Plan van aanpak motiverende gespreksvoering
Theoretisch kader:
Wat is Motiverende Gespreksvoering?
Miller en Rollnick geven in hun boek de volgende ‘lekendefinitie’ van Motiverende Gespreksvoering:
“Motiverende Gespreksvoering is een op samenwerking gerichte gespreksstijl die iemands eigen
motivatie en bereidheid tot verandering versterkt.”
Engagement
In dit proces verbinden degene die verandert en de begeleider zich aan elkaar. Soms gebeurt dat in
enkele seconden, soms duurt het heel lang. In proces ontstaat wederzijds vertrouwen. Dit
engagement (ook in de relatie leidinggevende-medewerker) is een voorwaarde om iemand te
kunnen begeleiden bij gedragsverandering!
Focus
In dit proces wordt het doel van de relatie helder. Er wordt een agenda opgesteld, en de
oorspronkelijke agenda’s worden op elkaar afgestemd. Je kiest samen een stip aan de horizon. De
beoogde gedragsverandering ligt dus helder en duidelijk op tafel, en is een gezamenlijke wens.
Ontlokken
Als het doel helder is, kun je de motieven van de ander ontlokken. Persoonlijke verandering vereist
actieve deelname. De begeleider laat de ander zoveel mogelijk zelf bedenken en verwoorden.
Motiverende Gespreksvoering biedt een scala aan technieken om verandertaal te ontlokken.
Plannen
Als het ‘waarom’ van verandering helder is, kun je overstappen op het ‘hoe’. De ander bedenkt
zoveel mogelijk zelf de manieren waarop de verandering uitgevoerd kan worden. Dit kan alleen als je
merkt dat de ander klaar is voor actie (Speksnijder, A. Z.D.).
ASE-module
Het ASE-model is een model waar mee gedrag verklaard en geanalyseerd kan worden. Het model
geeft tevens een antwoord op de vraag hoe je gedrag kunt beïnvloeden. ASE is een afkorting van
attitude, sociale invloed en effectiviteit. Volgens het model zijn dit drie belangrijke factoren die van
invloed zijn op gezondheidsgedrag. Het zijn factoren die zich zowel in de mens als in de omgeving
bevinden. Op grond van deze factoren komt iemand tot gezondheidsgedrag. Iemand is zich door
gaan niet van al die factoren bewust.
Attitude: opvattingen en afwegingen, Sociale invloed: ervaren steun en druk vanuit anderen? En
Eigen effectiviteit: mate van vertrouwen dat je iets wel en niet ging lukken?
Attitude: Attitude betekent houding, in dit geval je houding ten opzichte van bepaald gedrag. Een
attitude ontstaat door een afweging van voor- en nadelen die de persoon aan het gedrag verbindt.
Hoe positief staat iemand ten opzichte van het gedrag. Die afwegingen van voor-en nadelen komen
niet altijd voort uit logische redeneringen en verstandelijke overwegingen. Ze komen ook voort uit
gewoontenen irrationele overtuigingen. Een attitude merk je aan het gedrag van een persoon.
, Sociale invloed: Hoe we zelf tegen gedrag aankijken (attitude) is belangrijk, maar de mening van
anderen speelt ook een rol. De verwachtingen van anderen zorgen dat we ons gedrag aanpassen.
Het gaat hier altijd om voor ons belangrijke personen in de sociale omgeving, zoals familie en
vrienden, maar ook docenten en trainers. De sociale omgeving oefent op verschillende manieren
invloed op ons uit, bijvoorbeeld door letterlijk verwachtingen uit te spreken of zelfs door regels op te
stellen. Maar invloed uitoefenen kan ook door een bepaald gedrag duidelijk te steunen of af te
keuren, of door zelf het goede voorbeeld te geven. Als de sociale omgeving achter het gedrag staat,
is de kans dus groter dat we ons ook zo willen gaan gedragen.
Er zijn verscheidene sociale invloeden:
• Subjectieve normen: verwachtingen die in een bepaalde sociale context leven ten aanzien van
bepaald gedrag en de mate waarin je geneigd bent om je hier wat van aan te trekken.
• Sociale steun of sociale druk: meer directe invloeden van anderen. De term sociale druk wordt
gebruikt als er sprake is van een negatieve invloed op het gewenste gedrag. Wanneer anderen steun
bieden bij het nieuwe gedrag of de pogingen om gedrag te veranderen, noemen we dat sociale
steun.
• Waar genomen gedrag van anderen: het over nemen van attitudes en gedrag van anderen door
het observeren van andermans gedrag.
Eigen effectiviteit: Met eigen effectiviteit wordt de inschatting bedoeld die iemand maakt van zijn
eigen mogelijkheden om bepaald gedrag te vertonen. Er wordt onderscheid gemaakt naar drie
niveaus:
• de inschatting van de benodigde vaardigheden.
• de inschatting van het gedrag in verschillende situaties, bijvoorbeeld de mogelijkheid om gedrag te
kunnen blijven vertonen in situaties van spanning.
• de mate van zelfvertrouwen (Het ASE-model. Z.D.).
Ambivalentie:
Ambivalent betekent ook wel dubbelwaardig. Als iemand ambivalent is, dan weet deze persoon vaak
niet tussen welke twee waarden er moet worden gekozen. Er spelen dan tegenstrijdige gevoelens.
Ambivalentie zijn emoties die over hetzelfde object, idee of persoon gaan en die in conflict zijn met
elkaar. Een goed voorbeeld hiervan zijn gevoelens van liefde en haat voor iets of iemand. Als een
persoon onzeker, besluiteloos of gemengde gevoelens over iets heeft, wordt de term ambivalentie
ook vaak gebruikt (Ensie. 2016.).
Verandertaal
Verandertaal is elke door iemand zelf verwoorde uitspraak die een argument voor verandering
inhoudt.
Behoud taal: uitspraken die laten zien dat een persoon niet wil veranderen.
Voorbereidende verandertaal: er is een wens en een (voorzichtige) wil tot verandering of de
bevestiging dat het beter zou zijn dat de verandering plaatsvindt.
Mobiliserende verandertaal: er is een beweging richting de verandering. Zeggen dat je moet, kan of
wil veranderen of zeggen dat je er een goede reden voor hebt, is niet hetzelfde als zeggen dat je
kunt veranderen.
Leerdoel:
Een goede vertrouwensband creëren en behouden tijdens het gesprek.
Theoretisch kader:
Wat is Motiverende Gespreksvoering?
Miller en Rollnick geven in hun boek de volgende ‘lekendefinitie’ van Motiverende Gespreksvoering:
“Motiverende Gespreksvoering is een op samenwerking gerichte gespreksstijl die iemands eigen
motivatie en bereidheid tot verandering versterkt.”
Engagement
In dit proces verbinden degene die verandert en de begeleider zich aan elkaar. Soms gebeurt dat in
enkele seconden, soms duurt het heel lang. In proces ontstaat wederzijds vertrouwen. Dit
engagement (ook in de relatie leidinggevende-medewerker) is een voorwaarde om iemand te
kunnen begeleiden bij gedragsverandering!
Focus
In dit proces wordt het doel van de relatie helder. Er wordt een agenda opgesteld, en de
oorspronkelijke agenda’s worden op elkaar afgestemd. Je kiest samen een stip aan de horizon. De
beoogde gedragsverandering ligt dus helder en duidelijk op tafel, en is een gezamenlijke wens.
Ontlokken
Als het doel helder is, kun je de motieven van de ander ontlokken. Persoonlijke verandering vereist
actieve deelname. De begeleider laat de ander zoveel mogelijk zelf bedenken en verwoorden.
Motiverende Gespreksvoering biedt een scala aan technieken om verandertaal te ontlokken.
Plannen
Als het ‘waarom’ van verandering helder is, kun je overstappen op het ‘hoe’. De ander bedenkt
zoveel mogelijk zelf de manieren waarop de verandering uitgevoerd kan worden. Dit kan alleen als je
merkt dat de ander klaar is voor actie (Speksnijder, A. Z.D.).
ASE-module
Het ASE-model is een model waar mee gedrag verklaard en geanalyseerd kan worden. Het model
geeft tevens een antwoord op de vraag hoe je gedrag kunt beïnvloeden. ASE is een afkorting van
attitude, sociale invloed en effectiviteit. Volgens het model zijn dit drie belangrijke factoren die van
invloed zijn op gezondheidsgedrag. Het zijn factoren die zich zowel in de mens als in de omgeving
bevinden. Op grond van deze factoren komt iemand tot gezondheidsgedrag. Iemand is zich door
gaan niet van al die factoren bewust.
Attitude: opvattingen en afwegingen, Sociale invloed: ervaren steun en druk vanuit anderen? En
Eigen effectiviteit: mate van vertrouwen dat je iets wel en niet ging lukken?
Attitude: Attitude betekent houding, in dit geval je houding ten opzichte van bepaald gedrag. Een
attitude ontstaat door een afweging van voor- en nadelen die de persoon aan het gedrag verbindt.
Hoe positief staat iemand ten opzichte van het gedrag. Die afwegingen van voor-en nadelen komen
niet altijd voort uit logische redeneringen en verstandelijke overwegingen. Ze komen ook voort uit
gewoontenen irrationele overtuigingen. Een attitude merk je aan het gedrag van een persoon.
, Sociale invloed: Hoe we zelf tegen gedrag aankijken (attitude) is belangrijk, maar de mening van
anderen speelt ook een rol. De verwachtingen van anderen zorgen dat we ons gedrag aanpassen.
Het gaat hier altijd om voor ons belangrijke personen in de sociale omgeving, zoals familie en
vrienden, maar ook docenten en trainers. De sociale omgeving oefent op verschillende manieren
invloed op ons uit, bijvoorbeeld door letterlijk verwachtingen uit te spreken of zelfs door regels op te
stellen. Maar invloed uitoefenen kan ook door een bepaald gedrag duidelijk te steunen of af te
keuren, of door zelf het goede voorbeeld te geven. Als de sociale omgeving achter het gedrag staat,
is de kans dus groter dat we ons ook zo willen gaan gedragen.
Er zijn verscheidene sociale invloeden:
• Subjectieve normen: verwachtingen die in een bepaalde sociale context leven ten aanzien van
bepaald gedrag en de mate waarin je geneigd bent om je hier wat van aan te trekken.
• Sociale steun of sociale druk: meer directe invloeden van anderen. De term sociale druk wordt
gebruikt als er sprake is van een negatieve invloed op het gewenste gedrag. Wanneer anderen steun
bieden bij het nieuwe gedrag of de pogingen om gedrag te veranderen, noemen we dat sociale
steun.
• Waar genomen gedrag van anderen: het over nemen van attitudes en gedrag van anderen door
het observeren van andermans gedrag.
Eigen effectiviteit: Met eigen effectiviteit wordt de inschatting bedoeld die iemand maakt van zijn
eigen mogelijkheden om bepaald gedrag te vertonen. Er wordt onderscheid gemaakt naar drie
niveaus:
• de inschatting van de benodigde vaardigheden.
• de inschatting van het gedrag in verschillende situaties, bijvoorbeeld de mogelijkheid om gedrag te
kunnen blijven vertonen in situaties van spanning.
• de mate van zelfvertrouwen (Het ASE-model. Z.D.).
Ambivalentie:
Ambivalent betekent ook wel dubbelwaardig. Als iemand ambivalent is, dan weet deze persoon vaak
niet tussen welke twee waarden er moet worden gekozen. Er spelen dan tegenstrijdige gevoelens.
Ambivalentie zijn emoties die over hetzelfde object, idee of persoon gaan en die in conflict zijn met
elkaar. Een goed voorbeeld hiervan zijn gevoelens van liefde en haat voor iets of iemand. Als een
persoon onzeker, besluiteloos of gemengde gevoelens over iets heeft, wordt de term ambivalentie
ook vaak gebruikt (Ensie. 2016.).
Verandertaal
Verandertaal is elke door iemand zelf verwoorde uitspraak die een argument voor verandering
inhoudt.
Behoud taal: uitspraken die laten zien dat een persoon niet wil veranderen.
Voorbereidende verandertaal: er is een wens en een (voorzichtige) wil tot verandering of de
bevestiging dat het beter zou zijn dat de verandering plaatsvindt.
Mobiliserende verandertaal: er is een beweging richting de verandering. Zeggen dat je moet, kan of
wil veranderen of zeggen dat je er een goede reden voor hebt, is niet hetzelfde als zeggen dat je
kunt veranderen.
Leerdoel:
Een goede vertrouwensband creëren en behouden tijdens het gesprek.
