ARBEIDSPARTICIPATIE
Achtergrond bij het praktijkluik arbeidsparticipatie
Praktische organisatie van het praktijkluik arbeidsparticipatie:
2 luiken: theorie & praktijk (ergonomie) afzonderlijke evaluatie
- Schriftelijk examen: 50% punten (theorielessen)
- Examenopdracht: 50% punten (praktijklessen/examenopdracht)
Ergonomie en ergotherapie gaat nauw samen. We gaan een risico analyse uitvoeren zoals een
ergotherapeut dat zou doen. We gaan ergonomie bekijken in functie van het aanpassen van een
arbeidspost/arbeidstaken. De ergonomische risicoanalyse kan voor mensen met een arbeidshandicap
maar ook voor mensen zonder een arbeidshandicap. We kunnen de analyse preventief gaan doen,
voordat er problemen ontstaan of curatief terwijl er al moeilijkheden zijn.
Inhoud van de lessen:
- Inleiding ergonomie
- Risico-analyse (componenten)
o Omgevingsfactoren
o Fysieke belastbaarheid en antropometrie
o Psychosociale belastbaarheid
- Kantoorergonomie
Examenopdracht:
- Groepjes van 4 een risicoanalyse uitvoeren
- Sjabloon zie Chamilo (volgt de stappen van de praktijklessen)
- Je kiest een maatwerkbedrijf (vroegere beschutte werkplaats) OF risicoanalyse van 1 van je
vakantiejob OF werksituatie van je ouders/vriend/vriendin.
1
,Inleiding tot de ergonomie:
Ergonomie letterlijk:
- Griekse ergon = werk
- Griekse nomos = wetten
- Wat wettelijk is op werkgebied = hoe het zou moeten zijn op werkgebied
- Zowel thuissituaties als tws
Doel van ergonomie:
- Het werk aanpassen aan de menselijke fysieke en psychische mogelijkheden en beperkingen
- Ergonomie is rekening houden met wat mensen kunnen en niet kunnen. Hoe kunnen we de
werksituatie daaraan aanpassen.
Belangrijke termen binnen ergonomie:
1. BELASTING: specifieke vereisten van het werk of van de activiteit (welke taken moet de persoon
uitvoeren, welke houding…)
2. BELASTBAARHEID: duidt op wat de mens aankan, wordt bepaald door anatomische,
fysiologische, mentale en psychologische kenmerken van de mens, individueel verschillend van
persoon tot persoon (iedereen heeft een andere belastbaarheid)
Streven naar een evenwicht = ergonomie
Soorten ergonomie – op werkvlak
1. Fysieke ergonomie (= type ergonomie waar wij ons voornamelijk op richten)
- Fysieke belasting, bv bewegings- en houdingsbelasting, werkplekinrichting, ed,
antropometrie
2. Cognitieve ergonomie
- Mentale processen (bv werk gerelateerd stress, ed)
3. Organisatorische ergonomie
- Optimaliseren van socio-technische processen (organisatiestructuur, beleid, ed)
Wetgeving omtrent ergonomie
Waarom is het belangrijk dat we rond ergonomie aan de slag gaan?
- Welzijnswet
- Ergonomische principes in de wetgeving
- Een goed bedrijf is bezig met welzijn van de werknemers, maar anderzijds zijn ze ook
verplicht om met ergonomie bezig te zijn (wet)
Wetgeving ergonomie – welzijnswet
- In het kader van de Welzijnswet van 4 augustus 1996 moet een werkgever maatregelen
nemen voor het bevorderen van het welzijn van de werknemers.
- Ergonomie heeft hierbij een belangrijke plaats gekregen aangezien het één van de domeinen
is in de welzijnswet
- De andere domeinen zijn: de arbeidsveiligheid, de bescherming van de gezondheid, de
psychosociale belasting veroorzaakt door het werk met aandacht voor geweld, pesten en
ongewenst seksueel gedrag, de arbeidshygiëne, de verfraaiing van de arbeidsplaatsen en de
2
, maatregelen van de onderneming inzake leefmilieu wat betreft hun invloed op de andere
domeinen.
Ergonomische principes in de wetgeving
- Verplichting: preventieadviseur & arbeidsgeneesheer
- Interne en externe diensten voor preventie en bescherming op het werk – risicoanalyses
- Koninklijke Besluiten trillingen
- KB manueel hanteren van lasten
- KB beeldschermwerk (bv hoe lang je beeldschermwerk mag uitvoeren = bij wet vastgelegd)
- (referentiewaarden – in kader van werkpostaanpassing VDAB)
Ergonomisch ontwerpen/aanpassen
Stap 1: oriëntatie
Stap 2: analyse
Stap 3: ontwerp en aanpassingsvoorstellen
Stap 4: bouw en uitvoering
Stap 5: evaluatie
Stap 1: Oriëntatie
Je bepaalt in deze stap:
- Het ontwerpdoel: wat is de situatie en waar moet ik naartoe werken?
- Randvoorwaarden (kostprijs, duur, ed)
- Projectstructuur (betrokkenen, werkwijze, planning)
- Beschrijven van je arbeidspost: zo concreet mogelijk met afmetingen (bv grondplan, hoogtes,
lengtes & dieptes) en foto’s
- Subjectieve bevraging: aan de personen die werken in de arbeidspost vragen welke fysieke
problemen ze ondervinden en waar ligt volgens jouw de oorzaak?
Stap 2: Analyse
Je maakt de volgende analyses:
- Taakanalyse: om welke taken gaat het?
- Knelpuntenanalyse: welke problemen zijn er nu? omgevingsfactoren/fysieke
factoren/emotionele factoren
o Analyses uitvoeren
o Bevragen
o Observeren
o Zelf uitvoeren
o Antropometrie
- Doelgroep analyse: wie gaan het ontwerp gebruiken?
Stap 3: ontwerp/aanpassingsvoorstellen
- Zo beknopt mogelijk, zo uitgebreid als nodig
- Gestructureerd en overzichtelijk
- Respect voor privacy
3
, - Overzicht van de geadviseerde oplossingen
o Gedrag dat de medewerker/cliënt moet stellen: dat de persoon een aantal dingen
moet doen in zijn gedrag bv in vriendelijkheid of methodes
o Ergonomische aanpassingen in de omgeving: bv een muur uitbreken en een andere
opstelling maken
o Ergonomische hulpmiddelen (liefst met documentatie): een muis, documenthouder,
een karretje…
Visualiseren
Voorbeeld visualisatie + argumentatie
Gebruik cirkels, pijltjes, afmetingen
Stap 4: Bouw, invoering
Goed letten op:
- Veranderingen in de tekeningen
- Bouw gelijk aan tekeningen
- Goede uitleg/voorlichting over het gebruik
- Evaluatie
Stap 5: evalueren
4
Achtergrond bij het praktijkluik arbeidsparticipatie
Praktische organisatie van het praktijkluik arbeidsparticipatie:
2 luiken: theorie & praktijk (ergonomie) afzonderlijke evaluatie
- Schriftelijk examen: 50% punten (theorielessen)
- Examenopdracht: 50% punten (praktijklessen/examenopdracht)
Ergonomie en ergotherapie gaat nauw samen. We gaan een risico analyse uitvoeren zoals een
ergotherapeut dat zou doen. We gaan ergonomie bekijken in functie van het aanpassen van een
arbeidspost/arbeidstaken. De ergonomische risicoanalyse kan voor mensen met een arbeidshandicap
maar ook voor mensen zonder een arbeidshandicap. We kunnen de analyse preventief gaan doen,
voordat er problemen ontstaan of curatief terwijl er al moeilijkheden zijn.
Inhoud van de lessen:
- Inleiding ergonomie
- Risico-analyse (componenten)
o Omgevingsfactoren
o Fysieke belastbaarheid en antropometrie
o Psychosociale belastbaarheid
- Kantoorergonomie
Examenopdracht:
- Groepjes van 4 een risicoanalyse uitvoeren
- Sjabloon zie Chamilo (volgt de stappen van de praktijklessen)
- Je kiest een maatwerkbedrijf (vroegere beschutte werkplaats) OF risicoanalyse van 1 van je
vakantiejob OF werksituatie van je ouders/vriend/vriendin.
1
,Inleiding tot de ergonomie:
Ergonomie letterlijk:
- Griekse ergon = werk
- Griekse nomos = wetten
- Wat wettelijk is op werkgebied = hoe het zou moeten zijn op werkgebied
- Zowel thuissituaties als tws
Doel van ergonomie:
- Het werk aanpassen aan de menselijke fysieke en psychische mogelijkheden en beperkingen
- Ergonomie is rekening houden met wat mensen kunnen en niet kunnen. Hoe kunnen we de
werksituatie daaraan aanpassen.
Belangrijke termen binnen ergonomie:
1. BELASTING: specifieke vereisten van het werk of van de activiteit (welke taken moet de persoon
uitvoeren, welke houding…)
2. BELASTBAARHEID: duidt op wat de mens aankan, wordt bepaald door anatomische,
fysiologische, mentale en psychologische kenmerken van de mens, individueel verschillend van
persoon tot persoon (iedereen heeft een andere belastbaarheid)
Streven naar een evenwicht = ergonomie
Soorten ergonomie – op werkvlak
1. Fysieke ergonomie (= type ergonomie waar wij ons voornamelijk op richten)
- Fysieke belasting, bv bewegings- en houdingsbelasting, werkplekinrichting, ed,
antropometrie
2. Cognitieve ergonomie
- Mentale processen (bv werk gerelateerd stress, ed)
3. Organisatorische ergonomie
- Optimaliseren van socio-technische processen (organisatiestructuur, beleid, ed)
Wetgeving omtrent ergonomie
Waarom is het belangrijk dat we rond ergonomie aan de slag gaan?
- Welzijnswet
- Ergonomische principes in de wetgeving
- Een goed bedrijf is bezig met welzijn van de werknemers, maar anderzijds zijn ze ook
verplicht om met ergonomie bezig te zijn (wet)
Wetgeving ergonomie – welzijnswet
- In het kader van de Welzijnswet van 4 augustus 1996 moet een werkgever maatregelen
nemen voor het bevorderen van het welzijn van de werknemers.
- Ergonomie heeft hierbij een belangrijke plaats gekregen aangezien het één van de domeinen
is in de welzijnswet
- De andere domeinen zijn: de arbeidsveiligheid, de bescherming van de gezondheid, de
psychosociale belasting veroorzaakt door het werk met aandacht voor geweld, pesten en
ongewenst seksueel gedrag, de arbeidshygiëne, de verfraaiing van de arbeidsplaatsen en de
2
, maatregelen van de onderneming inzake leefmilieu wat betreft hun invloed op de andere
domeinen.
Ergonomische principes in de wetgeving
- Verplichting: preventieadviseur & arbeidsgeneesheer
- Interne en externe diensten voor preventie en bescherming op het werk – risicoanalyses
- Koninklijke Besluiten trillingen
- KB manueel hanteren van lasten
- KB beeldschermwerk (bv hoe lang je beeldschermwerk mag uitvoeren = bij wet vastgelegd)
- (referentiewaarden – in kader van werkpostaanpassing VDAB)
Ergonomisch ontwerpen/aanpassen
Stap 1: oriëntatie
Stap 2: analyse
Stap 3: ontwerp en aanpassingsvoorstellen
Stap 4: bouw en uitvoering
Stap 5: evaluatie
Stap 1: Oriëntatie
Je bepaalt in deze stap:
- Het ontwerpdoel: wat is de situatie en waar moet ik naartoe werken?
- Randvoorwaarden (kostprijs, duur, ed)
- Projectstructuur (betrokkenen, werkwijze, planning)
- Beschrijven van je arbeidspost: zo concreet mogelijk met afmetingen (bv grondplan, hoogtes,
lengtes & dieptes) en foto’s
- Subjectieve bevraging: aan de personen die werken in de arbeidspost vragen welke fysieke
problemen ze ondervinden en waar ligt volgens jouw de oorzaak?
Stap 2: Analyse
Je maakt de volgende analyses:
- Taakanalyse: om welke taken gaat het?
- Knelpuntenanalyse: welke problemen zijn er nu? omgevingsfactoren/fysieke
factoren/emotionele factoren
o Analyses uitvoeren
o Bevragen
o Observeren
o Zelf uitvoeren
o Antropometrie
- Doelgroep analyse: wie gaan het ontwerp gebruiken?
Stap 3: ontwerp/aanpassingsvoorstellen
- Zo beknopt mogelijk, zo uitgebreid als nodig
- Gestructureerd en overzichtelijk
- Respect voor privacy
3
, - Overzicht van de geadviseerde oplossingen
o Gedrag dat de medewerker/cliënt moet stellen: dat de persoon een aantal dingen
moet doen in zijn gedrag bv in vriendelijkheid of methodes
o Ergonomische aanpassingen in de omgeving: bv een muur uitbreken en een andere
opstelling maken
o Ergonomische hulpmiddelen (liefst met documentatie): een muis, documenthouder,
een karretje…
Visualiseren
Voorbeeld visualisatie + argumentatie
Gebruik cirkels, pijltjes, afmetingen
Stap 4: Bouw, invoering
Goed letten op:
- Veranderingen in de tekeningen
- Bouw gelijk aan tekeningen
- Goede uitleg/voorlichting over het gebruik
- Evaluatie
Stap 5: evalueren
4
