Kennisclips en werkgroep aantekeningen Europees recht jaar 2 universiteit Leiden rechtsgeleerdheid

Week 1:
Kennisclips
Een interne markt: wat is dat en waarom zou je er eentje willen hebben?
- Art. 26 VWEU  wat is interne markt? Ruimte zonder binnengrenzen waarin het
vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd.
Het handelen binnen een lidstaat moet net zo makkelijk zijn als het handelen buiten
een lidstaat.

Economische achtergrond
- Vrij verkeer productiefactoren:
 Arbeid
 Kapitaal
 Grondstoffen
 Kennis
- Als productiefactoren vrij kunnen bewegen  verhoging productie  verhoging
welvaart.

De stadia van economische integratie
- Vrijhandelszone (bepaalde invoerheffingen niet meer heffen)
- Douane-unie (afschaffing douane grenzen)
- Gemeenschappelijke markt (productregels harmoniseren, vrij verkeersregels)
- Economische en monetaire Unie (invoering Euro)
= EU (interne markt)

Centrale idee interne markt
- Laten we alle obstakels voor vrij verkeer productiefactoren weghalen, zodat
handelen binnen EU net zo makkelijk is als handelen binnen een land;
- Productie kan dan plaatsvinden op meest efficiënte plek;
- Ieder land/gebied kan zich richten op relatieve competitieve voordelen;
- Dan worden we samen rijker en competitiever (ook gezien concurrentie buiten de
EU)

Bouwblokken: de vier vrijheden
1. Goederen
2. Personen
3. Diensten/vestiging
4. Kapitaal
5. (En mededinging, zie clip 5)

Maar hoe zorg je voor vrij verkeer?
Twee instrumenten:
1. Verbodsbepalingen (negatieve integratie)
Bijvoorbeeld art. 56 VWEU (diensten)  verbod om het vrij verkeer te belemmeren.
2. Harmonisatie van nationale regels die handel belemmeren (positieve integratie)
 Dienstenrichtlijn;
 Tabaksrichtlijn
 Richtlijn financiële producten

,Handhaving
- Europese Commissie (inbreukprocedure)
- Maar vooral: bedrijven en individuen zelf!
 Direct effect vrij verkeersbepalingen (Van Gend & Loos)
 Voorrang EU recht (Costa v. E.N.E.L.)
- Eenieder kan naar de nationale rechter stappen om nationale regels die het vrij
verkeer belemmeren buiten werking te stellen.

Goederen: de basis van de (oude) economie en het interne marktrecht
In het begin
- Jaren 60: goederen meer dan 70% economie
- Verdrag en rechtspraak focussen primair op goederen
- Diensten zelfs restcategorie (art. 57 VWEU)
- De nieuwe werkelijkheid: diensten >70%

Belang goederen EU interne marktrecht
- Omdat goederen zo belangrijk waren:
 Veel aandacht in Verdrag voor goederen
 Veel vroege rechtspraak over goederen
 Veel funderende beginselen en regels geformuleerd in rechtspraak over
goederen
- Als gevolg: basis interne marktrecht voor belangrijk deel gebaseerd op goederen
- Later grotendeels maar niet helemaal toegepast op andere vrijheden
 Keck alleen bij goederen
 Horizontaal direct effect verschilt nogal per vrijheid

Definitie van een goed
- HvJEU: ‘dat onder goederen in de zin van deze bepaling moeten worden verstaan de
waren die op geld waardeerbaar zijn en als zodanig het voorwerp van
handelstransacties kunnen voorkomen’ (Zaak 7/68 Commissie t. Italië)
- Zeer brede definitie
- HvJEU: in beginsel een vrijheid van toepassing, kijk naar de hoofdvrijheid
 Dus bijvoorbeeld betaling bij koop goed, vrij verkeer goederen.

Hoe beweegt een goed, en hoe hou je het tegen?
Het systeem voor goederen in de verdragen, het verbieden van:
- Twee categorieën belemmeringen:
1. Financiële handelsbelemmeringen
 Douanerechten en heffingen van gelijke werking (artt. 28-32 VWEU)
 Fiscaal discriminatieverbod (art. 110 VWEU)
 Nota bene geen rechtvaardiging in verdrag!
2. Niet financiële handelsbelemmeringen (artt. 34-36 VWEU)
 Kwantitatieve beperkingen
 Maatregelen van gelijke werking
 In- en uitvoer
 Wel te rechtvaardigen

, Doel systeem goederen
- Zie art. 26 VWEU
- Samen zorgen voor het verwijderen van alle niet gerechtvaardigde belemmeringen
op het vrij verkeer
- Financiële belemmeringen bijna altijd verboden
- Niet-financiële belemmeringen: veel meer ruimte voor lidstaten om beperkingen te
rechtvaardigen (ziek week 2).

Douanerechten en heffingen van gelijke werking
- Art. 28 VWEU
- Art. 30 VWEU: in- en uitvoerrechten of heffingen van gelijke werking zijn tussen de
lidstaten verboden.

Douanerechten?
- Betaling van geld voor importeren van goederen
- Bijvoorbeeld; VS auto invoeren naar EU: 10%
- Dus: de auto kost €30.000  €3000 douaneheffing (los van andere nationale
belastingen)
- Daarmee is de VS auto al 10% duurder dan een in de EU gemaakte auto
- Dus facto een 10% competitief voordeel voor EU auto’s

Gemeenschappelijk douanetarief
- De rechten van het gemeenschappelijk douanetarief worden door de Raad
vastgesteld met gekwalificeerde meerderheid van stemmen op voorstel van de
Commissie.
- De inkomsten uit de toepassing van het GDT behoren tot de eigen middelen van de
Gemeenschap.
- Eenmaal het GDT betaald (+CCP), bevindt een goed zich in het vrije verkeer  geen
verdere douanerechten.

Heffing van gelijke werking
- HvJ zaak 24/68, Commissie t. Italië
- Italië vraagt een ‘statistiekrecht’ bij invoer van goederen
- Dit is geen douaneheffing, maar is het een heffing van gelijke werking?
- HvJ: ongeacht de benaming en structuur, die wegens grensoverschrijding op
nationale of buitenlandse goederen wordt gelegd
 Zeer brede, functionele definitie!

Een absoluut verbod?
- Bijna totaalverbod op douanerechten en heffingen van gelijke werking (geen
rechtvaardiging mogelijk)
- Maar twee (beperkte) uitzonderingen:
1. Vergoeding voor daadwerkelijke, vrijwillige door de overheid verleende dienst
aan de importeur of de exporteur (Commissie t. Luxemburg of Commissie t.
Duitsland) ‘aan deze voorwaarde enkel is voldaan, wanneer de marktdeelnemer
een bepaald en werkelijk voordeel is verschaft.’ Dus een algemene controle.