door de oorlog waren getroffen.
economisch belang speelde mee:
een hersteld en welvarend West-
Europa kon een afzetgebied worden
voor Amerikaanse producten.
ze wilde geen Amerikaanse bemoeienis
Sovjet leiders keurde het Marshallplan af. in hun invloedssfeer en dwongen de
Oost-Europese landen Marshallhulp te
weigeren.
zo verscherpte het Marshallplan de
tegenstelling tussen Oost en West
In de nu communistische landen in Oost- Fabrieken werden staatseigendom
Europa veranderde veel Er kwamen collectieve boerderijen
(net zoals in de Sovjet-Unie
Politieke partijen werden monddood
gemaakt
10.1 blokvorming in de wereld en in Europa
194 ‘dit nooit meer’. Dit gevoel overheerste. Ook al waren de Amerikanen, Britten en
5 Met de oprichting van de Verenigde Naties Russen tijdens de Tweede Wereldoorlog
(VN) hoopten de overwinnaars dat bondgenoten geweest tegen Duitsland,
conflicten vreedzaam zouden worden hun onderlinge wantrouwen was
opgelost. hoop was GEEN realiteit gebleven.
Al sinds de Russische Revolutie (1917)
voerden de westerse leiders en de
leiders van de Sovjet-Unie hun politiek
volgens tegenovergestelde
uitgangspunten:
In het Westen: vrijheid individu
voorop
Een op vrije verkiezingen
gebaseerde democratie elke
burger eigen politieke keuzes
maken
Kapitalisme: iedereen mag maken,
kopen en verkopen wat hij wilt
In de Sovjet-Unie: het individu telt
NIET het collectief WEL.
na de revolutie had Lenin van het land
een totalitaire communistische dictatuur
gemaakt. Voor een eigen mening was
ook volgens Stalin geen plaats: wie
volgens de overheid te kritisch was
verdween.
Van kapitalisme was geen sprake:
fabrieken waren staatseigendom en
de overheid bepaalde hoeveel er
werd geproduceerd.
De tegenstelling tussen de twee Het ene blok bestond uit kapitalistisch
ideologieën zou leiden tot politieke en democratische landen =
blokvorming in de wereld. Westblok (VS en West-Europese
landen,…)
Het andere blok bestond uit
communistische landen: de Sovjet-
Unie en de landen in haar
invloedssfeer.
De afloop van de Tweede Wereldoorlog
speelde een belangrijke rol in het ontstaan
van de twee blokken
in 1945 had de Sovjet-Unie Oost-Europa
bevrijd van de nazi’s.
Op de conferentie van Jalta (feb 1945)
spraken Stalin, Roosevelt en Churchill af
dat de Oost-Europese landen op
democratische wijze zouden worden
bestuurd. Stalin wist daarbij echter af te dwingen
dat Oost-Europese landen ‘bevriend’
zouden blijven met de Sovjet-Unie.
Na de Tweede Wereldoorlog maakte Stalin
, binnen korte tijd van deze landen
satellietstaten van de Sovjet-Unie. In alle Oost-Europese landen kwamen
communisten in de regering die deden
wat Moskou wilden.
De Sovjet-Unie en de landen in Oost-
Europa vormden samen het Oostblok.
ook het oostelijke deel van Duitsland
hoorde erbij en was dus communistisch.
Het Westblok vertrouwde de Sovjet-Unie
steeds minder. Al kort na het verslaan
van de nazi’s werd de term Koude Oorlog
gebruikt voor de gespannen situatie
tussen Oost en West.
‘koud’ omdat het niet tot een echte
oorlog kwam, maar de Amerikaanse en
Sovjetleiders gedroegen zich alsof dat
elk moment kon veranderen:
Steeds meer wapens aanschaffen
Stichtten bondgenootschappen
Stuurden spionnen naar de vijand
voerden een venijnige
propagandaoorlog
194 De Amerikaanse president Truman
7 presenteerde een nieuw uitgangspunt in
het Amerikaans beleid Elk Europees land dat zich bedreigd
= Trumandoctrine voelde door het communisme, kon
voortaan rekenen op Amerikaanse steun,
kon op verschillende manieren:
geld
propaganda
militaire kracht
de minister Marshall ging ervan uit dat
In aansluiting werd het Marshallplan vooral mensen die arm zijn, zich
uitgevoerd (vernoemd naar de aangetrokken voelden door het
Amerikaanse minister van Buitenlandse communisme DAAROM was een
zaken) economisch welvarend Europa in het
belang van de VS
Amerika stelde miljarden dollars
beschikbaar aan andere landen die
door de oorlog waren getroffen.
economisch belang speelde mee:
een hersteld en welvarend West-
Europa kon een afzetgebied worden
voor Amerikaanse producten.
ze wilde geen Amerikaanse bemoeienis
Sovjet leiders keurde het Marshallplan af. in hun invloedssfeer en dwongen de
Oost-Europese landen Marshallhulp te
weigeren.
zo verscherpte het Marshallplan de
tegenstelling tussen Oost en West
In de nu communistische landen in Oost- Fabrieken werden staatseigendom
Europa veranderde veel Er kwamen collectieve boerderijen
(net zoals in de Sovjet-Unie
Politieke partijen werden monddood
gemaakt
