Samenvatting Bestuurskunde

Bestuurskunde, KU Leuven



BESTUURSKUNDE
CLUSTER 1: WAT IS BESTUURSKUNDE?
Hoofdstuk 1: De sferen in de samenleving
Bestuurskunde
(definitie) Besturen = sturen = vorm geven ad SL + de rol van de overheid daarin
Samenleving = politiek georganiseerd verband
- Kan op verschillende niveaus  van globaal tot lokaal
- Is tijds- en plaatsgebonden
- Bestaat uit de verhouding tss 4 sferen (hebben elk hun eigen kenmerk)
De vier sferen van de SL




Gemeenschappen
- M/V/X
- Superdiversiteit
- Kenmerken: liefde, vrijwilligheid, loyauteit…
- In theorie: horizontaal en machtsvrij
o In de praktijk niet altijd het geval
 Grotendeels bepaald door de staat (niet helemaal vrijwillig)
 Sociale druk en maatschappelijke verwachtingen sturen onze
keuzes (niet volledig dwangloos)
- Rechten en vrijheden
- Schema:
o Privaat
o Informeel
o Non-profit
Staat
- Kenmerken: voice, dwang…
- In theorie: legitimiteit, scheiding der machten
o Id praktijk niet altijd het geval
 Soms id lijn tss de W, U en R macht zeer dun
 De staat kan ook dwingen en straffen waardoor de legitimiteit
soms in gedrang komt  gelukkig heeft de burger ‘voice’


Pagina 1

,Bestuurskunde, KU Leuven


 Kan zich verzetten tegen de keuzes vd staat adhv
verkiezingen, vrijheid v meningsuiting, recht op protest
- Verschillende bestuursniveaus
o Politieke gezagdragers, ambtelijk apparaat + rechterlijke macht
- Schema:
o Publiek
o Formeel
o Non-profit
Markt
- Kenmerken: ruil, exit…
- In theorie: competitie, vrijhandel
o Id praktijk soms anders:
 Aanwezigheid van monopolies
 Overheid die quota opleggen of invoerheffingen verhogen
- Vraag en aanbod  marktsturing
- Exit als optie voor de burger  beslist om over te schakelen naar een
andere aanbieder omdat de ene te duur is (werkt de competitie in de
hand)
- Schema:
o Privaat
o Formeel
o Profit
Civil society
- Kenmerken: zorg, vertrouwen…
- In theorie: beleidsbeïnvloeding en belangenbehartiging
o Voeren druk uit op de politieke agenda door hun
belangenbehartiging
o Maatschappelijke doelen nastreven door groepsvorming
- Oud en nieuw middenveld
- Schema:
o Privaat
o Formeel
o Non-profit
Invloed vd staat op de andere sferen
Impact vd staat op de gemeenschappen
- Bepalen van rechten en vrijheden
o Overheidsmaatregelen grijpen sterk in op het leven v mensen &
beïnvloeden hun individuele keuzes
- Dienstverlening (bv. subsidie kinderopvang)
- Bescherming tegen ‘opdringerige’ staat (bv. heropvoedingskampen in
China voor de Oeigoeren)
Impact vd staat op de markt
- Bepaalt de omgeving waarin bedrijven functioneren
o Bv. autofabrikanten mogen enkel auto’s op de markt plaatsen die
voldoen ad uitlaatnormen
- Samenwerking: diensten uitbesteden ad private sector = vermarkten
o Bv. openbaar vervoer
- Sociale economie  ligt tss de staat & de markt

Pagina 2

,Bestuurskunde, KU Leuven


o Werken vaak met subsidies
- Belastingen heffen




Pagina 3

, Bestuurskunde, KU Leuven


Impact vd staat op de civil society
- Subsidies krijgen vd overheid omdat ze een maatschappelijke taak
uitvoeren
- Publ diensten door non-profits (bv. mutualiteiten)
- Politiserende rol = intense samenwerking voor maatschappelijke
opdrachten, publieke taken vervullen (bv. onderwijs, sociale zekerheid…)
o Zij zitten mee ad onderhandelingstafel
Tijd en ruimte: belang v context
Belang vd vier sferen verschilt in tijd en ruimte
- Verhoudingen veranderen in de tijd  sterk ideologisch!
o Rol vd staat nu versus vroeger
 Socialisme = grote staat
 Liberalisme = kleine staat
 Conservatisme = CS vergroten, zelf voor zorgen
 Kapitalisme = de productiemiddelen zijn in volledig particulier
bezit
o Democratische staat versus autoritaire staat
Verhouding tss de sferen veranderd id tijd
- Staat  markt
o Bv.: privatisering, verstaatsing…
- Markt  CS
o Bv.: overname woonzorgcentra
- Staat  gemeenschap
o Bv. belang v mantelzorgers voor de zorg
 = zieken die w verzorgt door familieleden, vrienden,
naasten…
Governance versus government
Geen enkele sfeer is dominant!  besturing vd SL gebeurd door een
arrangementen v governance
Maatschappelijke problematieken laten zich niet meer besturen door de overheid
alleen (government)
- MAAR! Ook niet alleen door de markt of door de CS alleen
- = ze doen het allemaal samen!
Ze zijn in verschillende combinatie v verantwoordelijkheden en rollen met elkaar
verweven
 Die verwevenheid = governance
Toch blijft de overheid b! id besturing vd SL
Hoofdstuk 2: De bestuurskunde als discipline
Definitie v bestuurskunde
De bestuurskunde bestudeert:
- Binnen de maatschappelijke, politieke en juridische omgeving die bepalend
zijn voor het overheidsbeleid, de inrichting en werking vh openbaar
bestuur.
Naast een empirische wetenschap id bestuurskunde tevens een normatieve en
prescriptieve wetenschap met aandacht voor toegepast bestuurskundige
vraagstukken.


Pagina 4