ORGANISEREN, ONDERNEMEN EN
INOVEREN
WAT IS EEN ORGANISATIE?
De term organisatie is een breed wordt dat verschillende betekenissen kan hebben en op verschillende
manieren wordt geïnterpreteerd. Mogelijke interpretaties zijn:
o Een organisatie als entiteit (= een systeem). Hiermee wordt een op zichzelf staand en concreet,
afzonderlijk systeem bedoeld. Denk aan de sociale hoge school als organisatie, campus proximus,
gasthuisberg,…
o De structuur van een organisatie. De organisatie is een instrument. Hier ligt de nadruk op een
bepaalde structuur, procedures, regels, afgebakende verantwoordelijkheden.
o Het proces van organiseren. Hier ligt de nadruk op het procesmatig organiseren.
De term organisatie kan dus in 3 uiteenlopende betekenissen worden gehanteerd. Maar uiteindelijk draait een
organisatie voornamelijk rond de interactie tussen mensen, hoe relaties gestructureerd zijn (hoe zijn de
relationele verhoudingen?), hoe een groep mensen een bepaalde opdracht vervullen,…
Kijken we de dag van vandaag naar organisaties kennen we allemaal de treurige verhalen over organisaties.
Bureaucratie is de baas (regels, procedures en afspraken staan centraal), werkomgevingen vol met
machtspelletjes en egotrips, onderlinge strijd, mensen die bovenaan staan nemen beslissingen die vooral
voelbaar zijn voor de mensen onderaan die deze beslissing niet zagen aankomen,…
De wijze waarop we dus de dag van vandaag organisaties runnen werkt niet langer, het systeem staat op
ontploffen. Verschillende onderzoeken tonen aan dat ruim de meerderheid van de werknemers zich niet meer
betrokken voelt bij hun werk.
Nu is de vraag: staan we dan op het punt om een heel nieuw management paradigma te ontdekken?
Op alle niveaus bij verschillende rollen in het bedrijf zien we dezelfde fenomenen:
DE MEDEWERKER
Door bureaucratie, machtspelletjes, egotrips, onbesproken beslissingen van bovenaf die invloed hebben op de
mensen onderaan,… zorgen ervoor dat medewerkers zich in ruime meerderheid niet meer betrokken voelen bij
hun werk.
DE BAAS
De leiders/baas van grote organisaties willen de indruk geven dat ze alles voor elkaar hebben. Maar iedereen
weet goed genoeg dat ze het allemaal moe zijn. Moe van de carrière rush, de mails, plannen, vergaderen,… Ze
ervaren veel druk van aandeelhouders enz. Ze zijn dus doodop en ervaren veel druk.
DE KLANTEN
Het vertrouwen van de klanten in bedrijven is heel laag.
1
,DE AARDE
We brengen heel veel schade toe aan de planeet. Alle organisaties doen mee aan een systeem dat de lucht, het
water en het land vervuilt, kostbare ecosystemen en soorten met angstaanjagende snelheid vernietigd. We
brengen de planeet dus heel wat schade aan. Weet dat non profit organisaties hier ook zeker aan meedoen en
niet beter zijn!
Staan we op het punt een hele nieuw paradigma te ontdekken? Er is hoop: wanneer je rondkijkt zie je
kantelingen ontstaan. Er is een nieuwe beweging van organisaties. Bij het beleid, politiek, jonge start ups,
ondernemers,… zie je steeds meer mensen die op een andere manier naar de markt kijken. Ze willen iets
anders, ze willen veranderen.
TERUG NAAR HET VERLEDEN
Om de hedendaagse organisaties beter te begrijpen is het belangrijk om terug te kijken naar het verleden. Hoe
zijn relationele verhoudingen, organisaties,… doorheen de jaren geëvolueerd.
De samenleving verandert niet continu maar met plotse sprongen/fases. Elke fase heeft op verschillende
vlakken vaak veranderingen op het bestaan, machtsstructuren, hoe de samenleving functioneert,… In elke fase
zien we ook altijd een doorbraak in de manier waarop we samenwerken. Met elke sprong die we maken
hebben we steeds een meer en meer krachtiger organisatie model bedacht.
Veel onrust, problemen, frustraties,… in de wereld ontstaan doordat hoe we de dag van vandaag in de wereld
staan, niet meer overeenkomt met wat noodzakelijk is. We zitten echt in de overgangsperiode waarin het oude
begint uiteen te vallen en de nieuwe situatie nog geen nieuwe vorm heeft aangenomen. Dit maakt het
verwarrend binnen de organisatie structuren.
Dit model van Laloux verdeeld de verschillende sprongen
doorheen de jaren op in verschillende tredes met elk hun
eigen kleur.
De verschillende sprongen die evolutionair gemaakt zijn
rond organisatie modellen en de manier van organiseren
om samen te werken. Samenwerkingen, interacties, de
organisatie tussen mensen,…
DE VERSCHILLENDE
SPRONGEN
EVOLUTIONAIR
TREDE 1: HET RODE IMPULSIEVE WERELDBEELD
We gaan terug naar de geschiedenis van samenlevingen en organisaties. Tienduizenden jaren geleden
leefden de mens samen in familie groepen of clans. Deze groepen bestonden hooguit uit een paar 100
mensen. De groepen hadden geen baas, werkverdeling of hiërarchie. Hierdoor kunnen we dit ook geen
organisatie noemen.
Tienduizend jaar geleden kwam er een nieuwe fase. Er verschenen samenlevingen van duizenden
mensen. Om overzicht te kunnen bieden aan deze complexiteit kwam er een rol van hoofdman om enige
maatschappelijke orde af te dwingen.
2
,Mensen handelden vrij impulsief en waren egocentrisch georiënteerd.
De manier van omgaan met elkaar en samenwerking veranderde. Alles werd in dit wereldbeeld gezien vanuit
een machtsperspectief.
Rode organisaties wilt eigenlijk zeggen dat er een alfa is die gevolgd moet worden. Deze alfa/hoofdman is
trouw en angstig om iedereen volgzaam te houden. Pas wanneer hij een teken van zwakte vertoont, bestaat de
kans er dat iemand deze alfa van zijn troon afstoot. Dit zorgt ervoor dat zulke organisaties:
o Instabiel zijn
o Moeilijk op te schalen zijn naar grotere structuren
o Ondernemend van aard zijn
o Snel reageren in chaotische omstandigheden
Hedendaags gekende rode organisaties zijn straatbendes, maffia,… maar evengoed kleinere
organisaties/bedrijven waarin de baas zich met alles moeit en liefst zonder aandacht te geven aan structuren
en/of processen.
2 GROTE DOORBRAKEN
Volgens Laloux hebben de rode organisaties voor 2 grote en cruciale doorbraken gezorgd binnen hun
organisatiemodel:
o Verdeling van arbeid
o Verticale gezagsuitoefening
TREDE 2: HET AMBERKLEURIGE CONFORMISTISCHE WERELDBEELD
In deze fase hebben de mensen geleerd om de impulsiviteit van het rode wereldbeeld te beheersen.
Ze hebben geleerd om regels te aanvaarden en zijn geoefend in zelfbeheersing. Hou je je aan de
regels, dan ben je gered en wordt je deel van de groep. Overtreedt je de regels dan ben je voor altijd
afgewezen.
Men is van een wereld van de rijken, naar een tijdperk van landbouw, staten, bureaucratie (=
organisatie gericht op regels en procedures) en georganiseerde religies gegaan. Deze agrarische samenlevingen
zijn in hoge mate opgedeeld in sociale klassen, vaak onder invloed van religie.
Mensen hebben geleerd regels te aanvaarden en zijn geoefend in zelfbeheersing. Dit allemaal ten diensten van
een gezamenlijk geloof. Mensen doen hun uiterste best om er bij te horen, de juist kledij te dragen,… te doen
wat er van hen verwacht wordt.
Hedendaagse gekende amberkleurige organisaties zijn de katholieke kerk en het leger.
De amberkleurige organisaties hebben een duidelijke rangorde, en alle rangen samen vormen de piramide. Aan
bepaalde zaken zoals kledij, kun je herkennen in welke ‘laag’ iemand zit.
vb. de sergeant, de luitenant, de kolonel,…
vb. de priester, de bisschop, de kardinaal, de paus,…
Amberkleurige organisaties leven in een wereld van stabiliteit en zekerheid, in tegenstelling tot de rode
organisaties. Iedereen weet wat er van hem verwacht wordt in zijn rol. Stabiele rituele en processen maken het
leven voor iedereen redelijk voorspelbaar.
3
, 2 GROTE DOORBRAKEN
o Stabiele en herhaalbare processen
Stabiele processen zorgen ervoor dat cruciale kennis niet langer van een bepaald persoon afhangt,
maar verankerd zijn in een organisatie en dus herhaald kunnen worden.
Iedereen is vervangbaar, de organisatie zal probleemloos verder kunnen functioneren.
‘De oogst van volgend jaar zal uitgaan van hetzelfde patroon als die van dit jaar en het vorige jaar.’
o Een stabiel organogram
Amberkleurige organisaties hebben formele titels, functie beschrijvingen en rapportagelijnen
uitgevonden. Het denken vindt plaats aan de top en de uitvoering gebeurd beneden. It uit zich in
klassen en rangen.
De dag van vandaag bestaan er nog veel van dit soort organisaties. Deze vindt je in overheidsinstellingen, de
kerk, het leger, universiteiten en scholen.
Amberkleurige organisaties gaan er vaak vanuit dat de wereld onveranderlijk is. Wanneer de wereld dan toch
verandert, vinden ze het lastig de noodzaak tot verandering en aanpassing te accepteren.
TREDE 3: HET ORANJE PRESTATIEGERICHTE WERELDBEELD
In dit wereldbeeld gaat men niet meer uit van de wereld dat een vast geheel is. De wereld is juist een
complex radarwerk. Wanneer je de wereld opendraait is het een complex radarwerk. Verander je 1
stukje, dan gaat alles beginnen te veranderen. Een kenmerkend motto in oranje organisaties is ‘je kunt
alles zijn wat je wilt zijn en alles bereiken wat je maar wilt’.
In dit wereldbeeld is de mensheid in zijn totaliteit sterk getransformeerd en heeft ons ongekende welvaart en
levensverwachtingen geschonken. Er is ruimte om de vraag ‘wat als?’ te stellen. We gaan weg van
onderdrukking, kastensystemen en religie. We gaan over naar een samenleving waar veel ruimte is voor
verandering en innovatie. Er is veel plaats voor wetenschap en democratische processen zij ontstaan.
Integendeel tot het amberkleurige wereldbeeld waar geen plaats was om men anderen in discussie te gaan en
kritisch naar bepaalde zaken te kijken.
Het oranje prestatiegerichte wereldbeeld is dan ook het tegenovergestelde van het amberkleurige
conformistische wereldbeeld waar de wereld als onveranderlijk gezien wordt.
Dit prestatiegerichte oranje wereldbeeld zien we nog vaak voorbij komen de dag van vandaag. Als ik sneller,
slimmer,… dan anderen ben in het begrijpen, dan zal ik meer succes hebben. Kenmerkend zijn hier de innovatie
en efficiënte machines om winst te bekomen.
Mensen worden in een organogram geplaatst en op elkaar afgestemd zoals onderdelen in een machine.
Iedereen werkt samen vb. HR dienst, logistiek,…
Veranderingen in oranje organisaties worden op voorhand nauwkeurig gepland en in kaart gebracht.
3 GROTE DOORBRAKEN
o Vernieuwing
4
INOVEREN
WAT IS EEN ORGANISATIE?
De term organisatie is een breed wordt dat verschillende betekenissen kan hebben en op verschillende
manieren wordt geïnterpreteerd. Mogelijke interpretaties zijn:
o Een organisatie als entiteit (= een systeem). Hiermee wordt een op zichzelf staand en concreet,
afzonderlijk systeem bedoeld. Denk aan de sociale hoge school als organisatie, campus proximus,
gasthuisberg,…
o De structuur van een organisatie. De organisatie is een instrument. Hier ligt de nadruk op een
bepaalde structuur, procedures, regels, afgebakende verantwoordelijkheden.
o Het proces van organiseren. Hier ligt de nadruk op het procesmatig organiseren.
De term organisatie kan dus in 3 uiteenlopende betekenissen worden gehanteerd. Maar uiteindelijk draait een
organisatie voornamelijk rond de interactie tussen mensen, hoe relaties gestructureerd zijn (hoe zijn de
relationele verhoudingen?), hoe een groep mensen een bepaalde opdracht vervullen,…
Kijken we de dag van vandaag naar organisaties kennen we allemaal de treurige verhalen over organisaties.
Bureaucratie is de baas (regels, procedures en afspraken staan centraal), werkomgevingen vol met
machtspelletjes en egotrips, onderlinge strijd, mensen die bovenaan staan nemen beslissingen die vooral
voelbaar zijn voor de mensen onderaan die deze beslissing niet zagen aankomen,…
De wijze waarop we dus de dag van vandaag organisaties runnen werkt niet langer, het systeem staat op
ontploffen. Verschillende onderzoeken tonen aan dat ruim de meerderheid van de werknemers zich niet meer
betrokken voelt bij hun werk.
Nu is de vraag: staan we dan op het punt om een heel nieuw management paradigma te ontdekken?
Op alle niveaus bij verschillende rollen in het bedrijf zien we dezelfde fenomenen:
DE MEDEWERKER
Door bureaucratie, machtspelletjes, egotrips, onbesproken beslissingen van bovenaf die invloed hebben op de
mensen onderaan,… zorgen ervoor dat medewerkers zich in ruime meerderheid niet meer betrokken voelen bij
hun werk.
DE BAAS
De leiders/baas van grote organisaties willen de indruk geven dat ze alles voor elkaar hebben. Maar iedereen
weet goed genoeg dat ze het allemaal moe zijn. Moe van de carrière rush, de mails, plannen, vergaderen,… Ze
ervaren veel druk van aandeelhouders enz. Ze zijn dus doodop en ervaren veel druk.
DE KLANTEN
Het vertrouwen van de klanten in bedrijven is heel laag.
1
,DE AARDE
We brengen heel veel schade toe aan de planeet. Alle organisaties doen mee aan een systeem dat de lucht, het
water en het land vervuilt, kostbare ecosystemen en soorten met angstaanjagende snelheid vernietigd. We
brengen de planeet dus heel wat schade aan. Weet dat non profit organisaties hier ook zeker aan meedoen en
niet beter zijn!
Staan we op het punt een hele nieuw paradigma te ontdekken? Er is hoop: wanneer je rondkijkt zie je
kantelingen ontstaan. Er is een nieuwe beweging van organisaties. Bij het beleid, politiek, jonge start ups,
ondernemers,… zie je steeds meer mensen die op een andere manier naar de markt kijken. Ze willen iets
anders, ze willen veranderen.
TERUG NAAR HET VERLEDEN
Om de hedendaagse organisaties beter te begrijpen is het belangrijk om terug te kijken naar het verleden. Hoe
zijn relationele verhoudingen, organisaties,… doorheen de jaren geëvolueerd.
De samenleving verandert niet continu maar met plotse sprongen/fases. Elke fase heeft op verschillende
vlakken vaak veranderingen op het bestaan, machtsstructuren, hoe de samenleving functioneert,… In elke fase
zien we ook altijd een doorbraak in de manier waarop we samenwerken. Met elke sprong die we maken
hebben we steeds een meer en meer krachtiger organisatie model bedacht.
Veel onrust, problemen, frustraties,… in de wereld ontstaan doordat hoe we de dag van vandaag in de wereld
staan, niet meer overeenkomt met wat noodzakelijk is. We zitten echt in de overgangsperiode waarin het oude
begint uiteen te vallen en de nieuwe situatie nog geen nieuwe vorm heeft aangenomen. Dit maakt het
verwarrend binnen de organisatie structuren.
Dit model van Laloux verdeeld de verschillende sprongen
doorheen de jaren op in verschillende tredes met elk hun
eigen kleur.
De verschillende sprongen die evolutionair gemaakt zijn
rond organisatie modellen en de manier van organiseren
om samen te werken. Samenwerkingen, interacties, de
organisatie tussen mensen,…
DE VERSCHILLENDE
SPRONGEN
EVOLUTIONAIR
TREDE 1: HET RODE IMPULSIEVE WERELDBEELD
We gaan terug naar de geschiedenis van samenlevingen en organisaties. Tienduizenden jaren geleden
leefden de mens samen in familie groepen of clans. Deze groepen bestonden hooguit uit een paar 100
mensen. De groepen hadden geen baas, werkverdeling of hiërarchie. Hierdoor kunnen we dit ook geen
organisatie noemen.
Tienduizend jaar geleden kwam er een nieuwe fase. Er verschenen samenlevingen van duizenden
mensen. Om overzicht te kunnen bieden aan deze complexiteit kwam er een rol van hoofdman om enige
maatschappelijke orde af te dwingen.
2
,Mensen handelden vrij impulsief en waren egocentrisch georiënteerd.
De manier van omgaan met elkaar en samenwerking veranderde. Alles werd in dit wereldbeeld gezien vanuit
een machtsperspectief.
Rode organisaties wilt eigenlijk zeggen dat er een alfa is die gevolgd moet worden. Deze alfa/hoofdman is
trouw en angstig om iedereen volgzaam te houden. Pas wanneer hij een teken van zwakte vertoont, bestaat de
kans er dat iemand deze alfa van zijn troon afstoot. Dit zorgt ervoor dat zulke organisaties:
o Instabiel zijn
o Moeilijk op te schalen zijn naar grotere structuren
o Ondernemend van aard zijn
o Snel reageren in chaotische omstandigheden
Hedendaags gekende rode organisaties zijn straatbendes, maffia,… maar evengoed kleinere
organisaties/bedrijven waarin de baas zich met alles moeit en liefst zonder aandacht te geven aan structuren
en/of processen.
2 GROTE DOORBRAKEN
Volgens Laloux hebben de rode organisaties voor 2 grote en cruciale doorbraken gezorgd binnen hun
organisatiemodel:
o Verdeling van arbeid
o Verticale gezagsuitoefening
TREDE 2: HET AMBERKLEURIGE CONFORMISTISCHE WERELDBEELD
In deze fase hebben de mensen geleerd om de impulsiviteit van het rode wereldbeeld te beheersen.
Ze hebben geleerd om regels te aanvaarden en zijn geoefend in zelfbeheersing. Hou je je aan de
regels, dan ben je gered en wordt je deel van de groep. Overtreedt je de regels dan ben je voor altijd
afgewezen.
Men is van een wereld van de rijken, naar een tijdperk van landbouw, staten, bureaucratie (=
organisatie gericht op regels en procedures) en georganiseerde religies gegaan. Deze agrarische samenlevingen
zijn in hoge mate opgedeeld in sociale klassen, vaak onder invloed van religie.
Mensen hebben geleerd regels te aanvaarden en zijn geoefend in zelfbeheersing. Dit allemaal ten diensten van
een gezamenlijk geloof. Mensen doen hun uiterste best om er bij te horen, de juist kledij te dragen,… te doen
wat er van hen verwacht wordt.
Hedendaagse gekende amberkleurige organisaties zijn de katholieke kerk en het leger.
De amberkleurige organisaties hebben een duidelijke rangorde, en alle rangen samen vormen de piramide. Aan
bepaalde zaken zoals kledij, kun je herkennen in welke ‘laag’ iemand zit.
vb. de sergeant, de luitenant, de kolonel,…
vb. de priester, de bisschop, de kardinaal, de paus,…
Amberkleurige organisaties leven in een wereld van stabiliteit en zekerheid, in tegenstelling tot de rode
organisaties. Iedereen weet wat er van hem verwacht wordt in zijn rol. Stabiele rituele en processen maken het
leven voor iedereen redelijk voorspelbaar.
3
, 2 GROTE DOORBRAKEN
o Stabiele en herhaalbare processen
Stabiele processen zorgen ervoor dat cruciale kennis niet langer van een bepaald persoon afhangt,
maar verankerd zijn in een organisatie en dus herhaald kunnen worden.
Iedereen is vervangbaar, de organisatie zal probleemloos verder kunnen functioneren.
‘De oogst van volgend jaar zal uitgaan van hetzelfde patroon als die van dit jaar en het vorige jaar.’
o Een stabiel organogram
Amberkleurige organisaties hebben formele titels, functie beschrijvingen en rapportagelijnen
uitgevonden. Het denken vindt plaats aan de top en de uitvoering gebeurd beneden. It uit zich in
klassen en rangen.
De dag van vandaag bestaan er nog veel van dit soort organisaties. Deze vindt je in overheidsinstellingen, de
kerk, het leger, universiteiten en scholen.
Amberkleurige organisaties gaan er vaak vanuit dat de wereld onveranderlijk is. Wanneer de wereld dan toch
verandert, vinden ze het lastig de noodzaak tot verandering en aanpassing te accepteren.
TREDE 3: HET ORANJE PRESTATIEGERICHTE WERELDBEELD
In dit wereldbeeld gaat men niet meer uit van de wereld dat een vast geheel is. De wereld is juist een
complex radarwerk. Wanneer je de wereld opendraait is het een complex radarwerk. Verander je 1
stukje, dan gaat alles beginnen te veranderen. Een kenmerkend motto in oranje organisaties is ‘je kunt
alles zijn wat je wilt zijn en alles bereiken wat je maar wilt’.
In dit wereldbeeld is de mensheid in zijn totaliteit sterk getransformeerd en heeft ons ongekende welvaart en
levensverwachtingen geschonken. Er is ruimte om de vraag ‘wat als?’ te stellen. We gaan weg van
onderdrukking, kastensystemen en religie. We gaan over naar een samenleving waar veel ruimte is voor
verandering en innovatie. Er is veel plaats voor wetenschap en democratische processen zij ontstaan.
Integendeel tot het amberkleurige wereldbeeld waar geen plaats was om men anderen in discussie te gaan en
kritisch naar bepaalde zaken te kijken.
Het oranje prestatiegerichte wereldbeeld is dan ook het tegenovergestelde van het amberkleurige
conformistische wereldbeeld waar de wereld als onveranderlijk gezien wordt.
Dit prestatiegerichte oranje wereldbeeld zien we nog vaak voorbij komen de dag van vandaag. Als ik sneller,
slimmer,… dan anderen ben in het begrijpen, dan zal ik meer succes hebben. Kenmerkend zijn hier de innovatie
en efficiënte machines om winst te bekomen.
Mensen worden in een organogram geplaatst en op elkaar afgestemd zoals onderdelen in een machine.
Iedereen werkt samen vb. HR dienst, logistiek,…
Veranderingen in oranje organisaties worden op voorhand nauwkeurig gepland en in kaart gebracht.
3 GROTE DOORBRAKEN
o Vernieuwing
4
