Toelatingstoets Psychologie I Universiteit Utrecht
I 2025/2026
Roze letters zijn de titels van het hoofdstuk
Blauwe letters zijn de onderwerpen van het hoofdstuk
Grijze letters zijn de tussenkopjes van het onderwerp
Groene letters gaan over hersengebieden (op het einde een overzicht met
functie beschrijving)
Oranje letters zijn begrippen (op het einde een overzicht met (nog een keer)
een toelichting)
Biopsychologie van emotie, stress en gezondheid
1. Biopsychologie van emotie: introductie
-De grote gebeurtenissen in de geschiedenis van onderzoek naar
biopsychologie van emotie
-Emoties en het automatische zenuwstelsel
-Emoties en gezichtsuitdrukkingen
2. Angst, verdeling en agressie
-Types van agressief gedrag en defensief gedrag
-Agressie en testosteron
3. Neurale mechanismes van vreesconditionering
-De rol van de amygdala in audentieve vreesconditionering
-De rol van de hippocampus bij complexe vreesconditionering
-De rol van twee specifieke kernen van de amygdala bij
vreesconditionering
4. Brein mechanismes van menselijke emotie
-De huidige status van cognitieve neurowetenschap onderzoeken naar
emotie
-De rol van de amygdala in menselijke emotie
-De rol van mediale prefrontale kwabben in menselijke emotie
-Onderzoeken naar lateralistatie van emotie
-Het perspectief op neurale mechanismes van menselijke emotie
5. Stress en gezondheid
-De stress respons
-Onderzoek naar dieren modellen van stress, inclusief
ondergeschiktheidsstress
-Psychosomatische stoornissen en onderzoek naar maagzweren
-Psychoneuro-immunologie
, Biopsychologie van emotie, stress en gezondheid
Dit hoofdstuk gaat over de rol van het autonome (automatische)
zenuwstelsel in emotionele ervaringen en de gezichtsuitdrukking van
emotie. Biopsychologie analyseert hoe het brein, neurotransmitters en
andere aspecten van onze biologie invloed heeft op ons gedrag,
gedachten en gevoelens.
Biopsychologie van emotie: introductie
De grote gebeurtenissen in de geschiedenis van onderzoek naar
de biopsychologie
van emotie
1848 Case of Phineas Cage: ijzer door zijn gezicht, schedel en brein heen
gelanceerd. Persoonlijkheid en emotionele leven veranderen (impulsief).
De schade aan zijn hersenen aan beide mediale prefrontale kwabben.
1872 Darwins theorie van evolutie: bepaalde emotionele uitdrukkingen
(gezicht) hebben de neiging om dezelfde emotionele toestanden bij alle
leden van soort. Dus iedereen van dezelfde soort uit op eenzelfde manier.
Expressie emoties, net als ander gedrag is het product van evolutie
(geleidelijke groei/verandering). Principle of antithesis: tegengestelde
boodschappen worden vaak gesignaleerd door tegengestelde bewegingen
en houdingen. Darwins theorie is een weergaven van dreigingen (threat
display). Dankzij threat display zijn er minder ‘gevechten’ doordat je met
gedrag en emoties je vijand kan intimideren.
1844 James-Lange theorie: emotie-inducerende sensorische stimuli
worden ontvangen en geïnterpreteerd door de cortex die veranderingen in
de viscerale organen (=inwendige organen met bloed en lymfe) activeert
via het autonome zenuwstelsel en in de skeletspieren (=spieren die met
de spieren zijn verbonden, maken veel bewegingen mogelijk) via het
somatisch zenuwstelsel. Vervolgens activeren de autonome
en het somatische reacties de ervaring van emotie in de
hersenen. Autonome activiteit en het gedrag die wordt
veroorzaakt door de emotionele gebeurtenis (bijv. hartslag
omhoog) produceren het gevoel van emotie.
1915 Cannon-Bard theorie: emotionele prikkels hebben twee
onafhankelijke prikkelende effecten. Ze wekken gevoel van
emotie in de hersenen op als expressie in het autonome
zenuwstelsel (=automatisch reflex, niet bewust) en in het
somatische zenuwstelsel (=wel controle, spieren). Dit zorgt
voor emotionele ervaring en expressie als parallelle
processen, geen direct causaal verband. Alles gaat eerst
I 2025/2026
Roze letters zijn de titels van het hoofdstuk
Blauwe letters zijn de onderwerpen van het hoofdstuk
Grijze letters zijn de tussenkopjes van het onderwerp
Groene letters gaan over hersengebieden (op het einde een overzicht met
functie beschrijving)
Oranje letters zijn begrippen (op het einde een overzicht met (nog een keer)
een toelichting)
Biopsychologie van emotie, stress en gezondheid
1. Biopsychologie van emotie: introductie
-De grote gebeurtenissen in de geschiedenis van onderzoek naar
biopsychologie van emotie
-Emoties en het automatische zenuwstelsel
-Emoties en gezichtsuitdrukkingen
2. Angst, verdeling en agressie
-Types van agressief gedrag en defensief gedrag
-Agressie en testosteron
3. Neurale mechanismes van vreesconditionering
-De rol van de amygdala in audentieve vreesconditionering
-De rol van de hippocampus bij complexe vreesconditionering
-De rol van twee specifieke kernen van de amygdala bij
vreesconditionering
4. Brein mechanismes van menselijke emotie
-De huidige status van cognitieve neurowetenschap onderzoeken naar
emotie
-De rol van de amygdala in menselijke emotie
-De rol van mediale prefrontale kwabben in menselijke emotie
-Onderzoeken naar lateralistatie van emotie
-Het perspectief op neurale mechanismes van menselijke emotie
5. Stress en gezondheid
-De stress respons
-Onderzoek naar dieren modellen van stress, inclusief
ondergeschiktheidsstress
-Psychosomatische stoornissen en onderzoek naar maagzweren
-Psychoneuro-immunologie
, Biopsychologie van emotie, stress en gezondheid
Dit hoofdstuk gaat over de rol van het autonome (automatische)
zenuwstelsel in emotionele ervaringen en de gezichtsuitdrukking van
emotie. Biopsychologie analyseert hoe het brein, neurotransmitters en
andere aspecten van onze biologie invloed heeft op ons gedrag,
gedachten en gevoelens.
Biopsychologie van emotie: introductie
De grote gebeurtenissen in de geschiedenis van onderzoek naar
de biopsychologie
van emotie
1848 Case of Phineas Cage: ijzer door zijn gezicht, schedel en brein heen
gelanceerd. Persoonlijkheid en emotionele leven veranderen (impulsief).
De schade aan zijn hersenen aan beide mediale prefrontale kwabben.
1872 Darwins theorie van evolutie: bepaalde emotionele uitdrukkingen
(gezicht) hebben de neiging om dezelfde emotionele toestanden bij alle
leden van soort. Dus iedereen van dezelfde soort uit op eenzelfde manier.
Expressie emoties, net als ander gedrag is het product van evolutie
(geleidelijke groei/verandering). Principle of antithesis: tegengestelde
boodschappen worden vaak gesignaleerd door tegengestelde bewegingen
en houdingen. Darwins theorie is een weergaven van dreigingen (threat
display). Dankzij threat display zijn er minder ‘gevechten’ doordat je met
gedrag en emoties je vijand kan intimideren.
1844 James-Lange theorie: emotie-inducerende sensorische stimuli
worden ontvangen en geïnterpreteerd door de cortex die veranderingen in
de viscerale organen (=inwendige organen met bloed en lymfe) activeert
via het autonome zenuwstelsel en in de skeletspieren (=spieren die met
de spieren zijn verbonden, maken veel bewegingen mogelijk) via het
somatisch zenuwstelsel. Vervolgens activeren de autonome
en het somatische reacties de ervaring van emotie in de
hersenen. Autonome activiteit en het gedrag die wordt
veroorzaakt door de emotionele gebeurtenis (bijv. hartslag
omhoog) produceren het gevoel van emotie.
1915 Cannon-Bard theorie: emotionele prikkels hebben twee
onafhankelijke prikkelende effecten. Ze wekken gevoel van
emotie in de hersenen op als expressie in het autonome
zenuwstelsel (=automatisch reflex, niet bewust) en in het
somatische zenuwstelsel (=wel controle, spieren). Dit zorgt
voor emotionele ervaring en expressie als parallelle
processen, geen direct causaal verband. Alles gaat eerst
