R.-K. Godsdienst: kennis - leerdoelen
Hoofdstuk 1: symbolen, rituelen, verhalen
Leg uit: wat is een symbool.
Een symbool geeft de realiteit weer (vb geboortekaartje bij een geboorte), moet
beleefd en ervaren worden, heeft verschillende betekenissen in verschillende
culturen. Een symbool is een gewoon iets/voorwerp dat door een bepaalde context
een bepaalde betekenis krijgt. Het heeft een uiterlijke kant die verwijst naar een
diepere betekenis.
Leg uit: wat is een ritueel.
Rituelen zijn het veelvoudig herhalen van handelingen waardoor er een soort
verbondenheid ontstaat. Je hebt enerzijds de dagdagelijkse rituelen waar er door het
veelvoudig herhalen van handelingen een vaste structuur, houvast of bijgeloof
ontstaat. Anderzijds heb je de levensbeschouwelijke rituelen die als doel hebben om
het diepere op te roepen via uiterlijke handelingen.
Rituelen zorgen voor een gevoel van verbondenheid waarbij een beeld/symbool wordt
gebruikt om uit te drukken wat we willen zeggen. Als dit herhaaldelijk voorvalt
spreken we van ritueel
Wat zijn levensbeschouwelijke rituelen?
Levensbeschouwelijke rituelen zijn vaste handelingen die een diepere betekenis
oproepen en ons helpen om de waarde van het leven te begrijpen. Ze maken gebruik
van symbolen, zoals voorwerpen of gebaren, die in een bepaalde context een
bijzondere betekenis krijgen.
Deze rituelen zijn symboolhandelingen die vaak terugkomen en herkenbaar zijn
binnen een groep of cultuur, waardoor ze verbondenheid creëren tussen mensen. Een
voorbeeld hiervan is het breken van het brood in de eucharistie, dat symbool staat
voor delen en gemeenschap.
Leg het belang van rituelen uit.
Rituelen zijn belangrijk omdat ze structuur en betekenis geven aan momenten in het
dagelijks leven, vooral in de klas. Ze helpen kinderen om stil te staan bij wat er leeft
en maken geloof en waarden tastbaar, net zoals verhalen dat doen.
Daarnaast bieden rituelen houvast en veiligheid. Ze maken bijzondere momenten
herkenbaar en helpen kinderen om belangrijke gebeurtenissen te verwerken. Omdat
rituelen niet opgelegd worden, krijgen kinderen de kans om er op hun eigen manier
betekenis aan te geven en zo hun eigen cultuur en beleving op te bouwen.
1
Leerdoelen RKG kennis Sien Basteleus
,Som de mogelijke elementen van een ritueel op.
Wat is het belang van bidden met kleuters?
In de klas bidden op een vast tijdstip, vb aan het begin van de schooldag, is een
gewoonte voor kleuters. Kleuters houden heel erg van rituelen en zullen erachter
vragen, het is hun 1e kennismaking met bidden. Bidden met kinderen:
- Erop letten dat we woorden en beelden kiezen die kinderen helpen naar hun
zoektocht naar God. Deze beelden en woorden mogen wij niet invullen voor hen,
we moeten hun ruimte bieden zodat ze deze zelf kunnen invullen.
- Erop letten dat we niet opleggen wat we van kinderen verwachten:
Heer, help mij dat ik deze dag niet boos zal zijn of stout, maar altijd weer zo wezen mag dat
ieder van mij houdt.
- Erop letten dat we eerlijke woorden kiezen, tegenslagen horen daar ook bij.
- Tips; bij een gebed richt je je tot iemand (God, Jezus, Maria), je moet niet altijd
eindigen met dankjewel of amen, je kan ook mensen en de natuur om de
kinderen heen aanbod laten komen, gebruik herkenbare taal
Geef de verschillende soorten gebeden.
We kunnen 4 soorten gebeden onderscheiden die vaak in elkaar overgaan:
- Het vraaggebed: hierbij vragen we iets aan God. Dit kan hulp zijn bij een
tegenslag of als het moeilijk gaat. Aan god kan je altijd iets vragen. Hij zal niet
perse de noodsituatie wegnemen, maar door erover te praten zal je houding
veranderen en zal je niet geïsoleerd geraken.
- Het dankgebed: we bidden over hetgeen waarover we dankbaar zijn. Het
dankgebed bij uitstek is de eucharistie: danken om de schepping, om de
verlossing en om de komst van Jezus
2
Leerdoelen RKG kennis Sien Basteleus
, - Het gebed om vergiffenis: we drukken uit dat we spijt hebben van iets en dat we
opnieuw willen beginnen. De pijn die we anderen hebben aangedaan komt sterk
naar boven.
- Het lofgebed: groeit verder uit het dankgebed. De reden waarom we dankbaar
zijn, is minder belangrijk geworden. Wij zijn dankbaar omdat God bestaat, niet
omwille van zijn gunst.
Illustreer op welke manieren je kan gaan bidden.
Je kan bidden door Het Onze Vader op te zeggen. Dit is een formulegebed. Een vast
gebed dat de christenen allemaal kennen, waardoor ze verbonden zijn. Iedereen kent
het en je hoeft niet achter woorden te zoeken als je wil gaan bidden.
Je kan ook bidden door het Weesgegroet op te zeggen, een formulegebed dat vooral
in de meimaand (Mariamaand) wordt gebruikt.
Wat zijn de belangrijke aandachtspunten bij het bidden met kinderen?
Als we gaan bidden met kinderen, dan moeten we ervoor zorgen dat:
- we woorden en beelden kiezen die kinderen helpen naar hun zoektocht naar
God. Deze beelden en woorden mogen wij niet invullen voor hen, we moeten
hun ruimte bieden zodat ze deze zelf kunnen invullen.
- Het godsbeeld is niet iets dat altijd vaststaat. Door ervaringen kan dit
veranderen. Daarom is het van belang dat kinderen dit beeld zelf kunnen
vormen op basis van wat ze om zich heen zien en horen.
- In gebeden moeten we opletten dat we niet opleggen wat we van kinderen
verwachten:
Heer, help mij dat ik deze dag niet boos zal zijn of stout, maar altijd weer zo wezen mag dat
ieder van mij houdt.
- Bidden met kinderen wil zeggen dat je eerlijke woorden kiest. Tegenslagen
horen erbij.
- Tips voor het bidden met kinderen:
o Bij een gebed richt je je tot iemand (God, Jezus, Maria)
o Bij een gebed moet je niet altijd eindigen met dankjewel of amen
o In een gebed kan je ook mensen en de natuur om de kinderen heen
aanbod laten komen
o Gebruik herkenbare taal
Wat houdt bidden juist in?
Hoe ontstaan symbolen vanuit de ervaringen en gebeurtenissen van de
klas?
TOEPASSING: bij een verhaal de bijhorende functies kunnen aanduiden en weergeven.
3
Leerdoelen RKG kennis Sien Basteleus
Hoofdstuk 1: symbolen, rituelen, verhalen
Leg uit: wat is een symbool.
Een symbool geeft de realiteit weer (vb geboortekaartje bij een geboorte), moet
beleefd en ervaren worden, heeft verschillende betekenissen in verschillende
culturen. Een symbool is een gewoon iets/voorwerp dat door een bepaalde context
een bepaalde betekenis krijgt. Het heeft een uiterlijke kant die verwijst naar een
diepere betekenis.
Leg uit: wat is een ritueel.
Rituelen zijn het veelvoudig herhalen van handelingen waardoor er een soort
verbondenheid ontstaat. Je hebt enerzijds de dagdagelijkse rituelen waar er door het
veelvoudig herhalen van handelingen een vaste structuur, houvast of bijgeloof
ontstaat. Anderzijds heb je de levensbeschouwelijke rituelen die als doel hebben om
het diepere op te roepen via uiterlijke handelingen.
Rituelen zorgen voor een gevoel van verbondenheid waarbij een beeld/symbool wordt
gebruikt om uit te drukken wat we willen zeggen. Als dit herhaaldelijk voorvalt
spreken we van ritueel
Wat zijn levensbeschouwelijke rituelen?
Levensbeschouwelijke rituelen zijn vaste handelingen die een diepere betekenis
oproepen en ons helpen om de waarde van het leven te begrijpen. Ze maken gebruik
van symbolen, zoals voorwerpen of gebaren, die in een bepaalde context een
bijzondere betekenis krijgen.
Deze rituelen zijn symboolhandelingen die vaak terugkomen en herkenbaar zijn
binnen een groep of cultuur, waardoor ze verbondenheid creëren tussen mensen. Een
voorbeeld hiervan is het breken van het brood in de eucharistie, dat symbool staat
voor delen en gemeenschap.
Leg het belang van rituelen uit.
Rituelen zijn belangrijk omdat ze structuur en betekenis geven aan momenten in het
dagelijks leven, vooral in de klas. Ze helpen kinderen om stil te staan bij wat er leeft
en maken geloof en waarden tastbaar, net zoals verhalen dat doen.
Daarnaast bieden rituelen houvast en veiligheid. Ze maken bijzondere momenten
herkenbaar en helpen kinderen om belangrijke gebeurtenissen te verwerken. Omdat
rituelen niet opgelegd worden, krijgen kinderen de kans om er op hun eigen manier
betekenis aan te geven en zo hun eigen cultuur en beleving op te bouwen.
1
Leerdoelen RKG kennis Sien Basteleus
,Som de mogelijke elementen van een ritueel op.
Wat is het belang van bidden met kleuters?
In de klas bidden op een vast tijdstip, vb aan het begin van de schooldag, is een
gewoonte voor kleuters. Kleuters houden heel erg van rituelen en zullen erachter
vragen, het is hun 1e kennismaking met bidden. Bidden met kinderen:
- Erop letten dat we woorden en beelden kiezen die kinderen helpen naar hun
zoektocht naar God. Deze beelden en woorden mogen wij niet invullen voor hen,
we moeten hun ruimte bieden zodat ze deze zelf kunnen invullen.
- Erop letten dat we niet opleggen wat we van kinderen verwachten:
Heer, help mij dat ik deze dag niet boos zal zijn of stout, maar altijd weer zo wezen mag dat
ieder van mij houdt.
- Erop letten dat we eerlijke woorden kiezen, tegenslagen horen daar ook bij.
- Tips; bij een gebed richt je je tot iemand (God, Jezus, Maria), je moet niet altijd
eindigen met dankjewel of amen, je kan ook mensen en de natuur om de
kinderen heen aanbod laten komen, gebruik herkenbare taal
Geef de verschillende soorten gebeden.
We kunnen 4 soorten gebeden onderscheiden die vaak in elkaar overgaan:
- Het vraaggebed: hierbij vragen we iets aan God. Dit kan hulp zijn bij een
tegenslag of als het moeilijk gaat. Aan god kan je altijd iets vragen. Hij zal niet
perse de noodsituatie wegnemen, maar door erover te praten zal je houding
veranderen en zal je niet geïsoleerd geraken.
- Het dankgebed: we bidden over hetgeen waarover we dankbaar zijn. Het
dankgebed bij uitstek is de eucharistie: danken om de schepping, om de
verlossing en om de komst van Jezus
2
Leerdoelen RKG kennis Sien Basteleus
, - Het gebed om vergiffenis: we drukken uit dat we spijt hebben van iets en dat we
opnieuw willen beginnen. De pijn die we anderen hebben aangedaan komt sterk
naar boven.
- Het lofgebed: groeit verder uit het dankgebed. De reden waarom we dankbaar
zijn, is minder belangrijk geworden. Wij zijn dankbaar omdat God bestaat, niet
omwille van zijn gunst.
Illustreer op welke manieren je kan gaan bidden.
Je kan bidden door Het Onze Vader op te zeggen. Dit is een formulegebed. Een vast
gebed dat de christenen allemaal kennen, waardoor ze verbonden zijn. Iedereen kent
het en je hoeft niet achter woorden te zoeken als je wil gaan bidden.
Je kan ook bidden door het Weesgegroet op te zeggen, een formulegebed dat vooral
in de meimaand (Mariamaand) wordt gebruikt.
Wat zijn de belangrijke aandachtspunten bij het bidden met kinderen?
Als we gaan bidden met kinderen, dan moeten we ervoor zorgen dat:
- we woorden en beelden kiezen die kinderen helpen naar hun zoektocht naar
God. Deze beelden en woorden mogen wij niet invullen voor hen, we moeten
hun ruimte bieden zodat ze deze zelf kunnen invullen.
- Het godsbeeld is niet iets dat altijd vaststaat. Door ervaringen kan dit
veranderen. Daarom is het van belang dat kinderen dit beeld zelf kunnen
vormen op basis van wat ze om zich heen zien en horen.
- In gebeden moeten we opletten dat we niet opleggen wat we van kinderen
verwachten:
Heer, help mij dat ik deze dag niet boos zal zijn of stout, maar altijd weer zo wezen mag dat
ieder van mij houdt.
- Bidden met kinderen wil zeggen dat je eerlijke woorden kiest. Tegenslagen
horen erbij.
- Tips voor het bidden met kinderen:
o Bij een gebed richt je je tot iemand (God, Jezus, Maria)
o Bij een gebed moet je niet altijd eindigen met dankjewel of amen
o In een gebed kan je ook mensen en de natuur om de kinderen heen
aanbod laten komen
o Gebruik herkenbare taal
Wat houdt bidden juist in?
Hoe ontstaan symbolen vanuit de ervaringen en gebeurtenissen van de
klas?
TOEPASSING: bij een verhaal de bijhorende functies kunnen aanduiden en weergeven.
3
Leerdoelen RKG kennis Sien Basteleus
