Psychopathologie: introductiecollege
De mens proberen te begrijpen is van alle tijden -> waarom zijn er
verschillen en wat betekenen deze.
- Aristoteles, astrologie, dualisme vs. monisme (Descartes), 4 soorten
humeuren (Galenus).
- Op al deze ideeën wordt nu voortgebouwd, hiermee zijn we nog
steeds niet klaar.
Psychopathologie beter begrijpen is heel belangrijk -> er is een grote
toename in psychische klachten.
Oorzaken:
o Wachtlijsten GGZ.
o Ingewikkeld om de juiste zorg te vinden.
o Behandelingen werken maar beperkt.
o Maatschappij wordt complexer.
o Wereld problematiek?
o Is er minder taboe of zijn er echt meer problemen?
Hoe werkt de GGZ:
- Volwassen persoon komt zelf met een hulpvraag (enkele gevallen
doorverwezen (forensisch/werk gerelateerd)). Meestal is persoon zelf
gemotiveerd om er iets aan te doen.
o POH-GGZ bij de huisarts.
o Basis GGZ (matige depressie of angststoornis) of
gespecialiseerde GGZ (complexere problematiek zoals
comorbiditeit of als het vaker gebeurt).
- Zorgprestatiemodel.
o Diagnostiek of behandeling.
o Ernst inschatting -> aantal vergoede sessies. Hoeveel sessies
heb je eigenlijk nodig.
- GGZ-richtlijnen.
o Evidence-based behandelingen.
In dit vak: Welke vormen van psychopathologie zijn er? Waarom hebben
sommige mensen meer last dan anderen? Hoe kunnen we hen het beste
helpen?
Happiness trap: proberen geluk na te streven, is logisch dat je dan niet
gelukkig gaat worden. Is het doel van het leven dat je geluk moet
nastreven of niet? Leven is hier te complex voor. Er is ook een andere
manier om naar het leven te kijken.
- Dirk de Wachter: veel te oppervlakkig bezig zijn met geluk, we
moeten meer bezig zijn met verbinding en een zinvol bestaan
hebben en hieruit volgt automatisch geluk -> hedonisme.
Mensen zijn meer dan hun symptomen:
- Wanneer zijn symptomen begonnen?
, - Waarom nu deze symptomen?
- Oorzaken en gevolgen.
- Wat houdt het in stand?
- Context?
Mensen vragen om een vragenlijst in te vullen over depressieve
symptomen -> kijken naar totaalscore en als deze boven de cut-off valt
heeft iemand een depressie. Maar als je kijkt naar de individuele items,
maken deze iemand niet per definitie depressief. Een eenzame oudere of
een chronisch zieke patiënt zal op bepaalde items ook hoog scoren maar
is niet meteen depressief. Vraag je af waarom iemand hoog scoort op
items.
- Een zelfrapportage vragenlijst is niet hetzelfde als een klinisch
interview.
Classificatie versus symptomen
- Het is heel context afhankelijk of iets een probleem is.
- Als je diagnostiek gaat doen is dit een momentopname. Op de ene
dag heb je veel meer/andere symptomen dan op de andere dag.
- Iedereen is verschillend.
Waar de een tot bloei komt kan voor de ander juist een heel lastige
omgeving zijn. Denk aan paardenbloem en orchidee.
- Meer stemmingsstoornissen in stedelijke gebieden, maar grotere
verschillen tussen landen.
- Maar pas op: wat voor mensen wonen er in een stad en wat voor
mensen wonen liever buiten de stad?
- De ene stad is niet de andere stad.
- Is het groen versus asfalt, sociale steun versus individualisme?
Individu versus systeem:
- Zijn de klachten de verantwoordelijkheid van een individu?
o We moeten juist de persoon helpen in plaats van dat hij het
zelf moet doen.
- Zijn symptomen gevolgen van de omgeving? En zo ja, zijn deze
(mal)adaptief?
- Mismatch omgeving en individu?
,Wat zijn symptomen:
- Uitingsvormen van onderliggende problematiek.
- (Mal)adaptieve aanpassing op omgeving. Probleemgedrag kan een
adaptatie zijn aan de omgeving, en dit kan juist goed zijn voor die
bepaalde omgeving, maar het kan in een andere omgeving ook
helemaal niet werken.
- Wat is de relatie tussen oorzaak en symptomen?
, Meestal zit er ook een positieve kant aan het onderliggende probleem ->
instandhouding.
- Controledwang kan ook leiden tot:
o Gestructureerd persoon.
o Mogelijk beter zijn best doen op school.
o Harder werken om fouten te voorkomen.
To DSM or not?
Orde scheppen in de chaos van symptomen -> we hebben een
betrouwbare manier nodig om mensen te diagnosticeren zodat we ze op
een valide manier kunnen helpen.
DSM-geschiedenis:
- 1880: 7 diagnoses: manie, melancholie, monomanie, paresis,
dementie, dipsomanie, en epilepsie.
- 1911 DSM 1: 106 diagnoses.
- DSM 2: 182 diagnoses.
- DSM 3: 265 diagnoses.
- DSM 4: 374 diagnoses.
- 2013 DSM 5: 491 diagnoses.
In de DSM wordt veel met labels gewerkt, dit schept orde. Maar passen
mensen wel goed in een hokje?
Bij deze symptomen denk je als eerste aan depressie en angst.
- Depressie: alle symptomen passen bij een depressie op
hartkloppingen en bang om fouten te maken na.
- Maar daarna hoor je dus dat de klachten werk gerelateerd zijn.
- Angst: hartkloppingen en bang om fouten te maken.
- Hierdoor zou je eigenlijk denken aan een burn-out maar dit is geen
classificatie.
DSM 5 hoofd- van bijzaken scheiden:
De mens proberen te begrijpen is van alle tijden -> waarom zijn er
verschillen en wat betekenen deze.
- Aristoteles, astrologie, dualisme vs. monisme (Descartes), 4 soorten
humeuren (Galenus).
- Op al deze ideeën wordt nu voortgebouwd, hiermee zijn we nog
steeds niet klaar.
Psychopathologie beter begrijpen is heel belangrijk -> er is een grote
toename in psychische klachten.
Oorzaken:
o Wachtlijsten GGZ.
o Ingewikkeld om de juiste zorg te vinden.
o Behandelingen werken maar beperkt.
o Maatschappij wordt complexer.
o Wereld problematiek?
o Is er minder taboe of zijn er echt meer problemen?
Hoe werkt de GGZ:
- Volwassen persoon komt zelf met een hulpvraag (enkele gevallen
doorverwezen (forensisch/werk gerelateerd)). Meestal is persoon zelf
gemotiveerd om er iets aan te doen.
o POH-GGZ bij de huisarts.
o Basis GGZ (matige depressie of angststoornis) of
gespecialiseerde GGZ (complexere problematiek zoals
comorbiditeit of als het vaker gebeurt).
- Zorgprestatiemodel.
o Diagnostiek of behandeling.
o Ernst inschatting -> aantal vergoede sessies. Hoeveel sessies
heb je eigenlijk nodig.
- GGZ-richtlijnen.
o Evidence-based behandelingen.
In dit vak: Welke vormen van psychopathologie zijn er? Waarom hebben
sommige mensen meer last dan anderen? Hoe kunnen we hen het beste
helpen?
Happiness trap: proberen geluk na te streven, is logisch dat je dan niet
gelukkig gaat worden. Is het doel van het leven dat je geluk moet
nastreven of niet? Leven is hier te complex voor. Er is ook een andere
manier om naar het leven te kijken.
- Dirk de Wachter: veel te oppervlakkig bezig zijn met geluk, we
moeten meer bezig zijn met verbinding en een zinvol bestaan
hebben en hieruit volgt automatisch geluk -> hedonisme.
Mensen zijn meer dan hun symptomen:
- Wanneer zijn symptomen begonnen?
, - Waarom nu deze symptomen?
- Oorzaken en gevolgen.
- Wat houdt het in stand?
- Context?
Mensen vragen om een vragenlijst in te vullen over depressieve
symptomen -> kijken naar totaalscore en als deze boven de cut-off valt
heeft iemand een depressie. Maar als je kijkt naar de individuele items,
maken deze iemand niet per definitie depressief. Een eenzame oudere of
een chronisch zieke patiënt zal op bepaalde items ook hoog scoren maar
is niet meteen depressief. Vraag je af waarom iemand hoog scoort op
items.
- Een zelfrapportage vragenlijst is niet hetzelfde als een klinisch
interview.
Classificatie versus symptomen
- Het is heel context afhankelijk of iets een probleem is.
- Als je diagnostiek gaat doen is dit een momentopname. Op de ene
dag heb je veel meer/andere symptomen dan op de andere dag.
- Iedereen is verschillend.
Waar de een tot bloei komt kan voor de ander juist een heel lastige
omgeving zijn. Denk aan paardenbloem en orchidee.
- Meer stemmingsstoornissen in stedelijke gebieden, maar grotere
verschillen tussen landen.
- Maar pas op: wat voor mensen wonen er in een stad en wat voor
mensen wonen liever buiten de stad?
- De ene stad is niet de andere stad.
- Is het groen versus asfalt, sociale steun versus individualisme?
Individu versus systeem:
- Zijn de klachten de verantwoordelijkheid van een individu?
o We moeten juist de persoon helpen in plaats van dat hij het
zelf moet doen.
- Zijn symptomen gevolgen van de omgeving? En zo ja, zijn deze
(mal)adaptief?
- Mismatch omgeving en individu?
,Wat zijn symptomen:
- Uitingsvormen van onderliggende problematiek.
- (Mal)adaptieve aanpassing op omgeving. Probleemgedrag kan een
adaptatie zijn aan de omgeving, en dit kan juist goed zijn voor die
bepaalde omgeving, maar het kan in een andere omgeving ook
helemaal niet werken.
- Wat is de relatie tussen oorzaak en symptomen?
, Meestal zit er ook een positieve kant aan het onderliggende probleem ->
instandhouding.
- Controledwang kan ook leiden tot:
o Gestructureerd persoon.
o Mogelijk beter zijn best doen op school.
o Harder werken om fouten te voorkomen.
To DSM or not?
Orde scheppen in de chaos van symptomen -> we hebben een
betrouwbare manier nodig om mensen te diagnosticeren zodat we ze op
een valide manier kunnen helpen.
DSM-geschiedenis:
- 1880: 7 diagnoses: manie, melancholie, monomanie, paresis,
dementie, dipsomanie, en epilepsie.
- 1911 DSM 1: 106 diagnoses.
- DSM 2: 182 diagnoses.
- DSM 3: 265 diagnoses.
- DSM 4: 374 diagnoses.
- 2013 DSM 5: 491 diagnoses.
In de DSM wordt veel met labels gewerkt, dit schept orde. Maar passen
mensen wel goed in een hokje?
Bij deze symptomen denk je als eerste aan depressie en angst.
- Depressie: alle symptomen passen bij een depressie op
hartkloppingen en bang om fouten te maken na.
- Maar daarna hoor je dus dat de klachten werk gerelateerd zijn.
- Angst: hartkloppingen en bang om fouten te maken.
- Hierdoor zou je eigenlijk denken aan een burn-out maar dit is geen
classificatie.
DSM 5 hoofd- van bijzaken scheiden:
